Trung tâm Tài chính Quốc tế - bệ phóng hút dòng vốn 1,5 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế

Trung tâm Tài chính Quốc tế được kỳ vọng trở thành cửa ngõ hút vốn toàn cầu, giảm chi phí vốn

Dẫn vốn cho tăng trưởng, không phải “thiên đường tài chính”

Sự kiện thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) đang được xem là một trong những bước đi chiến lược quan trọng nhất của Việt Nam trong tiến trình hội nhập tài chính toàn cầu. Chỉ trong vòng hơn một năm, dự án đã chuyển từ ý tưởng đầy tham vọng thành hiện thực với việc chính thức ra mắt vào đầu năm 2026. Việc hoàn thiện khung pháp lý trong tháng 6 vừa qua tiếp tục tạo nền tảng quan trọng để trung tâm từng bước đi vào vận hành trong thời gian tới.

Ông Michael Kokalari, CFA, Giám đốc Phân tích Kinh tế Vĩ mô và Nghiên cứu Thị trường, khác với nhiều nhận định phổ biến, mục tiêu cốt lõi của VIFC không phải trở thành nơi quản lý tài sản cho giới siêu giàu toàn cầu, mà là tạo điều kiện thuận lợi hơn để các nhà đầu tư quốc tế tiếp cận nền kinh tế Việt Nam, qua đó cùng tham gia và hưởng lợi từ quá trình tăng trưởng dài hạn.

Động lực quan trọng nhất đằng sau việc thành lập VIFC xuất phát từ nhu cầu huy động nguồn vốn khổng lồ phục vụ công cuộc cải cách và công nghiệp hóa đất nước. Theo ước tính, Việt Nam cần tới khoảng 1,5 nghìn tỷ USD vốn đầu tư trong những năm tới để phát triển hạ tầng, năng lượng, logistics và các lĩnh vực chiến lược khác.

Theo ông Michael Kokalari, nếu Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai (DIFC) được xây dựng với mục tiêu trở thành điểm đến quản lý tài sản toàn cầu và phát triển hệ sinh thái dịch vụ tài chính cao cấp, thì VIFC lại có nhiều điểm tương đồng với New York trong giai đoạn nước Mỹ bước vào thời kỳ công nghiệp hóa cuối thế kỷ XIX. Trọng tâm của mô hình này là thu hút và phân bổ hiệu quả dòng vốn phục vụ phát triển kinh tế thực.

Dù vậy, xét về cấu trúc pháp lý và cơ chế vận hành, VIFC lại mang nhiều nét tương đồng với DIFC. Trung tâm được xây dựng theo mô hình khu vực có cơ chế quản lý riêng biệt, với quy mô khoảng 900 ha tại TP.HCM và 300 ha tại Đà Nẵng.

Các tổ chức tài chính hoạt động trong trung tâm sẽ được hưởng nhiều ưu đãi đáng kể như thuế suất ưu đãi 10% trong 30 năm đối với các lĩnh vực ưu tiên, miễn thuế tối đa 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. Đồng thời, các chuyên gia và nhà quản lý đủ điều kiện còn được miễn thuế thu nhập cá nhân đến hết năm 2030.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc phát triển một trung tâm tài chính quốc tế đòi hỏi lộ trình thận trọng và có tính toán dài hạn.

Trường hợp của Trung tâm Tài chính Qatar (QFC) là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chiến lược phát triển từng bước. Đến năm 2020, QFC đã đóng góp gần 2% GDP Qatar và tạo ra hơn 15.000 việc làm.

Ngược lại, những sự cố từng xảy ra tại DIFC, điển hình là vụ sụp đổ của quỹ đầu tư Abraaj năm 2018 giữa cuộc điều tra gian lận quy mô lớn, cho thấy các rủi ro về quản trị và giám sát cần được đặc biệt lưu tâm.

Trong số các mô hình quốc tế hiện nay, GIFT-IFSC của Ấn Độ được đánh giá là hình mẫu gần gũi nhất với VIFC. Cũng là một nền kinh tế mới nổi tại châu Á, GIFT được xây dựng nhằm thu hút các hoạt động tài chính quay trở lại trong nước, đồng thời trở thành cửa ngõ tiếp nhận dòng vốn quốc tế.

