Tiếp tục cải cách, hiện đại hóa hạ tầng thị trường chứng khoán trong giai đoạn mới

Bà Vũ Thị Thúy Ngà - Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX)

Giữ vững đà tăng trưởng, khẳng định vai trò kênh dẫn vốn

Năm 2025, trong bối cảnh kinh tế quốc tế tiếp tục biến động phức tạp, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì được xu hướng tăng trưởng tích cực so với nhiều thị trường trong khu vực. Kết quả này gắn liền với sự điều hành linh hoạt, nhất quán của Chính phủ, Bộ Tài chính và những nỗ lực cải cách, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ từ các cơ quan quản lý, vận hành thị trường.

Một dấu mốc quan trọng được ghi nhận trong năm là việc FTSE Russell chính thức công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Đây được xem là bước chuyển có ý nghĩa chiến lược, tạo nền tảng để thị trường tiếp cận dòng vốn quốc tế quy mô lớn và đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng vận hành, minh bạch và kỷ luật thị trường.

Trong bức tranh chung đó, thị trường trái phiếu tiếp tục thể hiện vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Hoạt động huy động vốn của Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng Chính sách Xã hội thông qua đấu thầu tại HNX đạt gần 380 nghìn tỷ đồng - mức cao nhất từ trước đến nay. Trên thị trường thứ cấp, giá trị giao dịch bình quân đạt gần 15 nghìn tỷ đồng mỗi phiên, tăng hơn 26% so với năm trước, cho thấy sự cải thiện rõ rệt về thanh khoản và niềm tin của nhà đầu tư.

Cùng với đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ ghi nhận sự khởi sắc mạnh mẽ cả ở thị trường phát hành và giao dịch thứ cấp. Việc hoàn thiện khung pháp lý đã góp phần khơi thông hoạt động phát hành, với giá trị phát hành trong nước đạt gần 540 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 23% so với năm 2024. Hoạt động phát hành ra thị trường quốc tế cũng tăng trưởng rõ rệt, đạt 875 triệu USD. Trên hệ thống giao dịch thứ cấp tại HNX, giá trị giao dịch bình quân tăng gần 30%, đạt hơn 5,6 nghìn tỷ đồng mỗi phiên.

Những kết quả này cho thấy thị trường trái phiếu tiếp tục phát huy vai trò là trụ cột quan trọng trong cấu trúc thị trường tài chính, góp phần giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng và hỗ trợ mục tiêu phát triển nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững.

Mở rộng quy mô, gia tăng chiều sâu thị trường

Song song với thị trường trái phiếu, thị trường cổ phiếu và chứng khoán phái sinh trong năm 2025 cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Trên thị trường sơ cấp, HNX đã tổ chức 17 phiên đấu giá cổ phần, hỗ trợ quá trình thoái vốn nhà nước tại các tổng công ty, tập đoàn, với tổng khối lượng cổ phần trúng giá hơn 127 triệu cổ phần và giá trị bán được trên 6.100 tỷ đồng.

Ở thị trường niêm yết, thanh khoản tiếp tục gia tăng mạnh mẽ. Giá trị vốn hóa cổ phiếu niêm yết tại HNX đạt hơn 427 nghìn tỷ đồng, tăng 24% so với năm 2024. Giá trị giao dịch bình quân đạt gần 1.900 tỷ đồng mỗi phiên, tăng hơn 31%. Thị trường UPCoM duy trì giao dịch ổn định với giá trị bình quân đạt trên 945 tỷ đồng mỗi phiên, phản ánh vai trò là kênh giao dịch quan trọng cho các doanh nghiệp chưa niêm yết chính thức.

Đối với thị trường chứng khoán phái sinh, quy mô giao dịch tiếp tục được mở rộng. Khối lượng giao dịch bình quân hợp đồng tương lai chỉ số VN30 đạt hơn 243 nghìn hợp đồng mỗi phiên, tăng hơn 15% so với năm trước. Đặc biệt, việc đưa vào giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số VN100 từ tháng 10/2025, theo chỉ đạo của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, đã bổ sung thêm công cụ phòng ngừa rủi ro và đầu tư cho nhà đầu tư. Chỉ trong hơn hai tháng đầu vận hành, sản phẩm mới này đã ghi nhận hơn 14.000 hợp đồng được giao dịch.

Cải cách, hiện đại hóa và nâng chuẩn vận hành thị trường

Bước sang năm 2026 - năm mở đầu cho nhiệm kỳ phát triển 2026-2030, HNX xác định tiếp tục vận hành ổn định và phát triển hệ thống giao dịch các thị trường cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh, bảo đảm thị trường hoạt động an toàn, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu của một thị trường đã được nâng hạng.

Trên cơ sở Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 và Chương trình hành động của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, bà Ngà cho biết, trọng tâm trong giai đoạn tới là tiếp tục củng cố thị trường trái phiếu Chính phủ theo hướng bền vững, chuyên nghiệp, nâng cao khả năng huy động vốn và thu hút dòng vốn dài hạn. Đồng thời, thị trường trái phiếu doanh nghiệp được xác định là cấu phần cần tiếp tục hoàn thiện, với việc chuẩn bị đầy đủ các điều kiện kỹ thuật để triển khai giai đoạn tiếp theo của hệ thống giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Cùng với đó, việc đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ được đặt ở vị trí trọng tâm. Các định hướng nghiên cứu, triển khai sản phẩm mới như hợp đồng quyền chọn, phái sinh trên các tài sản cơ sở khác, hợp đồng tương lai chỉ số giá vàng, cũng như xây dựng hệ thống giao dịch các-bon thí điểm tại HNX dự kiến đưa vào vận hành cuối năm 2026, được xem là những bước đi quan trọng nhằm đáp ứng xu hướng phát triển bền vững và tài chính xanh. Việc nghiên cứu thành lập sàn giao dịch vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cũng mở ra không gian phát triển mới cho thị trường.

Song song với phát triển sản phẩm, HNX tiếp tục đẩy mạnh hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, triển khai hệ thống giao dịch mới và các giải pháp công nghệ tiên tiến, qua đó nâng cao hiệu quả, tốc độ xử lý và năng lực quản lý thị trường. Hoạt động giám sát giao dịch được tăng cường, phát huy vai trò giám sát tuyến đầu nhằm bảo đảm kỷ cương, kỷ luật và sự minh bạch của thị trường.