Hóa giải thách thức để giữ nhịp tăng trưởng

Các động lực tăng trưởng trong nước đang trở nên cân bằng hơn

Đạt mức tăng trưởng cao nhất trong 10 năm

Vượt qua những dự báo thận trọng, nền kinh tế Việt Nam trong ba tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận tín hiệu tích cực khi đạt tốc độ tăng trưởng 7,83%, cao hơn đáng kể so với mức tăng 7,07% của quý I/2025 và cũng là mức cao nhất của quý I trong 10 năm gần đây.

Đóng góp vào kết quả đó, sản xuất công nghiệp và xây dựng tiếp tục là “đầu kéo” với mức tăng 8,92%, cao nhất từ năm 2020 (trong đó chế biến - chế tạo tăng trưởng 9,73%), đóng góp 44,08% vào mức tăng trưởng của toàn nền kinh tế. Trong khi đó, khu vực dịch vụ vẫn khẳng định vị thế dẫn đầu khi đóng góp tới 50,32% vào mức tăng trưởng GDP. Ngành du lịch đón 6,76 triệu lượt khách quốc tế chỉ trong vỏn vẹn một quý - mức cao nhất lịch sử từ trước đến nay, không chỉ đạt mức tăng trưởng 12,4% so với cùng kỳ, mà còn cho thấy sức hấp dẫn của thương hiệu du lịch quốc gia. Cộng hưởng vào niềm vui đó là dòng chảy vốn ngoại "cuồn cuộn" đổ về. Tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam trong quý I đạt 15,2 tỷ USD, tăng vọt 42,9% so với cùng kỳ năm 2025. (Xem infographic kinh tế - xã hội quý I/2026 tại đây)

Không chỉ vậy, các động lực tăng trưởng trong nước cũng đang trở nên cân bằng hơn. Theo HSBC, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở chi phí cạnh tranh mà còn ở mức độ hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn và điện tử. Việc tiếp tục củng cố vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với rủi ro thương mại, sẽ là chìa khóa để duy trì đà tăng trưởng trong trung hạn. Một khía cạnh đáng chú ý khác là khả năng nâng cao “chất lượng tăng trưởng” trong giai đoạn tới. Không chỉ dừng lại ở tốc độ, nền kinh tế đang chuyển dịch theo hướng dựa nhiều hơn vào năng suất, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng.

Thêm vào đó, điểm tích cực được nhiều tổ chức quốc tế nhấn mạnh là dư địa chính sách của Việt Nam vẫn còn tương đối lớn. Việc phối hợp linh hoạt giữa chính sách tài khóa và tiền tệ được xem là yếu tố then chốt giúp nền kinh tế duy trì ổn định trong bối cảnh biến động. Kiểm soát lạm phát, giữ vững tỷ giá và đảm bảo dòng vốn tín dụng hướng vào khu vực sản xuất - kinh doanh sẽ là nền tảng để củng cố niềm tin của thị trường và nhà đầu tư.

Kiên định mục tiêu, biến thách thức thành cơ hội

Tuy nhiên, đứng trước áp lực mục tiêu tăng trưởng 2 con số cho cả năm 2026 và những năm tiếp theo, những rào cản nội tại cũng cần được gỡ bỏ. Theo bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), để duy trì đà mở rộng quy mô kinh tế và đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số năm 2026 cần tập trung tháo gỡ 3 nhóm điểm nghẽn chính về thực thi chính sách và thể chế, nhất là gỡ các nút thắt về thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng và nâng cao năng lực quản lý để đẩy nhanh giải ngân đầu tư công. Đồng thời, cần tháo gỡ những điểm nghẽn về thị trường và vốn; chất lượng nguồn nhân lực và cạnh tranh...

Để phá vỡ "vòng kim cô" ấy, giới chuyên gia đồng loạt đưa ra những định hướng chiến lược mang tính đột phá. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Bích Lâm "hiến kế" cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công, tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược là tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, cắt giảm thủ tục hành chính để khơi thông nguồn lực; Chủ động ứng phó với biến động giá năng lượng thể giới, đảm bảo nguồn cung ổn định cho sản xuất kinh doanh. Đặc biệt, hơn lúc nào hết, bối cảnh khó khăn hiện tại chính là chất xúc tác và cũng là yêu cầu cấp thiết thúc đẩy tăng trưởng dựa trên năng lực nội sinh. Năng lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ giúp tiết kiệm chi phí, tăng năng suất lao động, đồng thời cũng là cơ sở để đảm bảo an toàn, an ninh kinh tế, công nghệ quốc gia.

Chia sẻ chung tầm nhìn, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho rằng, cần phối hợp giữa chính sách tài khóa mở rộng hợp lý với chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt; Điều chỉnh các sắc thuế tác động trực tiếp vào tiêu dùng, đầu tư, xuất khẩu; Điều hành lãi suất, tỷ giá ổn định để kiểm soát lạm phát; Tập trung tín dụng vào các lĩnh vực chế biến chế tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh…; Đẩy mạnh các giải pháp thúc đẩy thị trường vốn phát triển an toàn, bền vững đáp ứng tốt nhu cầu vốn tăng trưởng cao giai đoạn tới.

Hơn thế nữa, dư địa thúc đẩy tăng trưởng nền kinh tế vẫn còn dồi dào và chờ được đánh thức. Theo chia sẻ của TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), nhiều nguồn lực trong nền kinh tế vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Hiện tỷ lệ tiết kiệm của Việt Nam đạt khoảng 37% GDP, cho thấy dư địa huy động vốn nội địa còn khá lớn. Ngoài ra, các nguồn lực như kiều hối, tài chính xanh quốc tế, dòng vốn FDI, thặng dư thương mại hay nguồn lực trong dân cư như vàng và bất động sản đều có tiềm năng lớn để đưa vào phát triển kinh tế.

Đồng thời, các nguồn lực mới như thị trường carbon, trung tâm tài chính quốc tế, tài sản số... nếu được thiết kế phù hợp có thể góp phần cải thiện khả năng luân chuyển dòng vốn… Một số nghiên cứu cho thấy, nếu cải cách thể chế kinh tế được thực hiện hiệu quả, hoàn toàn có thể cải thiện thêm khoảng 0,3 điểm phần trăm tăng trưởng GDP.

Tựu trung lại, chìa khóa vạn năng để mở ra chương mới cho kinh tế nước nhà nằm trọn ở tinh thần kiến tạo và cải cách quyết liệt. Phát biểu thảo luận ở tổ về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng phải đi kèm với ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát được các cân đối lớn của nền kinh tế. Một trong những điểm quan trọng nhất là cần đánh giá lại các cơ chế, chính sách đặc thù được thực tiễn chứng minh, từ đó áp dụng thống nhất, tránh việc có sự không đồng bộ trong quy định của pháp luật...

Trên cơ sở đó, Thủ tướng yêu cầu cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh cả về thời gian và chi phí tuân thủ. “Đây là vấn đề có thể làm được ngay và hỗ trợ cho cộng đồng doanh nghiệp, người dân, tạo lòng tin đối với cơ chế, chính sách, thúc đẩy các hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh”, Thủ tướng nhấn mạnh.