Xuất khẩu rau quả Việt Nam: Từ cú bứt tốc 2025 đến tham vọng 10 tỷ USD

Động lực tăng trưởng rõ nét

Kết quả này đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Trước hết, nhu cầu tiêu thụ rau quả tại các thị trường lớn như Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản và EU phục hồi tích cực. Bên cạnh đó, việc nhiều loại trái cây Việt Nam liên tiếp được cấp phép xuất khẩu chính ngạch, mở rộng cửa vào các thị trường khó tính đã tạo dư địa tăng trưởng mới cho toàn ngành.

Doanh nghiệp chú trọng tới chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn thị trường

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, tăng trưởng xuất khẩu rau quả trong những năm gần đây không còn mang tính thời điểm mà đã hình thành xu hướng khá rõ. Việc doanh nghiệp chú trọng hơn tới chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn thị trường đang giúp rau quả Việt Nam đứng vững hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đáng chú ý, Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm tỷ trọng cao trong tổng kim ngạch. Tuy nhiên, đây cũng chính là thị trường đặt ra nhiều thách thức cho ngành rau quả Việt Nam trong giai đoạn tới.

Thực tế cho thấy, dù kim ngạch tăng trưởng mạnh, song xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc vẫn tiềm ẩn không ít rủi ro. Mối liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ trong nước chưa thực sự bền vững; tình trạng sản xuất manh mún, chạy theo tín hiệu thị trường ngắn hạn vẫn còn phổ biến. Khi thị trường biến động hoặc chính sách nhập khẩu thay đổi, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng là hiện hữu.

Theo TS. Nguyễn Đình Bích, chuyên gia kinh tế nông nghiệp, điểm yếu lớn nhất của ngành rau quả hiện nay vẫn nằm ở khâu tổ chức sản xuất, dù tăng trưởng nhanh nhưng chưa chắc. Nếu không xây dựng được chuỗi liên kết chặt chẽ từ vùng nguyên liệu, chế biến đến tiêu thụ, ngành rau quả rất dễ tổn thương khi thị trường lớn như Trung Quốc siết chặt tiêu chuẩn hoặc thay đổi chính sách.

Bài học từ những đợt ùn ứ nông sản tại cửa khẩu các năm trước vẫn còn nguyên giá trị cảnh báo, nhất là trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng nâng cao yêu cầu về kiểm dịch, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.

Nền tảng cho mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD

Dù còn nhiều thách thức, triển vọng dài hạn của ngành rau quả vẫn được đánh giá tích cực. Trên nền tảng tăng trưởng hai con số được duy trì liên tiếp nhiều năm, cùng với việc Việt Nam đã nằm trong nhóm 25 quốc gia có kim ngạch xuất nhập khẩu lớn nhất thế giới, Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2026 hoàn toàn có thể đạt mốc 10 tỷ USD.

Tập trung ổn định vùng nguyên liệu

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều đơn vị cho rằng mục tiêu này là khả thi nếu các “nút thắt” được tháo gỡ kịp thời. Đại diện Công ty Cổ phần Rau quả Tiền Giang (VEGETIGI) chia sẻ, thị trường vẫn còn dư địa rất lớn, đặc biệt với các sản phẩm chế biến và trái cây chất lượng cao. Tuy nhiên, doanh nghiệp không thể đi một mình, mà cần chính sách ổn định về vùng nguyên liệu, logistics và tiếp cận thị trường.

Theo các doanh nghiệp, chi phí logistics, đặc biệt là logistics lạnh vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành, làm giảm sức cạnh tranh của rau quả Việt Nam so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Để hiện thực hóa mục tiêu 10 tỷ USD, các chuyên gia cho rằng ngành rau quả cần một hệ thống giải pháp đồng bộ và mang tính dài hạn. Trước hết là tái tổ chức sản xuất theo hướng hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, chuẩn hóa mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, gắn chặt với nhu cầu thị trường.

Song song đó, giảm dần sự phụ thuộc vào một vài thị trường lớn, đặc biệt là Trung Quốc, thông qua đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, được xem là hướng đi bắt buộc. Việc đầu tư vào công nghệ bảo quản sau thu hoạch, chế biến và logistics lạnh không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản mà còn gia tăng giá trị cho nông sản.

Ở góc độ chính sách, ông Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh, Nhà nước cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong đàm phán mở cửa thị trường, hài hòa tiêu chuẩn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi về tín dụng và hạ tầng logistics để ngành rau quả phát triển bền vững.

Sầu riêng là mặt hàng chủ lực để xuất khẩu

Giới chuyên gia cũng lưu ý, mục tiêu 10 tỷ USD không nên được nhìn nhận đơn thuần là con số kim ngạch, mà cần gắn với chất lượng tăng trưởng. Trong bối cảnh ngành nông sản vẫn chịu tác động lớn từ các yếu tố khách quan như thời tiết, dịch bệnh, biến động thị trường và chính sách thương mại quốc tế, việc phát triển bền vững sẽ là “chìa khóa” quyết định.

Nếu tận dụng tốt nền tảng đã có, đồng thời giải quyết được những điểm nghẽn cố hữu, ngành rau quả Việt Nam không chỉ hướng tới mốc 10 tỷ USD trong năm 2026, mà còn có thể từng bước khẳng định vị thế vững chắc hơn trong chuỗi giá trị nông sản toàn cầu.