Luật Thương mại điện tử: Đòn bẩy mới giúp doanh nghiệp Việt bứt phá trong cạnh tranh số

TMĐT đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế

Luật TMĐT mới tập trung làm rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, từ người bán, nền tảng trung gian, mạng xã hội có chức năng thương mại cho đến các hoạt động mới như livestream bán hàng, tiếp thị liên kết. Đồng thời, luật cũng tăng cường các quy định về bảo vệ người tiêu dùng, minh bạch thông tin và quản lý dữ liệu. Dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, Luật TMĐT được kỳ vọng sẽ vừa tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, vừa thúc đẩy sự phát triển lành mạnh, bền vững của thị trường TMĐT trong nước cũng như xuyên biên giới.

Thực tế cho thấy, TMĐT đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Theo số liệu của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, quy mô thị trường TMĐT B2C của Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 31 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng trên 25%/năm. TMĐT hiện chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước, đưa Việt Nam vào nhóm ba thị trường TMĐT lớn nhất ASEAN, chỉ sau Indonesia và Philippines. Những con số này cho thấy tiềm năng rất lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp trong việc chuyển đổi mô hình kinh doanh, ứng dụng công nghệ và tham gia sâu hơn vào thị trường số.

Tại nhiều địa phương, đặc biệt là ở các tỉnh có thế mạnh về nông nghiệp, công nghiệp chế biến và làng nghề truyền thống, TMĐT đang dần trở thành kênh tiêu thụ hiệu quả nhất. Bằng cách kết hợp kinh nghiệm sản xuất truyền thống với các nền tảng phân phối hiện đại, doanh nghiệp đã từng bước hiện đại hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí trung gian và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Nhiều đơn vị chủ động đầu tư xây dựng website bán hàng đa ngôn ngữ, tham gia các sàn TMĐT lớn trong và ngoài nước, qua đó đưa các sản phẩm tiêu biểu, sản phẩm OCOP đến với thị trường rộng lớn hơn.

Một số doanh nghiệp đã mạnh dạn khai thác TMĐT xuyên biên giới thông qua các sàn quốc tế như Alibaba, từ đó tiếp cận khách hàng toàn cầu và mở rộng thị trường xuất khẩu. Không chỉ các doanh nghiệp quy mô lớn, khối doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và cơ sở sản xuất làng nghề cũng đang từng bước làm quen với TMĐT. Điển hình như Công ty cổ phần Nông nghiệp Viagri ở xã Ninh Giang, Ninh Bình, sau 5 năm hoạt động đã có 6 sản phẩm OCOP 3 sao được phân phối trên các sàn TMĐT lớn, với TMĐT trở thành kênh bán hàng chủ lực, mang lại hiệu quả cao và chi phí tối ưu.

Đáng chú ý, hình thức livestream bán hàng đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Nhiều doanh nghiệp bố trí đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp để thực hiện livestream, thu hút hàng trăm đơn hàng mỗi ngày. Bên cạnh đó, các mô hình sáng tạo như xây dựng sàn TMĐT riêng cho cộng đồng khởi nghiệp cũng đang được triển khai, nhằm tạo dấu ấn riêng, nâng cao giá trị sản phẩm và tránh sự cạnh tranh trực tiếp với các mặt hàng đại trà trên thị trường.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, TMĐT vẫn đối mặt với không ít thách thức. Năng lực công nghệ và kỹ năng số của nhiều hộ sản xuất, hợp tác xã còn hạn chế, đặc biệt trong việc quản trị gian hàng, xử lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và giải quyết khiếu nại trực tuyến. Việc đảm bảo chất lượng sản phẩm khi vận chuyển xa, chuẩn hóa khâu đóng gói, tuân thủ các quy định về TMĐT cũng là rào cản lớn. Ngoài ra, tính mùa vụ và quy mô sản xuất nhỏ khiến nhiều sản phẩm khó đáp ứng các chương trình khuyến mãi lớn hay chiến dịch marketing đồng bộ trên nền tảng số.

Nhận diện rõ những khó khăn này, nhiều địa phương đã ban hành kế hoạch về phát triển TMĐT giai đoạn 2026 - 2030, với định hướng xuyên suốt là phát triển TMĐT theo hướng xanh, bền vững và gắn với hoàn thiện hạ tầng số, logistics, nguồn nhân lực và khung pháp lý. Mục tiêu đến năm 2030, 60 - 70% dân số tham gia mua sắm trực tuyến; doanh số bán lẻ TMĐT tăng 20 - 30%/năm; TMĐT chiếm 15 - 20% tổng mức bán lẻ; 100% giao dịch trên nền tảng TMĐT có hóa đơn điện tử và thanh toán không dùng tiền là chính. Đồng thời, hướng tới giảm tỷ lệ sử dụng bao bì nhựa, tăng tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng năng lượng sạch trong logistics, qua đó thúc đẩy TMĐT phát triển theo hướng thân thiện với môi trường.

Cùng với định hướng địa phương, Luật TMĐT và Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT giai đoạn 2026 - 2030 của Bộ Công Thương được xem là hai trụ cột quan trọng, vừa quản lý vừa thúc đẩy thị trường TMĐT trong nước và xuyên biên giới. Luật được xây dựng với lộ trình áp dụng phù hợp, tạo điều kiện để doanh nghiệp thích ứng, chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực vận hành. Về trung và dài hạn, TMĐT sẽ tiếp tục là “chìa khóa” giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.