Hà Nội: Phát hiện đầu tư FDI chui, chuyển giá

Đây là buổi làm việc thứ tư của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ liên quan tới lĩnh vực này sau các địa phương Đồng Nai, Hải Phòng, Bắc Ninh để xây dựng báo cáo trình Bộ Chính trị đầu năm nay.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ phát biểu tại buổi làm việc

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Doãn Toản báo cáo, năm 2018 Hà Nội đứng đầu cả nước về thu hút FDI với số vốn đăng ký đầu tư đạt hơn 7,5 tỷ USD.

Tính đến hết ngày 31/12/2018, Hà Nội có gần 4.500 dự án FDI còn hiệu lực thực hiện với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 36,6 tỷ USD; vốn FDI đã giải ngân lũy kế đạt khoảng 18,9 tỷ USD, chiếm 52,5% tổng vốn đầu tư đăng ký. Lĩnh vực hút vốn FDI lớn nhất là bất động sản và công nghiệp chế biến chế tạo.

Các dự án FDI tạo việc làm ổn định và đào tạo kỹ năng khoảng 295.000 người, thu nhập bỉnh quân khoảng 11,6 triệu đồng/người/tháng, cao hơn thu nhập trung bình của người lao động trong các khu vực doanh nghiệp khác.

Tuy nhiên, dự án FDI công nghệ cao và hoạt động chuyển giao công nghệ chưa nhiều, chưa thể hiện các hiệu ứng, kết quả rõ nét. Tỷ lệ doanh nghiệp FDI đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) còn ít.

Hà Nội vẫn gặp nhiều vướng mắc trong thu hút và sử dụng FDI khi thiếu chiến lược/quy hoạch từ phía các bộ, ngành trung ương; quy mô vốn đầu tư các dự án đầu tư nước ngoài nhỏ (vốn đầu tư đăng ký trung bình một dự án là 7,6 triệu USD), nguồn vốn chủ sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài thấp, chưa phát huy được tiềm năng của nguồn vốn FDI.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng đã phát hiện hiện tượng giao dịch liên kết, chuyển giá và có hiện tượng người nước ngoài đầu tư chui, đầu tư núp bóng.

Cùng tham gia đoàn làm việc, có Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng. Phó Thống đốc phát biểu: “Khi thu hút FDI, chúng ta mong muốn thu được nguồn vốn dài hạn, là vốn của nhà đầu tư gửi vào. Thực tế, nhiều nhà đầu tư sử dụng chiến lược vốn mỏng, sau đó vay ở trong nước hoặc huy động ở nước ngoài tác động đến nợ nước ngoài của Việt Nam”.

Dư nợ vay nợ nước ngoài vốn FDI của Hà Nội là 1,82 tỷ USD, chiếm 7,4% dư nợ của cả nước.

Trong Luật Đầu tư không quy định nhóm, vốn đầu tư nên trong thực tế nhiều dự án được cấp phép không rõ bao nhiêu nguồn vốn của doanh nghiệp, bao nhiêu vốn vay gây khó cho Ngân hàng Nhà nước trong việc xem xét các khoản vay nợ nước ngoài của khu vực FDI.

Ngân hàng Nhà nước đang dự thảo thông tư để quản lý nợ nước ngoài tự vay, tự trả của doanh nghiệp, trong đó có FDI, dự tính đưa ra quy định vốn vay trên vốn thực tế ở mức độ nhất định.

Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng khẳng định phải thay đổi tư duy về đầu tư nước ngoài, chuyển từ giai đoạn tăng cường thu hút, sử dụng FDI sang giai đoạn hợp tác về đầu tư, phát triển. Phó Thủ tướng nhấn mạnh Hà Nội hiện là địa phương thu hút FDI lớn nhất của cả nước và cũng là một trọng điểm thu hút FDI.

Từ thực tiễn qua 5 lần khảo sát ở các địa phương, Phó Thủ tướng cho rằng: Trọng tâm của định hướng thu hút, sử dụng hiệu quả FDI của chúng ta là coi trọng ngoại lực, nhưng nội lực là quyết định.

Thu hút FDI phải trong tổng thể lợi ích về kinh tế, xã hội, môi trường, chất lượng cuộc sống và thu nhập của người lao động. Phân tích, đánh giá vấn đề này là quan trọng chứ không phải số lượng bao nhiêu, giải ngân được bao nhiêu.

“Nếu vẫn tư duy cũ, thu hút bằng mọi cách là rất khó, phải chuyển sang từ giai đoạn tăng cường thu hút, sử dụng FDI sang giai đoạn hợp tác về đầu tư, phát triển, coi nhà đầu tư như đối tác hợp tác toàn diện trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài, có thái độ cầu thị, trân trọng…”, Phó Thủ tướng nói.