Xây dựng Cộng đồng ASEAN hội nhập, tự cường, bền vững, lấy người dân làm trung tâm

Mục tiêu chung của Chương trình hành động nhằm triển khai thành công Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Văn hóa - Xã hội (VH-XH) ASEAN tại Việt Nam trong giai đoạn 2026-2035, góp phần xây dựng một Cộng đồng ASEAN hội nhập, tự lực, tự cường, bền vững và lấy người dân làm trung tâm vào năm 2045.

Đến năm 2035, hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của Kế hoạch chiến lược Cộng đồng VH-XH ASEAN, đồng thời lồng ghép các lợi ích và mục tiêu phát triển quốc gia để tạo ra giá trị gia tăng cho khu vực và đất nước.

Đảm bảo trên 90% cán bộ, công chức, viên chức có hiểu biết cơ bản về Cộng đồng VH-XH ASEAN và các lợi ích mang lại, thúc đẩy mạnh mẽ ý thức về Bản sắc ASEAN trong thế hệ trẻ và cộng đồng.

Tăng cường năng lực cho các cán bộ chủ chốt ở cấp Trung ương và địa phương, đặc biệt về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, quản lý tri thức trong các lĩnh vực văn hoá - xã hội, đáp ứng yêu cầu hội nhập sâu rộng hơn trong bối cảnh mới.

Tăng cường huy động nguồn lực và điều phối, hợp tác liên ngành, liên trụ cột và vai trò chủ động và dẫn dắt của Việt Nam trong các cơ chế hợp tác chuyên ngành, liên ngành văn hóa - xã hội của ASEAN.

Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Văn hoá – Xã hội ASEAN (ASCC), là một trong bốn văn kiện chiến lược của Cộng đồng ASEAN, được xây dựng trên cơ sở tiếp nối Kế hoạch tổng thể ASCC đến năm 2025, hướng tới xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường, hoà nhập, thích ứng, bền vững, sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm. Chiến lược ASCC đưa ra các phương pháp tiếp cận cụ thể nhằm mang lại lợi ích hơn nữa cho người dân ASEAN, nâng cao ứng phó của khu vực trước các thách thức. Chiến lược ASCC có khung thời gian 10 năm (2026-2035). Kế hoạch chiến lược ASCC gồm 12 mục tiêu chiến lược, trong đó có 10 mục tiêu chiến lược cụ thể hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và 02 mục tiêu chiến lược liên trụ cột về thu hẹp khoảng cách phát triển và tăng trưởng, phát triển bền vững; 16 nhiệm vụ và 112 biện pháp.

Căn cứ vào Kế hoạch chiến lược Cộng đồng VH-XH ASEAN, Chương trình hành động xác định việc triển khai thực hiện 12 mục tiêu chiến lược, như sau:

1. Xây dựng một Cộng đồng lấy người dân làm trung tâm, hướng tới người dân và có sự kết nối chặt chẽ, với sự di chuyển thông suốt của người dân, hàng hóa và dịch vụ, cùng chia sẻ quyền sở hữu và bản sắc ASEAN.

2. Đảm bảo phát huy đầy đủ tiềm năng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân, khuyến khích sự tham gia tích cực, bao trùm, bền vững, và thúc đẩy sự gắn kết xã hội, qua đó đảm bảo sự thịnh vượng chung, đặc biệt đối với các nhóm dễ bị tổn thương, và không để ai bị bỏ lại phía sau.

3. Tối ưu hóa lợi thế dân số để giúp ASEAN trở thành trung tâm tăng trưởng và đổi mới thông qua thúc đẩy giáo dục bao trùm, toàn diện và chuyển đổi trong môi trường học tập thuận lợi, nhằm phát triển một lực lượng lao động có tay nghề cao và cạnh tranh, đồng thời tạo ra các việc làm thỏa đáng và chất lượng cao.

4. Xây dựng Cộng đồng ASEAN khỏe mạnh với tuổi thọ cao hơn, đảm bảo phúc lợi cho mọi lứa tuổi, tránh các bệnh truyền nhiễm và không truyền nhiễm, hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân và khả năng tiếp cận hệ thống y tế bền vững và linh hoạt.

