Đổi mới nội dung, chủ động chuẩn bị cho công tác tuyên truyền Đại hội XIV

Phát biểu mở đầu chuyên đề, đồng chí Lê Quốc Minh cho biết, trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn của Báo Nhân Dân trong hai năm gần đây, tuyên truyền về Đại hội XIV cần được đặt trong tổng thể yêu cầu tuyên truyền các ngày lễ lớn của đất nước, với mục tiêu cao nhất là thu hút được sự quan tâm thực chất của công chúng, đặc biệt là công chúng trẻ.

Chuyên trang – dự án lớn: Cách làm bài bản để tạo độ tin cậy

Một trong những luận điểm cốt lõi được đồng chí Lê Quốc Minh nhấn mạnh là xu hướng báo chí xây dựng (Constructive Journalism) và báo chí giải pháp (Solution Journalism) trong bối cảnh xã hội “ngập tràn tin tức”, thậm chí tin giả, tin sai sự thật. Theo đó, công chúng ngày càng mệt mỏi với các thông tin tiêu cực đơn thuần, trong khi nhu cầu tiếp cận các câu chuyện tích cực, truyền cảm hứng và gợi mở giải pháp ngày càng gia tăng.

Đồng chí làm rõ, “xây dựng” không đồng nghĩa với chỉ phản ánh mặt tích cực hay né tránh phê bình. Phê bình, nếu được thực hiện một cách có trách nhiệm, có phân tích nguyên nhân và gợi mở hướng giải quyết, cũng chính là báo chí xây dựng. Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa trong tuyên truyền Đại hội Đảng, khi yêu cầu đặt ra không chỉ là phản ánh sự kiện, mà còn giúp công chúng hiểu sâu bối cảnh, mục tiêu, ý nghĩa và tác động của các chủ trương, đường lối đối với đời sống xã hội.

Trong bối cảnh đó, đồng chí Lê Quốc Minh phân biệt rõ giữa “News” – tin tức ngắn, và “Journalism” – báo chí chuyên sâu. Theo phân tích, công chúng hiện nay có xu hướng tiêu thụ tin ngắn, video ngắn trên thiết bị di động, nhưng điều đó không có nghĩa là nhu cầu đọc sâu biến mất. Ngược lại, khi cần hiểu bản chất vấn đề, công chúng vẫn tìm đến các sản phẩm báo chí chuyên sâu, có chiều sâu phân tích và giá trị tham chiếu lâu dài.

Thực tiễn tại Báo Nhân Dân cho thấy, từ năm 2022, việc xây dựng mục “Tri thức chuyên sâu” nhằm đáp ứng nhu cầu đọc dài, đọc sâu của công chúng đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Thời gian độc giả lưu lại trang đối với các bài viết dạng này đạt từ 1,5 đến 2 phút, cao hơn nhiều so với mức 5–15 giây của các tin văn bản thông thường. Đây được xem là chỉ dấu quan trọng cho thấy báo chí chính thống vẫn có “không gian sống” nếu biết tổ chức nội dung phù hợp.

Từ nền tảng lý luận trên, đồng chí Lê Quốc Minh chia sẻ kinh nghiệm triển khai các dự án tuyên truyền trọng điểm của Báo Nhân Dân. Theo đó, bên cạnh tuyên truyền Đại hội XIV, Báo Nhân Dân đã xây dựng nhiều chuyên trang chuyên sâu phục vụ các nhiệm vụ chính trị – xã hội quan trọng.

Tiêu biểu là chuyên trang về Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, được chuẩn bị công phu và ra mắt chỉ sau 24 giờ kể từ khi Tổng Bí thư qua đời, nhằm đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu của đông đảo Nhân dân. Bên cạnh đó là các chuyên trang về OCOP phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp; chuyên trang 54 dân tộc Việt Nam đi sâu vào văn hóa, trang phục, ngôn ngữ; chuyên trang Thương hiệu quốc gia; và đặc biệt là chuyên trang Net Zero Việt Nam, đồng hành cùng chiến lược giảm phát thải đến năm 2050.

Theo đồng chí Lê Quốc Minh, cách làm chuyên trang không chỉ giúp hệ thống hóa thông tin, mà còn tạo độ tin cậy và giá trị tích lũy lâu dài cho nội dung tuyên truyền, thay vì các thông tin rời rạc, ngắn hạn.

