Ngành Ngân hàng trước mục tiêu tăng trưởng 2 con số và áp lực lạm phát

Theo Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê - Ổn định tiền tệ tài chính Nguyễn Phi Lân, năm 2026 là năm mở đầu cho giai đoạn phát triển 2026-2030, đồng thời là thời điểm đất nước bước vào “vận hội mới”, “kỷ nguyên mới” với quyết tâm đưa Việt Nam phát triển lên tầm cao mới hướng tới các dấu mốc năm 2030 và 2045. Trong đó, mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030 đã được xác định trong tinh thần Đại hội Đảng XIV và Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Đây là giai đoạn “bứt tốc phát triển” của nền kinh tế, song cũng đặt ra hàng loạt yêu cầu mới đối với công tác điều hành kinh tế vĩ mô, đặc biệt là chính sách tiền tệ. Theo đó, vấn đề đặt ra hiện nay là phải nhận diện rõ đâu là cơ hội, đâu là thách thức để có giải pháp ứng phó từ sớm, từ xa.

TS. Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê - Ổn định tiền tệ tài chính phát biểu tại Hội thảo

TS. Nguyễn Phi Lân cho biết, năm 2025 được kỳ vọng là giai đoạn kinh tế thế giới phục hồi khi các ngân hàng trung ương có xu hướng nới lỏng chính sách tiền tệ và lạm phát giảm nhiệt. Theo thống kê của NHNN, trong năm 2025 có khoảng 153 lượt điều chỉnh lãi suất trên toàn cầu, trong đó chỉ có 23 lượt tăng và tới 130 lượt giảm lãi suất.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, cục diện nhanh chóng thay đổi sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng 2/2026. Đây là biến động mà “không một ngân hàng trung ương hay tổ chức kinh tế nào có thể lường trước. Xung đột địa chính trị đã khiến giá dầu thế giới biến động mạnh, kéo theo khó khăn đối với vận tải, logistics, du lịch và thương mại quốc tế. Điều này làm gia tăng đáng kể áp lực lạm phát toàn cầu cũng như khiến triển vọng kinh tế thế giới trở nên bất định hơn.

“Những dự tính, dự báo cuối năm 2025 cho năm 2026 và cả giai đoạn 2026-2030 đều phải được cân nhắc và đánh giá lại một cách thận trọng”, Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê - Ổn định tiền tệ tài chính nhận định.

Bối cảnh mới đang đặt ra nhiều sức ép lớn đối với mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế. Theo TS. Nguyễn Phi Lân, nhiều tổ chức quốc tế hiện dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2026 chỉ dao động từ 5,3-7,6%. Trong khi đó, mục tiêu mà Việt Nam đặt ra là tăng trưởng hai con số, đòi hỏi phải có các giải pháp “khác biệt”, tận dụng tốt cơ hội và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay theo TS. Nguyễn Phi Lân, áp lực lạm phát đang gia tăng rõ nét trong năm 2026 dưới tác động của xung đột Trung Đông khiến giá dầu và giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh. Ông cho biết lạm phát tháng 4/2026 đã tăng hơn 5% so với cùng kỳ năm trước, trong khi IMF cũng dự báo lạm phát của Việt Nam năm 2026 có thể lên tới 4,9%, vượt mục tiêu 4,5% do Quốc hội đề ra. Giá năng lượng leo thang không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất, vận tải mà còn tác động tới giá nhiều mặt hàng trong nước, đặc biệt là vật liệu xây dựng, từ đó tạo áp lực lớn lên kỳ vọng lạm phát và công tác điều hành chính sách tiền tệ.

Ngoài lạm phát, TS. Nguyễn Phi Lân cho biết Việt Nam hiện cũng đang đối mặt nguy cơ nhập siêu trở lại sau nhiều năm duy trì xuất siêu. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, nền kinh tế đã bắt đầu xuất hiện xu hướng nhập siêu. Nếu năm 2025 cán cân thương mại vẫn ở trạng thái thặng dư thì sang năm 2026 có thể chỉ còn cân bằng hoặc thậm chí chuyển sang mất cân bằng nếu tình hình xấu hơn.

Điều này kéo theo áp lực lớn đối với tỷ giá, trong bối cảnh NHNN đồng thời phải thực hiện nhiều mục tiêu như kiểm soát lạm phát, hỗ trợ giảm lãi suất và ổn định thị trường ngoại hối. “Đây là thách thức rất lớn đối với NHTW không chỉ trong năm 2026 mà cả giai đoạn 2026-2030”, Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê - Ổn định tiền tệ tài chính nhấn mạnh và cho rằng trong bối cảnh hiện nay, vai trò lớn nhất của ngành Ngân hàng là giữ ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Muốn đạt tăng trưởng cao, trước hết phải duy trì được các cân đối lớn của nền kinh tế. Nếu không kiểm soát tốt lạm phát thì tăng trưởng dù cao cũng khó tạo ra giá trị gia tăng thực chất.

Dư địa chính sách tiền tệ hiện nay không còn nhiều, vì vậy để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế TS. Lân cho rằng cần phát huy mạnh hơn vai trò của chính sách tài khóa. Trong bối cảnh đó, ngành Ngân hàng sẽ tập trung điều hành thanh khoản phù hợp, đảm bảo an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng và hỗ trợ nền kinh tế.

“Thanh khoản là yếu tố căn cơ và quan trọng nhất đối với hệ thống ngân hàng. Chỉ khi đảm bảo thanh khoản thì hệ thống mới có thể thực hiện được các mục tiêu kinh tế vĩ mô khác”, TS. Nguyễn Phi Lân nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa cùng các giải pháp điều hành kinh tế vĩ mô khác rất cần thiết nhằm vừa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, vừa tạo dư địa cho tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.