Hợp lực các khu vực kinh tế: Bệ phóng để đạt tăng trưởng cao

Sử dụng cơ chế thị trường làm thước đo chung cho cả khu vực công và khu vực tư

Tạo ra một hệ sinh thái "cộng sinh"

Quan điểm của Đảng từ trước đến nay luôn xác định rất rõ việc thúc đẩy các thành phần kinh tế cùng phát triển, như kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, kinh tế tập thể. Nội dung này đã được thể hiện rất cụ thể trong Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV: “Phát triển kinh tế nhà nước thực sự giữ vai trò chủ đạo trong việc bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn, định hướng chiến lược và dẫn dắt nền kinh tế, phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”.

Để cụ thể hóa tầm nhìn này, TS. Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, hàng loạt nghị quyết của Bộ Chính trị ban hành như Nghị quyết 79-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW… đã tạo ra một sự "cởi trói" mạnh mẽ về mặt tư duy. Bước đột phá lớn nhất là việc sử dụng cơ chế thị trường làm thước đo chung cho cả khu vực công và khu vực tư

Với thước đo chung này, sẽ không có sự “ưu ái” nào mà buộc các khu vực kinh tế phải cạnh tranh sòng phẳng, minh bạch và hợp tác để cùng hướng tới thành công lớn hơn. Một điểm đột phá trong thời gian gần đây là cách tiếp cận với các đơn vị sự nghiệp công lập. Các đơn vị sự nghiệp công lập phù hợp sẽ vận hành như doanh nghiệp, dần chuyển đổi mô hình hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công sang mô hình công ty để bảo đảm tính cạnh tranh theo cơ chế thị trường.

Sức mạnh của thể chế trong việc hỗ trợ hợp tác các khu vực kinh tế đã được minh chứng rõ nét qua những con số ấn tượng về cơ cấu dòng vốn trong nền kinh tế. Nhìn lại giai đoạn 5 năm vừa qua, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho biết, tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 17 triệu tỷ đồng (tương đương 680 tỷ USD). Đáng lưu ý, cơ cấu nguồn vốn đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Trong đó, nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước chiếm khoảng 27% tổng nguồn vốn đầu tư. Phần lớn nguồn lực còn lại – chiếm tới 73% – đến từ khu vực kinh tế tư nhân, bao gồm cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI. Đặc biệt, nguồn vốn FDI đã thể hiện sức tăng trưởng vượt bậc từ 2,9 triệu tỷ đồng lên đến khoảng 4,2 triệu tỷ đồng; tỷ lệ giải ngân vốn FDI lên tới 85% (khoảng 158 tỷ USD). Đây là một tỷ lệ đáng khích lệ khi so sánh với các quốc gia khác trong khu vực.

Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững. Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhu cầu vốn là cực kỳ khổng lồ, dự kiến cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương khẳng định, trong bối cảnh đó, yêu cầu của giai đoạn phát triển mới là phải hình thành hệ sinh thái liên kết chặt chẽ, thực chất giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhằm đạt mục tiêu nội lực là quyết định, ngoại lực là quan trọng.

Tăng chất lượng hợp tác, mức độ lan tỏa và khả năng cộng hưởng

Tuy nhiên, theo đánh giá của ông Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, mức độ liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế; tỷ lệ nội địa hóa tại nhiều ngành còn thấp; số doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu chưa nhiều.

Hoạt động chuyển giao công nghệ và hiệu ứng lan tỏa sang khu vực kinh tế trong nước chưa đạt như kỳ vọng. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nội địa còn gặp khó khăn về công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị để đáp ứng yêu cầu quốc tế; còn doanh nghiệp FDI phần lớn hình thành chuỗi cung ứng tương đối khép kín và phụ thuộc nhiều vào hệ sinh thái bên ngoài.

Một chuyên gia dẫn chứng, hiện cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp, nhưng chỉ có khoảng 5.000 doanh nghiệp kết nối trực tiếp với chuỗi cung ứng toàn cầu hoặc các tập đoàn đa quốc gia (MNCs). Đáng báo động hơn, trong số đó chỉ có vỏn vẹn 300 doanh nghiệp là nhà cung cấp cấp 1 hoặc cấp 2, và chỉ khoảng 100 doanh nghiệp là nhà cung cấp cấp 1 (bán hàng trực tiếp cho các tập đoàn lớn).

Để tăng cường sự gắn kết, TS. Lê Duy Bình kỳ vọng việc kết nối giữa nguồn vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước không chỉ thông qua quan hệ mua bán, sản xuất mà còn phải thông qua hình thức đầu tư gián tiếp, đầu tư chéo lẫn nhau. Việc doanh nghiệp nước ngoài mua cổ phần của doanh nghiệp Việt hoặc ngược lại, nhà đầu tư Việt đầu tư vào các doanh nghiệp FDI là một hình thức liên kết chặt chẽ.

Trong giai đoạn mới là phải nâng cao hơn nữa chất lượng hợp tác, mức độ lan tỏa và khả năng cộng hưởng giữa các khu vực kinh tế. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, thời gian tới Chính phủ Việt Nam sẽ tập trung triển khai một số định hướng lớn. Trong đó, tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ phát triển; đổi mới định hướng thu hút đầu tư nước ngoài theo hướng có chọn lọc, lấy chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng, hiệu quả sử dụng đất, bảo vệ môi trường và liên kết với doanh nghiệp trong nước làm tiêu chí chủ yếu.

Chính phủ đang quyết liệt triển khai các dự án hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng logistics, năng lượng, hạ tầng số, dữ liệu, khu công nghiệp thế hệ mới; đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ liên kết giữa Nhà nước, Nhà trường, Nhà đầu tư nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghệ cao và công nghệ chiến lược. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với khu vực FDI, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích nhà nước, nhà đầu tư và người dân, giữ vững độc lập, tự chủ, an ninh kinh tế và phát triển bền vững, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định.