04/11/2013 9:37 AM

TPP: Thúc đẩy tiến trình cải cách

Muốn khai thác được tối đa các lợi ích từ Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), nhiều thách thức cần được giải quyết. Đây là quan điểm được ông Sanjay Kalra - Trưởng đại diện Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam nhấn mạnh khi trao đổi với phóng viên TBNH.

Ông Sanjay Kalra

Nhìn nhận tổng quan về TPP, ông Sanjay Kalra nói: “TPP mở ra một cơ hội tiếp cận với thị trường rộng lớn hơn cho một số loại hàng hóa xuất khẩu truyền thống của Việt Nam, trong đó có hàng may mặc và công nghiệp dệt may. Lợi thế cạnh tranh mà Việt Nam đã có trong lĩnh vực này càng giúp triển vọng thu hút các dòng FDI cao hơn trong tương lai.

Cùng với đó, những yêu cầu mà các nước đối tác đặt ra trong đàm phán cũng giúp nâng cao chất lượng và các tiêu chuẩn trong các lĩnh vực xuất khẩu này của Việt Nam nếu muốn tận dụng tối đa cơ hội mở rộng thị trường và chuyển lên sản xuất các hàng hóa với giá trị gia tăng cao hơn.

Ngoài việc đem lại khả năng tiếp cận một thị trường rộng lớn hơn và thuế quan thấp hơn thì những vấn đề khác như giảm các hàng rào phi thuế quan, tạo thuận lợi cho thương mại có thể giúp tăng cường các thể chế của Việt Nam, giảm chi phí kinh doanh, tạo các điều kiện để cải thiện khả năng cạnh tranh và tăng trưởng cao hơn.

Đặc biệt, Việt Nam đã cam kết tái cơ cấu khu vực tài chính ngân hàng, DNNN và các cam kết này được bàn thảo trong quá trình đàm phán TPP có thể là động lực để các hoạt động tái cấu trúc này được thúc đẩy nhanh hơn”.


Dệt may là một trong những lĩnh vực được hưởng lợi khi Việt Nam tham gia TPP

Theo ông, đâu là những vấn đề và khó khăn của Việt Nam trong đàm phán?

Do một phần quan trọng nội dung các cuộc đàm phán tại cuộc họp cấp cao các nước thành viên TPP ở Brunei Darussalam, ngày 8/10 vừa qua chưa được công bố, nên vẫn khó đánh giá mức độ tiến triển chung cũng như đối với từng lĩnh vực đàm phán riêng. Tương tự như vậy, cũng khó để xác định cần thêm bao nhiêu nỗ lực trong những tháng tới để TPP có thể được ký kết như dự kiến hiện nay.

Tuy nhiên, nói chung có thể hiểu lĩnh vực hàng hóa đang được đàm phán song phương, trong khi các lĩnh vực khác thì thảo luận bằng cách sử dụng “một phiên bản” duy nhất mà khi được phê duyệt sẽ áp dụng cho tất cả các nước thành viên. Theo ý nghĩa đó, phiên bản duy nhất của các cam kết này sẽ tương tự như một hiệp định đa phương.

Các nghiên cứu phân tích về TPP cho thấy, hiệp định này dường như sẽ mang lại lợi ích nhiều hơn cho các nền kinh tế nhỏ, mà đến nay, chưa có một hiệp định thương mại tự do (FTA) riêng với Mỹ. Trong đó tính về phần trăm tăng xuất khẩu, 5 nền kinh tế được hưởng lợi nhiều nhất đều là các nền kinh tế khu vực Đông Nam Á (ASEAN), với mức từ 4% cho Indonesia tới 14% cho Việt Nam.

Khi đưa ra các dự báo này, có một số dữ liệu mới dựa trên giả định vì các cuộc đàm phán vẫn đang được tiến hành. Ví dụ, trong lĩnh vực dệt may - là lĩnh vực mà Việt Nam có nhiều thế mạnh và lợi ích đặc biệt - thì người ta ước tính có khoảng 60% hàng dệt may nhập khẩu từ các thành viên TPP sẽ hội đủ điều kiện để được hưởng ưu đãi thuế quan ở thị trường Mỹ.

Tuy nhiên với Việt Nam, ước tính chỉ có khoảng 1/4 hàng xuất khẩu của Việt Nam đáp ứng được quy định “yarn-forward” – quy định “từ sợi trở đi” của Mỹ (quy định trong điều khoản về xuất xứ hàng hóa. Theo đó hàng dệt may phải được sản xuất với nguyên liệu từ một quốc gia là đối tác tự do mậu dịch của Mỹ thì mới được nhập vào thị trường Mỹ với mức thuế ưu đãi – PV). Đây là quy định chung mà Mỹ theo đuổi trong các cuộc đàm phán.

Vậy đâu là thách thức lớn nhất đối với Việt Nam, thưa ông?

TPP là một hiệp định rộng và đầy hoài bão của các nước tham gia, trong đó bao hàm cả các lĩnh vực bên ngoài thuế quan và thỏa thuận thương mại như: dịch vụ tài chính, đầu tư, lao động, môi trường, quyền sở hữu trí tuệ, mua sắm của Chính phủ và DNNN. Do nội hàm rộng và liên quan đến nhiều cơ quan Chính phủ như vậy nên bản thân tiến trình đàm phán TPP đã mang tính thách thức rất cao. Điều này đòi hỏi sự hợp tác, phối hợp phải rất tốt giữa các bộ, ngành liên quan để tạo ra một vị thế thống nhất và toàn diện trong các vấn đề này.

Thêm vào đó, Việt Nam cần có những nỗ lực mạnh để đáp ứng được cam kết theo hiệp định hợp tác này. Điều này tất yếu đòi hỏi phải có những thay đổi rộng về mặt cấu trúc thể chế ở một số lĩnh vực. Trong đó, một số thay đổi có thể dễ dàng thực hiện; một số khác có thể khó khăn hơn cho đến khi xây dựng đủ năng lực thực thi và một số có thể vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các lợi ích cố hữu.

Việt Nam vì không thuộc số các nước trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) có thể được hưởng những ưu đãi đặc biệt trong một số lĩnh vực khi tham gia TPP. Theo đánh giá của một số chuyên gia, điều này có thể giúp phá vỡ thế bế tắc trong các cuộc đàm phán hiện tại về quyền sở hữu trí tuệ hay vấn đề cạnh tranh giữa khu vực DNNN và tư nhân. Ông đánh giá sao về điều này?

TPP có thể phải tính đến việc triển khai thực hiện theo từng giai đoạn các thỏa thuận căn cứ vào điều kiện cụ thể của mỗi nước. Điều này cũng không có gì đặc biệt khi nhìn lại các thỏa thuận khu vực khác đã có. Khi thống nhất được việc triển khai thực hiện theo từng giai đoạn như vậy có thể giúp đạt được các thỏa thuận theo đúng lịch trình thời gian đề ra. Điểm lưu ý là các nước được ưu đãi cần tranh thủ cơ hội và lộ trình này để đẩy mạnh cải cách trong nước và chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho việc thực hiện thỏa thuận đầy đủ theo cam kết.

Xin cảm ơn ông!

Đỗ Lê thực hiện

Bình luận

Collapse
Viết bình luận của bạn

Khoảnh khắc