Đổi mới sáng tạo: Yếu tố quyết định trong cạnh tranh truyền thông

Một trục nội dung xuyên suốt trong chuyên đề là quan điểm coi đổi mới sáng tạo là yếu tố quyết định trong tuyên truyền các ngày lễ lớn. Đồng chí Lê Quốc Minh dẫn lại triết lý “đổi mới sáng tạo là cách duy nhất để giành chiến thắng”, nhấn mạnh rằng trong môi trường cạnh tranh khốc liệt với mạng xã hội, KOL và các nền tảng số, báo chí không còn nắm giữ sức mạnh tuyệt đối như trước.

Thực tiễn tuyên truyền các ngày lễ lớn được Báo Nhân Dân triển khai cho thấy, đổi mới không chỉ nằm ở nội dung, mà còn ở cách kể chuyện, cách tổ chức trải nghiệm cho công chúng. Với kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, dự án “Nhật ký chiến trường” tái hiện 56 ngày đêm lịch sử, kết hợp với phụ san là bức tranh Panorama dài 3,21m, đã tạo nên hiện tượng hàng chục nghìn người xếp hàng tại tòa soạn để nhận báo – điều hiếm thấy trong nhiều năm.

Tương tự, dự án kỷ niệm 70 năm Giải phóng Thủ đô với mô hình “Mỗi người một mảnh ghép”, cho phép người dân đăng ảnh cá nhân tạo thành bức tranh mosaic lớn, cùng với trải nghiệm thực tế ảo (VR), đã biến hoạt động tuyên truyền thành một trải nghiệm tương tác, thay vì tiếp nhận thông tin một chiều.

Các dự án kỷ niệm lớn khác tiếp tục cho thấy cách tiếp cận truyền thông đa nền tảng và tương tác sâu với công chúng. Trong kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, Báo Nhân Dân xây dựng “Hầm dã chiến”, trình chiếu video 3D và ứng dụng công nghệ thực tế tăng cường (AR) thông qua nền tảng TikTok. Khi quét mã, hình ảnh xe tăng, trận đánh có thể chuyển động, tạo cảm giác trực quan, sinh động cho người xem. Số lượng phụ san phát hành lên tới 500.000 bản, người dân xếp hàng dài hàng km để nhận.

Hay với kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, việc phát hành 13 triệu bản phụ san và sáng tạo sản phẩm “Ngôi sao yêu nước” tích hợp mã Spotify, cho phép người dân nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập mọi lúc, mọi nơi, đã mở rộng không gian tiếp cận của nội dung tuyên truyền ra ngoài khuôn khổ báo in truyền thống.

Đặc biệt, các sự kiện quy mô lớn như triển lãm “95 năm Cờ Đảng soi đường” với diện tích 10.000 m², thu hút 1,2 triệu lượt khách trong 19 ngày; hay chương trình nghệ thuật “Tổ quốc trong tim” tại sân vận động Mỹ Đình với 50.000 người cùng hát Quốc ca, đạt 2,5 tỷ lượt xem trên các nền tảng số, cho thấy sức lan tỏa xã hội rất lớn khi báo chí biết kết hợp truyền thông với trải nghiệm cộng đồng.

Gợi mở phương thức tuyên truyền Đại hội XIV, từ những kinh nghiệm thực tiễn trên, đồng chí Lê Quốc Minh cho biết, Báo Nhân Dân đã chủ động chuẩn bị cho công tác tuyên truyền Đại hội XIV bằng việc ra mắt chuyên trang tri thức về Đại hội XIV, tích hợp dữ liệu hồ sơ nhân sự, danh sách xã phường sau sáp nhập, đồng thời huấn luyện AI để trả lời các câu hỏi liên quan đến Đại hội. Cùng với đó, việc phối hợp với Bưu điện Việt Nam đưa văn kiện đến 7.500 điểm văn hóa xã trên toàn quốc nhằm lấy ý kiến Nhân dân tiếp tục thể hiện cách tiếp cận “đưa thông tin đến tận cơ sở”.

Kết luận chuyên đề, đồng chí Lê Quốc Minh nhấn mạnh, công chúng ngày nay rất thông minh nhưng cũng chóng chán. Nếu báo chí không liên tục đổi mới cả nội dung lẫn phương thức thể hiện, sẽ rất khó thu hút và giữ chân người đọc. Những kinh nghiệm được chia sẻ không nhằm sao chép máy móc, mà gợi mở tư duy, phương pháp để các cơ quan báo chí vận dụng sáng tạo trong đợt tuyên truyền cao điểm về Đại hội XIV của Đảng.