Điều gì sẽ giữ chân dòng vốn quốc tế ở lại với chứng khoán Việt Nam?

Ông Huỳnh Tuần Khánh, CFA, Tổng Giám đốc, Công ty TNHH Quản lý Quỹ KIM Việt Nam

Nâng hạng mở ra cơ hội, nhưng chưa phải lời giải cho dòng vốn ngoại

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước một dấu mốc quan trọng khi FTSE công bố sẽ nâng hạng thị trường vào tháng 9 tới. Đây là kết quả của quá trình cải thiện môi trường đầu tư và từng bước đáp ứng các tiêu chí của các tổ chức xếp hạng quốc tế, đồng thời cũng tạo thêm kỳ vọng để Việt Nam tiếp tục hướng tới các tiêu chí nâng hạng của MSCI trong thời gian tới.

Song, diễn biến trên thị trường lại cho thấy một bức tranh thận trọng hơn nhiều so với kỳ vọng. Chỉ số thị trường duy trì đà tăng nhất định nhưng thanh khoản chưa bùng nổ, trong khi khối nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa đảo chiều sang mua ròng như nhiều dự báo trước đó.

Theo ông Huỳnh Tuần Khánh, CFA, Tổng Giám đốc, Công ty TNHH Quản lý Quỹ KIM Việt Nam, hiện tượng này phản ánh việc thị trường đang chịu tác động đồng thời từ cả yếu tố trong nước và quốc tế.

Ở trong nước, mặt bằng lãi suất tiền gửi tiết kiệm tăng lên trong những tháng đầu năm đã khiến kênh ngân hàng tiếp tục trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với một bộ phận nhà đầu tư. Khi các tài sản có mức độ rủi ro thấp vẫn mang lại lợi tức tương đối tốt, dòng tiền có xu hướng thận trọng hơn trước khi chuyển sang các tài sản rủi ro như cổ phiếu.

Trong khi đó, đối với nhà đầu tư nước ngoài, sự cạnh tranh không chỉ đến từ Việt Nam mà còn đến từ nhiều cơ hội đầu tư khác trên thị trường quốc tế.

Ông Huỳnh Tuần Khánh cho biết, các cổ phiếu công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) tại Hoa Kỳ hay nhóm doanh nghiệp bán dẫn tại Hàn Quốc đang thu hút sự quan tâm lớn nhờ thanh khoản cao, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận tích cực và xu hướng phát triển rõ nét. Đây đều là những cơ hội mà bất kỳ quỹ đầu tư chuyên nghiệp nào cũng phải cân nhắc trong quá trình phân bổ danh mục.

Chính vì vậy, việc FTSE Russell thông báo nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam mang ý nghĩa tích cực nhưng chưa đủ để ngay lập tức tạo nên sự dịch chuyển mạnh mẽ của dòng vốn quốc tế.

Theo Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ KIM Việt Nam, điều thị trường cần sau khi được nâng hạng không chỉ là một vị thế mới trên bản đồ đầu tư toàn cầu, mà còn phải xây dựng được những yếu tố đủ hấp dẫn để các nhà đầu tư tiếp tục lựa chọn Việt Nam trong chiến lược đầu tư dài hạn.

Một thực tế khác cũng được ông Huỳnh Tuần Khánh lưu ý là câu chuyện nâng hạng không còn là thông tin mới đối với các quỹ đầu tư quốc tế.

Theo ông, các quỹ nước ngoài đã theo dõi thị trường Việt Nam từ nhiều năm trước và phần lớn đã phản ánh kỳ vọng nâng hạng vào chiến lược đầu tư của mình từ năm 2025. Đây là đặc điểm phổ biến của hoạt động đầu tư chuyên nghiệp khi thị trường thường đi trước các sự kiện quan trọng.

Điều đó cũng lý giải vì sao việc chuẩn bị bước vào thời điểm chính thức nâng hạng chưa đồng nghĩa với việc dòng vốn ngoại sẽ ngay lập tức quay trở lại mua ròng trên diện rộng.

Theo ước tính được ông Huỳnh Tuần Khánh dẫn lại từ FTSE, dòng vốn từ các quỹ ETF mô phỏng FTSE Emerging Markets Index dự kiến sẽ phân bổ tỷ trọng dành cho Việt Nam từ khoảng 0,02% đến 0,35%, với tổng giá trị ước tính trên 1 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng vốn này sẽ không giải ngân đồng loạt mà được phân bổ thành bốn đợt, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027.

Đây là dòng vốn đầu tư thụ động với lộ trình được xác định trước, thay vì là một làn sóng mua vào mang tính đột biến.

