Chứng khoán phân hóa mạnh: Đâu là rủi ro cần nhận diện?

Ông Lê Quang Chung, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Smart Invest (AAS)

Mục tiêu tăng trưởng hai con số: Cơ hội mở ra cùng những điều kiện ràng buộc

Đánh giá về mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026, quan điểm được đưa ra là đây là mục tiêu mang tính thách thức, song không phải không có cơ sở để đạt được. Nền tảng quan trọng đầu tiên nằm ở kết quả tăng trưởng của năm 2025, khi kinh tế Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trên 8%, tạo ra mặt bằng mới cho giai đoạn tiếp theo.

Trong bối cảnh đó, khung chính sách được nhìn nhận là đã rõ ràng và quyết liệt hơn so với các giai đoạn trước. Việc ban hành các nghị quyết lớn, trong đó có Nghị quyết 79, cho thấy định hướng tập trung nguồn lực vào các doanh nghiệp nhà nước chủ chốt, những đơn vị có khả năng dẫn dắt và lan tỏa tăng trưởng. Chính sách không chỉ dừng ở việc xác lập mục tiêu, mà còn thể hiện quyết tâm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, thủ tục và triển khai, qua đó tạo nền tảng cho nền kinh tế bứt tốc trong giai đoạn tới.

Một trụ cột khác được nhấn mạnh là đầu tư công. Trong năm 2026, giải ngân đầu tư công được kỳ vọng sẽ tiếp tục là điểm tựa quan trọng của tăng trưởng, không chỉ trực tiếp đóng góp vào GDP, mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh sang các lĩnh vực liên quan như xây dựng, vật liệu, logistics và tiêu dùng. Khi tiến độ giải ngân được cải thiện một cách thực chất, đầu tư công sẽ đóng vai trò “kênh dẫn sóng” cho toàn bộ nền kinh tế.

Bên cạnh đó, triển vọng xuất khẩu năm 2026 được đánh giá tích cực hơn nhờ bối cảnh kinh tế toàn cầu dần phục hồi. Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bước vào chu kỳ giảm lãi suất, cùng với sự cải thiện nhu cầu tại các thị trường lớn như Mỹ và EU, được xem là yếu tố hỗ trợ các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Những dữ kiện về thương mại cho thấy nhập khẩu của Mỹ từ khu vực Đông Nam Á đã tăng mạnh trong năm 2025, phản ánh xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng và dịch chuyển nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, trong đó Việt Nam nổi lên như một điểm đến hưởng lợi rõ nét.

Song song với các động lực bên ngoài, ổn định tiêu dùng nội địa được xem là sức mạnh nội tại quan trọng. Khi thu nhập dần phục hồi và tâm lý người tiêu dùng cải thiện so với giai đoạn 2023-2024, tiêu dùng trong nước được kỳ vọng sẽ trở thành trụ cột bổ trợ, giúp cân bằng tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều biến động.

Bên cạnh các cơ sở để đạt được mục tiêu tăng trưởng, những thách thức và rủi ro cũng được đặt ra một cách rõ ràng. Trước hết, nền so sánh cao của năm 2025 khiến dư địa bứt phá trong năm 2026 trở nên hẹp hơn, đòi hỏi nền kinh tế phải có thêm các động lực mới mang tính đột phá.

Một ràng buộc đáng chú ý khác nằm ở chính sách tiền tệ. Khi lạm phát có xu hướng nhích lên, dư địa nới lỏng không còn quá lớn. Tăng trưởng tín dụng dự kiến ở mức khoảng 15% trong khi mục tiêu tăng trưởng GDP là 10% tạo ra bài toán cân đối không đơn giản. Theo các thông lệ quá khứ, để đạt mức tăng trưởng GDP hai con số, tín dụng thường cần tăng ở mức 20–23%. Việc kiểm soát tín dụng chặt chẽ hơn vì thế có thể trở thành thách thức đối với tăng trưởng nếu không được bù đắp bằng hiệu quả sử dụng vốn và các động lực khác.

Ngoài ra, các yếu tố rủi ro từ bên ngoài như xu hướng bảo hộ thương mại, biến động chuỗi cung ứng và rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu. Những yếu tố này có thể tác động đến xuất khẩu, dòng vốn và tâm lý thị trường, đòi hỏi sự chủ động trong điều hành và khả năng thích ứng linh hoạt của nền kinh tế.

Thị trường chứng khoán 2026: Phân hóa mạnh và đòi hỏi chiến lược chọn lọc

Từ góc độ thị trường, những phiên giao dịch đầu năm 2026 cho thấy tín hiệu tích cực về thanh khoản và dòng tiền. Yếu tố mùa vụ đầu năm, cùng với sự sẵn sàng quay trở lại của dòng tiền sau giai đoạn thanh khoản suy giảm, đã tạo nên những nhịp tăng đáng chú ý.

