Khởi động hệ sinh thái tài chính hàng hải tại Việt Nam

Ngày 21/5, Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) phối hợp với Tập đoàn Gemadept và Viện nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh tổ chức Diễn đàn “Phát triển Hệ sinh thái Trung tâm Tài chính Hàng hải trong Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh”; đồng thời chính thức công bố sáng kiến Hệ sinh thái Trung tâm Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFC).

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Công Vinh - Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh cho rằng việc hình thành IMFC đánh dấu bước khởi đầu tích cực cho hệ sinh thái tài chính hàng hải tại Việt Nam trong kết nối với toàn cầu. Ảnh: T.B

Theo ban tổ chức, IMFC được định vị là một trong bốn trụ cột chiến lược của VIFC-HCMC, hướng tới xây dựng một hệ sinh thái tài chính chuyên biệt cho lĩnh vực hàng hải – logistics, kết nối trực tiếp giữa dòng hàng hóa, dòng dữ liệu và dòng vốn quốc tế.

Theo các chuyên gia tham dự diễn đàn, Việt Nam hiện đã hình thành quy mô kinh tế biển và logistics đủ lớn để phát triển các dịch vụ tài chính hàng hải chuyên sâu. Hiện hệ thống cảng biển tại TP. Hồ Chí Minh đã thông qua hơn 9,1 triệu TEU mỗi năm, đứng thứ 22 thế giới, gắn với kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 104,6 tỷ USD, chiếm khoảng 45-50% tổng kim ngạch cả nước. Tổng giá trị giao dịch thương mại liên quan đến hàng hóa, logistics và nhu cầu tài chính đi kèm được ước tính lên tới hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm.

Tuy nhiên, phần lớn các dịch vụ tài chính có biên lợi nhuận và giá trị gia tăng cao như tài trợ tàu biển quốc tế, bảo hiểm và tái bảo hiểm hàng hải, quản trị rủi ro logistics, thanh toán quốc tế hay các công cụ phái sinh vận tải biển hiện vẫn đang được xử lý tại các trung tâm tài chính như Singapore, Hong Kong hay London.

Theo VIFC-HCMC, giá trị giao dịch tài chính hàng hải giữ lại trong nước hiện mới chỉ đạt khoảng 4-5%, tương đương khoảng 6-8 tỷ USD mỗi năm. Điều này cũng đồng nghĩa phần lớn lợi nhuận từ hệ sinh thái tài chính đi kèm hoạt động cảng biển – logistics của Việt Nam vẫn đang chảy ra nước ngoài, trong khi các ngân hàng trong nước chủ yếu mới tham gia ở lớp dịch vụ tài trợ thương mại truyền thống như LC, bảo lãnh, tín dụng xuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế hay tài trợ vốn lưu động.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Phạm Quốc Long, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Gemadept cho rằng vấn đề hiện nay không còn nằm ở quy mô hàng hóa hay hạ tầng cảng biển, mà là khả năng hình thành một hệ sinh thái tài chính hàng hải đủ chiều sâu để kết nối trực tiếp với chuỗi logistics toàn cầu.

Theo ông Long, IMFC được định vị như “bộ não tài chính” của hệ sinh thái hàng hải, đóng vai trò kết nối các dòng vốn, bảo hiểm, thanh toán, tài trợ thương mại, phòng ngừa rủi ro và các công cụ tài chính chuyên biệt với hoạt động vận tải biển – logistics thực tế.

“IMFC không chỉ là một trung tâm tài chính, mà là một hạ tầng chiến lược để nâng cấp vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị hàng hải toàn cầu”, - ông Long nhấn mạnh.

Đại diện VIFC-HCMC và các doanh nghiệp trong hệ sinh thái chính thức công bố vận hành Trung tâm Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFC). Ảnh: T.B

Theo định hướng được công bố, IMFC sẽ được triển khai theo lộ trình ba giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung xây dựng nền tảng gồm trung tâm dịch vụ một cửa, cơ chế thử nghiệm sandbox cho tài chính hàng hải và hệ thống dữ liệu dùng chung. Giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng sang hệ sinh thái tài chính số, quỹ đầu tư hàng hải, trung tâm đổi mới sáng tạo và các mô hình hợp tác công – tư. Sau năm thứ ba, hệ sinh thái này hướng tới phát triển thị trường phái sinh hàng hải, trung tâm trọng tài hàng hải khu vực và các sản phẩm quản trị rủi ro chuyên biệt.

Một trong những cấu phần được nhấn mạnh nhiều tại diễn đàn là Maritime Community System (MCS) - nền tảng dữ liệu hàng hải tích hợp nhằm kết nối dữ liệu giữa cảng biển, hãng tàu, doanh nghiệp logistics, hải quan, ngân hàng, bảo hiểm và cơ quan quản lý.

Theo Gemadept, dữ liệu sẽ là “hạ tầng mềm” cốt lõi để phát triển các sản phẩm tài chính hàng hải hiện đại như chỉ số giá, sàn giao dịch, sản phẩm phái sinh hay công cụ hỗ trợ đánh giá rủi ro tín dụng và bảo hiểm.

Song song đó, IMFC cũng định hướng phát triển sàn giao dịch hàng hải trên nền tảng blockchain nhằm số hóa chứng từ thương mại, xác thực giao dịch và kết nối trực tiếp giữa dòng hàng, dòng chứng từ và dòng tiền. Đây được xác định là nền tảng quan trọng để giảm chi phí giao dịch, hạn chế gian lận chứng từ và nâng cao khả năng tích hợp giữa hệ thống logistics với dịch vụ tài chính – ngân hàng. Từ đó giúp các tổ chức tín dụng mở rộng sang các mảng dịch vụ giá trị gia tăng cao hơn như tài trợ tàu biển, bảo hiểm hàng hải, tài trợ thương mại số, quản trị rủi ro logistics và các sản phẩm tài chính chuyên biệt gắn với kinh tế biển.