Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là mục tiêu chiến lược

Ông Suan Teck Kin cho rằng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là mục tiêu chiến lược của Việt Nam.

Theo đó, Việt Nam cần tận dụng hiệu quả 16 FTA đã ký như CPTPP, RCEP, EVFTA, đồng thời mở rộng sang các thị trường tiềm năng tại Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latinh và một số khu vực châu Âu.

Hiện Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 32% tổng kim ngạch năm 2025, tương đương tổng giá trị của 5 thị trường lớn tiếp theo. Sự phụ thuộc này khiến Việt Nam dễ tổn thương trước các biện pháp thuế quan và hạn chế thương mại. Dù có thêm cơ sở pháp lý từ các phán quyết liên quan đến IEEPA, rủi ro thuế vẫn kéo dài khi các công cụ như Mục 201, 232, 301 có thể tiếp tục được áp dụng.

Trong bối cảnh đó, thương mại toàn cầu vẫn duy trì khả năng chống chịu, với xuất khẩu tăng khoảng 2,9% năm 2024, cao hơn mức bình quân 1,5% giai đoạn 2020—2022. Động lực đến từ nhu cầu mạnh với các sản phẩm liên quan AI như chất bán dẫn, máy chủ, trung tâm dữ liệu, cùng xu hướng tích trữ hàng hóa để giảm rủi ro gián đoạn.

Đáng chú ý, cơ cấu nhập khẩu của Mỹ đã thay đổi rõ rệt từ năm 2018. Mexico dẫn đầu với 16,9%, ASEAN đạt 15,7%, vượt EU (14,7%) và Canada (11,2%). Trong khi đó, tỷ trọng của Trung Quốc giảm còn khoảng 7,8%. Xu hướng “China+1” tạo cơ hội cho ASEAN, trong đó có Việt Nam, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng.

Ở chiều ngược lại, ASEAN trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc, chiếm 16,6% tổng kim ngạch; Việt Nam đóng góp khoảng 4,7%, cho thấy mức độ hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng khu vực.

Về triển vọng, Việt Nam giữ vị thế đáng kể trong lĩnh vực điện tử và bán dẫn, đứng thứ 8 thế giới về xuất khẩu điện tử, với hơn 170 dự án FDI trong ngành. Đây là nền tảng để tham gia sâu hơn vào các phân khúc giá trị cao như đóng gói, kiểm định chip (OSAT), linh kiện chính xác và ứng dụng AI trong sản xuất.

Theo UOB, để tăng trưởng bền vững, Việt Nam cần phát triển hệ sinh thái công nghiệp, nâng cao kỹ năng lao động và tăng khả năng giữ lại giá trị gia tăng trong nước. Triển vọng năm 2026 được đánh giá tích cực nhưng thận trọng.