Quan trọng hơn, tâm lý kỳ vọng mới đang hình thành khi nhà đầu tư bắt đầu định giá trước các câu chuyện của năm 2026, bao gồm tăng trưởng kinh tế cao hơn, kết quả kinh doanh cải thiện và triển vọng nâng hạng thị trường. Sự lan tỏa của dòng tiền sang nhiều nhóm cổ phiếu, thay vì tập trung vào một vài mã vốn hóa lớn, được xem là tín hiệu tích cực về mặt cấu trúc, cho thấy thị trường đang bước sang giai đoạn lành mạnh hơn với xu hướng tăng có độ bền cao hơn.

Tuy nhiên, triển vọng chung của năm 2026 không được nhìn nhận theo hướng “tất cả cùng tăng”. Thị trường được dự báo sẽ phân hóa mạnh, có trọng điểm và trọng tâm rõ ràng. Những yếu tố hỗ trợ như tăng trưởng kinh tế tốt hơn, kỳ vọng nâng hạng và mặt bằng lãi suất hợp lý sẽ tạo nền tảng cho xu hướng đi lên, nhưng mức độ hưởng lợi sẽ khác nhau giữa các ngành và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường cũng được đặt ra. Việc phát triển thêm các sản phẩm mới như quỹ ETF, công cụ phái sinh mở rộng hay thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch hơn được xem là điều kiện cần để thu hút dòng vốn lớn và dài hạn, đặc biệt là dòng vốn quốc tế khi thị trường tiến gần hơn tới chuẩn mực nâng hạng.

Chiến lược đầu tư và lựa chọn nhóm ngành trong chu kỳ mới

Trước một thị trường phân hóa mạnh, chiến lược đầu tư được khuyến nghị theo hướng trung và dài hạn, song vẫn cần linh hoạt để thích ứng với biến động ngắn hạn. Với nhà đầu tư cá nhân, việc ưu tiên phương pháp lựa chọn cổ phiếu theo hướng bottom-up, tập trung vào từng doanh nghiệp cụ thể thay vì tiếp cận top-down theo ngành, được xem là phù hợp trong bối cảnh sự khác biệt về chất lượng và triển vọng giữa các doanh nghiệp ngày càng rõ nét.

Việc ưu tiên các doanh nghiệp có vốn hóa lớn, nền tảng tài chính tốt và hưởng lợi trực tiếp từ các cải cách lớn của nền kinh tế cũng được nhìn nhận là hướng đi an toàn hơn. Dù vẫn tồn tại cơ hội lướt sóng trong những giai đoạn nhất định, hoạt động này đòi hỏi kỷ luật cao và kinh nghiệm, không phù hợp với tất cả nhà đầu tư.

Ở góc độ tổ chức đầu tư và công ty chứng khoán, chiến lược phát triển được gợi mở xoay quanh ba trụ cột chính. Thứ nhất là nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn đầu tư chuyên sâu, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng trong một thị trường phức tạp hơn. Thứ hai là phát triển hoạt động quản lý tài sản và đầu tư dài hạn, phù hợp với xu hướng dòng vốn trung – dài hạn khi thị trường được nâng hạng. Thứ ba là nghiên cứu và triển khai các sản phẩm mới, đồng hành cùng nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường bước sang giai đoạn phát triển mới.

Về nhóm ngành, một số lĩnh vực được đánh giá là còn nhiều tiềm năng trong năm 2026, bao gồm doanh nghiệp nhà nước và hạ tầng, những đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư công và các nghị quyết lớn. Nhóm ngân hàng tiếp tục có vai trò quan trọng nhờ tăng trưởng tín dụng, song yêu cầu chọn lọc kỹ lưỡng các ngân hàng có chất lượng tài sản tốt. Nhóm chứng khoán được hưởng lợi từ thanh khoản cải thiện và câu chuyện nâng hạng, trong khi các ngành công nghiệp, xuất khẩu và logistics được hỗ trợ bởi chu kỳ phục hồi của thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, điểm nhấn xuyên suốt là không nên đầu tư thuần túy theo nhóm ngành. Việc lựa chọn doanh nghiệp cần dựa trên các yếu tố cần và đủ như quản trị minh bạch, chiến lược tăng trưởng rõ ràng và khả năng hưởng lợi trực tiếp từ chính sách hoặc xu hướng dài hạn. Trong cách tiếp cận này, năm 2026 không được xem là năm “mua cả thị trường”, mà là năm chọn đúng doanh nghiệp, đúng câu chuyện và đúng chu kỳ.