5 cách SME kiểm soát nợ phải thu để không bị mất trắng

Kiểm soát nợ phải thu không phải là hành động “đòi tiền” khô khan. Đó là kỹ năng quản trị sống còn, là văn hóa tài chính cần được thiết lập ngay từ ngày đầu vận hành. Khi doanh nghiệp biết đặt kỷ luật vào dòng tiền, bạn sẽ giảm áp lực vốn, giảm rủi ro và giữ được sự độc lập tài chính trong dài hạn. Dưới đây là 5 cách SME có thể áp dụng ngay để tự bảo vệ mình trước nguy cơ mất trắng.

Điều đầu tiên là xây dựng chính sách thanh toán rõ ràng ngay từ trước khi bán hàng. Doanh nghiệp nhỏ thường né tránh việc này vì sợ khách hàng khó chịu hoặc từ chối mua. Nhưng một chính sách minh bạch không làm mất khách, ngược lại còn thể hiện sự chuyên nghiệp. Khi khách hàng hiểu công nợ được kiểm soát theo chuẩn mực, họ sẽ tự cân đối và tôn trọng thỏa thuận hơn. Quan trọng nhất, doanh nghiệp cần nhất quán. Chính sách không có giá trị nếu mỗi nhân viên tự linh hoạt một kiểu. Hãy biến nó thành tiêu chuẩn, không phải lựa chọn.

Tiếp theo là phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro. Không phải khách nào cũng được nợ, và không phải khoản nào cũng nên cho nợ. Một số khách có lịch sử thanh toán tốt, quy trình rõ ràng, bạn có thể cho họ hạn mức tín dụng cao hơn. Ngược lại, những khách chậm trễ thường xuyên hoặc thiếu minh bạch phải được kiểm soát chặt hơn. SME sụp đổ phần lớn vì cho nợ cảm tính, tin người hơn tin dữ liệu. Hãy thay đổi điều này. Một bảng đánh giá rủi ro đơn giản đã đủ để bạn nhìn rõ ai là khách tốt, ai đang là “quả bom hẹn giờ”.

Câu hỏi quan trọng nhất là: công nợ đang phục vụ bạn hay đang đe dọa bạn?

Cách thứ ba là rút ngắn quy trình xuất hàng và ghi nhận công nợ. Rất nhiều SME mất tiền chỉ vì… không biết chính xác khách đang nợ bao nhiêu. Phiếu giao hàng thiếu sót, ghi chép phân tán, nhân viên quên cập nhật hoặc thậm chí không có quy trình đối soát. Kết quả là khi phát hiện ra nợ xấu thì mọi chuyện đã quá muộn. Hãy dùng phần mềm hoặc ít nhất một hệ thống ghi nhận thống nhất để đảm bảo rằng mọi công nợ đều được cập nhật theo thời gian thực. Chủ doanh nghiệp phải nhìn thấy con số đúng thì mới đưa ra quyết định đúng.

Tiếp theo là thiết lập quy trình nhắc công nợ chủ động và có chiến lược. Đòi nợ không phải đợi đến khi quá hạn mới gọi. Nhắc từ sớm, mềm mỏng nhưng liên tục sẽ tạo thói quen thanh toán cho khách. Đội ngũ cần được đào tạo để biết cách nhắc công nợ sao cho văn minh, không căng thẳng mà vẫn hiệu quả. Khi nhắc đúng cách, bạn vừa giữ được tiền, vừa giữ được mối quan hệ. Điều SME cần tránh nhất là để công nợ trượt khỏi tầm kiểm soát. Một khoản nợ 30 ngày rất dễ xử lý, nhưng khi đã thành 90 ngày thì gần như biến thành nợ khó đòi.

Cuối cùng là biết dừng lại đúng lúc. Nhiều chủ doanh nghiệp vì ngại mất khách mà tiếp tục bán hàng cho những người đang nợ cũ chưa trả. Đây là sai lầm nguy hiểm nhất. Một khách hàng đang trễ hạn chính là khách hàng không còn đủ khả năng hoặc không còn ưu tiên trả cho bạn. Tiếp tục bán chỉ khiến bạn lún sâu hơn. Quy tắc rất rõ ràng: chưa thanh toán nợ cũ thì không phát sinh nợ mới. SME phải học cách bảo vệ tiền mặt trước khi bảo vệ doanh thu. Doanh thu đẹp chỉ để xem, tiền mặt mới là thứ nuôi sống doanh nghiệp.

Kiểm soát nợ phải thu không phải là câu chuyện của kế toán. Nó là trách nhiệm chung của chủ doanh nghiệp, của đội bán hàng và của toàn bộ hệ thống. Khi bạn giữ vững kỷ luật tài chính, doanh nghiệp không chỉ bớt rủi ro mà còn có nền tảng vững chắc để phát triển. Bởi một công ty khỏe mạnh không phải là công ty bán được nhiều hàng, mà là công ty thu được tiền.

Nếu bạn nhìn lại doanh nghiệp mình hôm nay, câu hỏi quan trọng nhất là: công nợ đang phục vụ bạn hay đang đe dọa bạn? Và bạn sẽ bắt đầu thay đổi từ đâu để bảo vệ từng đồng tiền của mình?