Ông Michael Kokalari cho rằng, từ kinh nghiệm của GIFT, Việt Nam có thể rút ra hai bài học quan trọng. Thứ nhất là cần xây dựng một cơ chế quản lý tập trung và thống nhất thay vì để quyền giám sát phân tán giữa nhiều cơ quan. Thứ hai là phát triển từng nhóm sản phẩm tài chính theo lộ trình cụ thể, tránh mở rộng quá nhanh khi nền tảng thị trường chưa thực sự hoàn thiện.

“Bàn đạp” cải cách cho nền kinh tế

Sau khi chính thức đi vào hoạt động từ tháng 2/2026 và hoàn thiện các khung pháp lý quan trọng trong tháng 6, VIFC đang bước vào giai đoạn xây dựng những nền móng đầu tiên.

Trong giai đoạn đầu, trọng tâm sẽ là hình thành mạng lưới các ngân hàng thương mại hoạt động trong trung tâm nhằm thúc đẩy dòng vốn quốc tế vào Việt Nam. Tiếp đó là thu hút các công ty quản lý tài sản, qua đó giảm sự phụ thuộc vào các cấu trúc đầu tư đặt tại các trung tâm tài chính nước ngoài như Singapore.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng được xác định là một trụ cột quan trọng nhằm cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng và các công cụ tài chính gắn với tiêu chuẩn ESG như trái phiếu xanh.

Trong các giai đoạn tiếp theo, VIFC được kỳ vọng mở rộng sang nhiều lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng cao như tài chính hàng hải, tài chính hàng không, tài chính xanh, thị trường carbon, fintech, tài sản số, các sàn giao dịch hàng hóa như gạo và cà phê, cũng như các quỹ tín thác đầu tư bất động sản công nghiệp (REIT).

Xa hơn, các lĩnh vực tài trợ thương mại, tài trợ chuỗi cung ứng và tài trợ năng lượng cũng sẽ trở thành những mảng hoạt động quan trọng, phù hợp với vị thế ngày càng lớn của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Michael Kokalari, lợi ích lớn nhất mà VIFC có thể mang lại nằm ở khả năng giảm chi phí vốn cho toàn bộ nền kinh tế. Các lĩnh vực cần nguồn lực đầu tư lớn như hạ tầng, logistics, năng lượng, bất động sản và doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí cạnh tranh hơn.

Ở chiều ngược lại, các nhà đầu tư nước ngoài cũng sẽ có thêm nhiều công cụ và sản phẩm tài chính để tham gia trực tiếp vào quá trình tăng trưởng của Việt Nam.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa những kỳ vọng này, VIFC cần tiếp tục củng cố ba nền tảng quan trọng gồm: hoàn thiện quy định pháp lý và cơ chế giải quyết tranh chấp; phát triển đội ngũ nhân sự chất lượng cao trong các lĩnh vực tài chính, pháp lý và quản trị rủi ro; đồng thời xây dựng danh mục dự án và tổ chức phát hành có chất lượng, minh bạch và khả năng thực thi cao.

Về dài hạn, VIFC còn được kỳ vọng trở thành một “sandbox” tài chính quy mô lớn, nơi thử nghiệm các mô hình mới như chứng khoán token hóa, công cụ giám sát tuân thủ ứng dụng AI hay hệ thống thanh toán dựa trên công nghệ blockchain trước khi nhân rộng ra toàn nền kinh tế.

Nhìn rộng hơn, theo ông Michael Kokalari, vai trò của VIFC có thể tương tự như Đặc khu Kinh tế Thâm Quyến đối với Trung Quốc trong giai đoạn cải cách mở cửa. Không chỉ là trung tâm thu hút vốn, VIFC còn có tiềm năng trở thành “phòng thí nghiệm” cho các cải cách tài chính và kinh tế mới, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa rộng khắp trên phạm vi cả nước.