Khơi mở tiềm năng “cao sơn ngọc quế”

“Cao sơn ngọc quế” sản vật của đại ngàn

Từ lâu, Quế Trà My được xem là một trong những sản vật đặc trưng và quý giá bậc nhất của vùng núi Quảng Nam (cũ). Trong dân gian, loại quế này từng được ví như “cao sơn ngọc quế”, hay “vàng xanh” của đại ngàn bởi hương thơm cay nồng đặc trưng, hàm lượng tinh dầu cao cùng giá trị kinh tế vượt trội.

Quế được trồng chủ yếu ở nơi có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đặc thù tạo nên chất lượng riêng biệt mà khó nơi nào có được. Vỏ quế dày, màu sắc đẹp, hương thơm đậm và vị ngọt hậu đã giúp Quế Trà My nổi tiếng từ nhiều thế hệ trước. Không chỉ được sử dụng như một loại gia vị trong ẩm thực, quế còn hiện diện trong đời sống y học cổ truyền, chăm sóc sức khỏe và làm đẹp.

Những năm gần đây, nhiều nghiên cứu tiếp tục khẳng định Quế Trà My sở hữu hàm lượng tinh dầu và hoạt tính sinh học cao, mở ra tiềm năng lớn trong các lĩnh vực dược liệu, mỹ phẩm thiên nhiên, thực phẩm chức năng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để sản vật vùng cao này tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu…

Tuy nhiên, phía sau danh tiếng ấy vẫn còn không ít trăn trở. Trong thời gian dài, Quế Trà My chủ yếu được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô thông qua các kênh trung gian truyền thống. Hạn chế về hạ tầng giao thông, khả năng tiếp cận thị trường và năng lực chế biến sâu khiến giá trị gia tăng của sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng vốn có.

Hội thảo khoa học “Hành trình Quế Trà My - Từ giá trị lịch sử đến phát triển bền vững”.

Trong khi đó, không chỉ là cây kinh tế, quế còn là một phần ký ức văn hóa của đồng bào Ca Dong, Xê Đăng và M’nông sinh sống nơi miền núi cao. Cây quế hiện diện trong nhiều nghi lễ truyền thống, sinh hoạt thường nhật và cả hoạt động trao đổi hàng hóa của người dân bản địa qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, việc phát triển Quế Trà My hôm nay không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là hành trình gìn giữ giá trị văn hóa của vùng cao.

Trong bối cảnh đó, việc đưa Quế Trà My tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp và du lịch được xem là bước chuyển quan trọng nhằm thay đổi tư duy sản xuất, từng bước đưa sản phẩm thoát khỏi “không gian địa lý chật hẹp” để vươn ra thị trường lớn.

Sáng ngày 15/5, hội thảo “Hành trình Quế Trà My - Từ giá trị lịch sử đến phát triển bền vững” đã được tổ chức với sự phối hợp giữa UBND xã Trà Leng, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng cùng sự đồng hành của Furama Resort Danang. Không chỉ đơn thuần là một hội thảo chuyên môn, chương trình còn cho thấy nỗ lực kết nối giữa tri thức học thuật, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng địa phương trong chiến lược phát triển bền vững cho cây quế.

Ký kết hợp tác giữa “3 nhà” hỗ trợ, mở rộng kênh tiêu thụ và quảng bá sản phẩm Quế Trà My.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia đã trình bày các tham luận liên quan đến lịch sử, văn hóa, giá trị sinh học và tiềm năng phát triển của Quế Trà My. Các nội dung tập trung vào ứng dụng khoa học công nghệ trong chế biến sâu, quy hoạch vùng nguyên liệu cũng như định hướng xây dựng thương hiệu gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

PGS.TS. Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng cho rằng vai trò của các cơ sở đào tạo hiện nay không chỉ dừng ở nghiên cứu học thuật mà cần đồng hành thực chất với địa phương, đưa tri thức khoa học phục vụ đời sống cộng đồng, góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao.

Liên kết “3 nhà” mở hướng đi mới cho Quế Trà My

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của chương trình chính là lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa Furama Resort Đà Nẵng, UBND xã Trà Leng và Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng.

Du lịch là “cánh cửa” quan trọng để đưa sản vật vùng cao, trong đó có Quế Trà My tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Sự bắt tay này được kỳ vọng sẽ mở ra hướng phát triển mới cho Quế Trà My thông qua mô hình liên kết “3 nhà” gồm Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp. Theo nội dung ký kết, các bên sẽ phối hợp triển khai nhiều hoạt động như xây dựng vùng nguyên liệu, hỗ trợ kỹ thuật canh tác và chế biến, phát triển bộ nhận diện thương hiệu, đào tạo nguồn nhân lực địa phương, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và mở rộng kênh tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh đó, các chương trình phát triển du lịch cộng đồng, hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và bảo tồn tài nguyên văn hóa bản địa…

Trong bức tranh phát triển ấy, du lịch được xem là “cánh cửa” quan trọng để đưa sản vật vùng cao tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Các sản phẩm như tinh dầu quế, xà phòng quế, nến thơm, mật ong quế hay hàng thủ công mỹ nghệ từ quế sẽ từng bước trở thành một phần trong hành trình khám phá văn hóa bản địa của du khách khi đến Đà Nẵng.

Ông Nguyễn Đức Quỳnh, Chủ tịch Chi hội Khách sạn Đà Nẵng cho biết, mong muốn lớn nhất của các doanh nghiệp du lịch là góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương. Từ đó, thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa, du lịch di sản và kinh tế cộng đồng.

Việc phát triển Quế Trà My, không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là hành trình gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao.

Theo ông Nguyễn Thế Phước, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Trà Leng, những hoạt động đồng hành của các đơn vị không chỉ giúp quảng bá sản phẩm mà còn mở ra cơ hội tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

“Chúng tôi rất xúc động trước những hành động thiết thực từ các đơn vị đồng hành dành cho bà con Trà Leng. Đây không chỉ là sự hỗ trợ quảng bá sản phẩm mà còn là cơ hội cải thiện đời sống, từng bước đưa sản vật của bà con vươn ra thị trường trong nước và quốc tế”, ông Phước chia sẻ.

Những cái bắt tay được ký kết lần này cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy phát triển nông nghiệp hiện đại: Từ sản xuất đơn lẻ sang xây dựng chuỗi giá trị bền vững. Thay vì chỉ bán quế thô, các hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương đang hướng tới đầu tư công nghệ chế biến sâu, tạo ra nhiều dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Quan trọng hơn, hành trình của Quế Trà My hôm nay không chỉ là câu chuyện của một loại nông sản vùng cao, mà còn phản ánh cách một địa phương đang tìm hướng đi mới để đánh thức tiềm năng bản địa bằng sự hợp lực giữa chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và cộng đồng.