Rung lắc sau đỉnh: Điều chỉnh kỹ thuật hay tín hiệu cần thận trọng?

Áp lực kỹ thuật và chốt lời sau nhịp tăng nóng của thị trường

Phiên giao dịch ngày 15/1/2026 được xem là một trong những phiên biến động mạnh nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam kể từ đầu năm, khi chỉ số chính có thời điểm giảm hơn 43 điểm, tương đương mức giảm khoảng 2,2%. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh thị trường vừa trải qua giai đoạn tăng mạnh, liên tiếp thiết lập các mốc đỉnh lịch sử mới, với sự dẫn dắt rõ nét của các nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.

Áp lực giảm điểm trong phiên tập trung chủ yếu ở các nhóm cổ phiếu trụ cột, bao gồm ngân hàng quốc doanh, bất động sản vốn hóa lớn, dầu khí và dịch vụ tài chính. Nhiều mã có tác động lớn tới chỉ số như VCB, BID, CTG, VHM, VIC đồng loạt điều chỉnh mạnh, khiến chỉ số chung nhanh chóng rơi khỏi vùng đỉnh đã xác lập trong các phiên trước đó.

Ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khối tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân, Công ty Cổ phần Chứng khoán Thiên Việt, cho rằng, diễn biến này phản ánh rõ yếu tố kỹ thuật sau một nhịp tăng dốc kéo dài. Theo ông Tâm, các nhóm cổ phiếu dẫn dắt thị trường thời gian qua, đặc biệt là nhóm ngân hàng quốc doanh và các cổ phiếu hưởng lợi từ câu chuyện phát triển kinh tế nhà nước, đã trải qua giai đoạn tăng mạnh với tốc độ cao. Khi mặt bằng giá được đẩy lên nhanh, việc xuất hiện các phiên “trả điểm” là điều khó tránh khỏi về mặt kỹ thuật.

Bên cạnh đó, áp lực chốt lời của nhà đầu tư cũng gia tăng rõ rệt. Sau hai tuần tăng liên tiếp với hiệu suất đáng kể, nhiều nhà đầu tư lựa chọn hiện thực hóa lợi nhuận, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đã tiến vào vùng giá cao. Hoạt động chốt lời diễn ra đồng thời ở nhiều nhóm cổ phiếu trụ, qua đó khuếch đại mức giảm của chỉ số trong phiên.

Rung lắc trong xu hướng tăng: Bản chất là “thay máu” dòng tiền

Theo ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, rung lắc không phải là hiện tượng đáng sợ nếu được đặt trong bối cảnh của một xu hướng tăng đang được duy trì. Điều khiến rung lắc trở nên rủi ro nằm ở điểm mua và cách nhà đầu tư quản trị danh mục, hơn là bản thân mức giảm của chỉ số.

Trong một xu hướng tăng mở rộng, các nhịp rung lắc thường xuất hiện đan xen nhằm tái cân bằng cung – cầu, đồng thời tạo ra quá trình “thay máu cổ đông”. Khi thị trường tăng nhanh, nhiều nhà đầu tư không kịp tham gia hoặc buộc phải mua ở vùng giá cao. Những phiên điều chỉnh mạnh giúp mặt bằng giá được chiết khấu, từ đó hình thành các điểm mua mới cho dòng tiền đang đứng ngoài hoặc có tỷ trọng tiền mặt lớn.

Diễn biến phiên 15/1 cho thấy, dù nhiều cổ phiếu trụ giảm mạnh, dòng tiền không rút khỏi thị trường một cách đồng loạt. Thay vào đó, dòng tiền có sự luân chuyển rõ rệt giữa các nhóm ngành. Trong khi nhóm ngân hàng quốc doanh, dầu khí và chứng khoán chịu áp lực bán, một số nhóm khác như bảo hiểm, thực phẩm – đồ uống, cao su vẫn ghi nhận lực cầu và có cổ phiếu duy trì sắc xanh.

Theo phân tích của ông Tâm, đây là dấu hiệu đặc trưng của một thị trường vận động lành mạnh. Trong bối cảnh đó, dòng tiền không thoát ra khỏi thị trường, mà chỉ tái cơ cấu danh mục, dịch chuyển từ các nhóm đã tăng mạnh sang các nhóm chưa tăng nhiều hoặc mới bắt đầu thu hút dòng tiền. Quá trình này giúp thị trường kiểm tra lại sức bền của dòng tiền trước khi tiếp tục mở rộng xu hướng tăng.

Phân biệt điều chỉnh kỹ thuật và tín hiệu cảnh báo: Dòng tiền là “chìa khóa”

Một trong những vấn đề then chốt được đặt ra là làm thế nào để phân biệt giữa rung lắc mang tính kỹ thuật và một pha điều chỉnh mang tính cảnh báo. Theo ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, có hai tiêu chí quan trọng cần được theo dõi song song.

Thứ nhất là xu hướng tổng thể của thị trường. Trong các nhịp rung lắc lành mạnh, dù chỉ số có thể giảm mạnh trong ngắn hạn, các đường xu hướng quan trọng, đặc biệt là các đường trung bình động ngắn hạn, chưa bị phá vỡ. Khi xu hướng chủ đạo vẫn được duy trì, khả năng tiếp diễn đà tăng vẫn còn.

Thứ hai, và quan trọng hơn, là cấu trúc dòng tiền. Trong các pha điều chỉnh tiêu cực, dòng tiền thường rút ra đồng loạt, các cổ phiếu dẫn dắt bị bán mạnh và thiếu vắng nhóm ngành đủ sức nâng đỡ thị trường. Ngược lại, trong phiên 15/1, dòng tiền vẫn hiện diện và luân chuyển, cho thấy thị trường chưa rơi vào trạng thái phân phối tiêu cực.

Về mặt biên độ, ông Tâm cho rằng với bối cảnh hiện tại, mức chiết khấu khoảng dưới 5–7% được xem là điều chỉnh lành mạnh. Chỉ khi thị trường giảm vượt ngưỡng này, đi kèm với khối lượng giao dịch gia tăng mạnh – phản ánh áp lực cung chiếm ưu thế – rủi ro điều chỉnh sâu mới thực sự cần được cân nhắc.

Ở thời điểm hiện tại, cấu trúc dòng tiền và các ngưỡng kỹ thuật quan trọng cho thấy thị trường vẫn đang vận động trong xu hướng tăng, dù mức độ biến động đã gia tăng rõ rệt so với giai đoạn trước.