5. Tạo môi trường thuận lợi để người dân đóng vai trò tích cực trong mọi khía cạnh của cuộc sống thông qua việc thúc đẩy an ninh con người, tăng cường khả năng chống chịu của người dân thông qua phát triển mối quan hệ đối tác công-tư phù hợp với chương trình nghị sự về phát triển bền vững của ASEAN.

6. Tạo dựng một Cộng đồng có bản sắc chung của ASEAN có khả năng thích ứng và đáp ứng các nhu cầu ngày càng tăng của quốc gia cũng như các vấn đề khu vực và toàn cầu có liên quan.

7. Tăng cường quyền năng của phụ nữ để tham gia đầy đủ và hiệu quả vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN và phát huy hết tiềm năng của phụ nữ trong quá trình ra quyết định.

8. Thúc đẩy sự đóng góp có ý nghĩa của thanh niên vào việc củng cố một Cộng đồng ASEAN năng động, sáng tạo và kiên cường, cũng như giải quyết các thách thức đang nổi lên, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, và củng cố nhận thức, giá trị và bản sắc ASEAN.

9. Nuôi dưỡng niềm tự hào về bản sắc Cộng đồng và nâng cao trách nhiệm bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa, nghệ thuật và truyền thống, đồng thời thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa.

10. Phát triển thể thao, góp phần xây dựng ASEAN thành một trung tâm thể thao xuất sắc nhằm thúc đẩy hòa bình, hòa nhập, y tế, giáo dục và phát triển kinh tế - xã hội.

11. Tăng cường quyền năng, sự linh hoạt và tự cường để ứng phó với các cuộc khủng hoảng trong tương lai và những thách thức dài hạn; tiếp tục thu hẹp khoảng cách phát triển thông qua các sáng kiến phù hợp và thúc đẩy sự tiếp cận công bằng, bao trùm và khả năng tham gia vào các cơ hội kinh tế.

12. Xây dựng một ASEAN xanh trên cơ sở thúc đẩy tăng trưởng bền vững trên đất liền và trên biển thông qua đẩy mạnh nền kinh tế xanh, kinh tế biển trong khu vực, đồng thời củng cố vị thế của ASEAN trong việc thúc đẩy sự bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Để đạt được các mục tiêu nêu trên, Chương trình hành động đưa ra năm giải pháp cụ thể như sau: Rà soát, lồng ghép và tổ chức thực hiện các nội dung của Kế hoạch chiến lược Cộng đồng VH-XH ASEAN trong kế hoạch, chính sách, chương trình của bộ, ngành và tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức về Cộng đồng VH-XH ASEAN và Chương trình hành động; tăng cường hệ thống thông tin, báo cáo, đánh giá tình hình và kết quả thực hiện các mục tiêu; thúc đẩy vận động, thu hút nguồn lực; hoàn thiện hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực cán bộ phù hợp với chức năng nhiệm vụ để thực hiện Chương trình hành động.

Các bộ, ngành là các cơ quan trực tiếp tham gia hợp tác ASEAN thuộc trụ cột Cộng đồng VH-XH ASEAN tại Việt Nam bao gồm: Bộ Nội vụ; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Y tế; Đại học Quốc gia Hà Nội; và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xây dựng và triển khai Kế hoạch hành động thực hiện Chương trình hành động theo lĩnh vực phụ trách, hoàn thành vào tháng 6/2026; định kỳ báo cáo kết quả thực hiện về Bộ Nội vụ trước ngày 1/12 hàng năm để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Đồng thời, chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính bố trí kinh phí thực hiện Chương trình hành động trong dự toán ngân sách hàng năm và thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2025 và các quy định pháp luật có liên quan.

Phối hợp thực hiện các nhiệm vụ có liên quan thuộc các chương trình, kế hoạch của Chương trình hành động đã được phê duyệt trong giai đoạn 2026 - 2030 và 2031 - 2035; đánh giá giữa kỳ việc thực hiện Chương trình hành động vào năm 2030 và đánh giá cuối kỳ việc thực hiện Chương trình hành động vào năm 2035.

Tạo điều kiện, khuyến khích các tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp và các đối tác khác tham gia vào quá trình xây dựng, triển khai thực hiện, giám sát, đánh giá việc thực hiện Chương trình hành động trên cơ sở phù hợp chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định.