Trong khi đó, đối với dòng vốn chủ động - nhóm dòng tiền thường có tác động lớn hơn đến diễn biến thị trường - quy mô ước tính vào khoảng 3 - 4 tỷ USD. Tuy nhiên, khả năng thu hút nguồn vốn này phụ thuộc vào sức hấp dẫn của chính thị trường Việt Nam nhiều hơn là bản thân sự kiện nâng hạng.

Theo ông Huỳnh Tuần Khánh, để dòng vốn chủ động thực sự chảy vào thị trường, Việt Nam cần tạo được câu chuyện tăng trưởng đủ sức thuyết phục, từ triển vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp, nâng cao chất lượng công bố thông tin cho tới cải thiện cơ chế tiếp cận thị trường dành cho nhà đầu tư nước ngoài.

Nếu nâng hạng được ví như "tấm vé" đưa thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào một sân chơi lớn hơn thì việc giữ chân các nhà đầu tư quốc tế sau khi bước qua cánh cửa đó sẽ phụ thuộc vào chất lượng nội tại của chính thị trường.

Đó cũng là lý do vì sao, theo đại diện KIM Việt Nam, nâng hạng là điều kiện cần nhưng chưa thể xem là điều kiện đủ để tạo ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho dòng vốn ngoại.

Giữ chân dòng vốn quốc tế bằng nội lực của thị trường

Nhìn từ góc độ của các tổ chức đầu tư quốc tế, Việt Nam vẫn là một trong những thị trường được đánh giá tích cực về triển vọng trung và dài hạn. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tiềm năng và quyết định giải ngân trong ngắn hạn vẫn còn hiện hữu, khiến các quỹ đầu tư duy trì cách tiếp cận thận trọng hơn thay vì gia tăng tỷ trọng ngay sau thông tin nâng hạng.

Theo ông Khánh, nền tảng hấp dẫn của Việt Nam trước hết đến từ sự ổn định về chính trị, sự linh hoạt trong điều hành chính sách và quyết tâm theo đuổi mục tiêu tăng trưởng hai con số của Chính phủ. Cùng với đó là vị trí thuận lợi trong chuỗi cung ứng toàn cầu, lực lượng lao động trẻ và khả năng duy trì dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng qua các năm. Nếu mục tiêu tăng trưởng GDP 10% được hiện thực hóa, đây sẽ là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp niêm yết duy trì tốc độ tăng trưởng trong dài hạn.

Đó là những yếu tố giúp Việt Nam tiếp tục nằm trong danh sách các thị trường được các tổ chức đầu tư nước ngoài theo dõi sát sao.

Tuy nhiên, triển vọng dài hạn không đồng nghĩa với việc mọi quyết định đầu tư sẽ được đưa ra ngay trong ngắn hạn.

Bối cảnh quốc tế hiện nay đang xuất hiện nhiều yếu tố bất định. Những căng thẳng thương mại, chính sách thuế quan của Mỹ cũng như diễn biến chiến sự tại Trung Đông đều tạo thêm áp lực đối với dòng vốn đầu tư trên phạm vi toàn cầu, buộc các quỹ đầu tư phải cân nhắc kỹ hơn trong quá trình phân bổ tài sản.

Bên cạnh các yếu tố bên ngoài, chính thị trường Việt Nam cũng còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Theo đại diện KIM Việt Nam, chất lượng công bố thông tin của doanh nghiệp niêm yết, mức độ tập trung của thị trường vào một số nhóm cổ phiếu và khuôn khổ pháp lý dành cho nhà đầu tư nước ngoài vẫn là những nội dung cần tiếp tục cải thiện.

Những yếu tố này không làm giảm sức hấp dẫn dài hạn của thị trường, nhưng lại có ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định giải ngân của các quỹ đầu tư chủ động - nhóm nhà đầu tư luôn đặt yêu cầu cao đối với tính minh bạch, khả năng tiếp cận và mức độ an toàn của môi trường đầu tư. Đây cũng là lý do các nhà đầu tư nước ngoài vẫn đánh giá tích cực về Việt Nam trong trung và dài hạn, song trong ngắn hạn vẫn lựa chọn cách tiếp cận chọn lọc hơn, nhất là khi trên thị trường thế giới vẫn còn nhiều cơ hội đầu tư hấp dẫn khác.

Từ góc độ quản lý quỹ, ông Huỳnh Tuần Khánh cho rằng để biến lợi thế nâng hạng thành dòng vốn thực chất, thị trường cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư theo hướng tạo thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư quốc tế, nhất là đẩy nhanh và đơn giản hóa thủ tục cấp phép thành lập các quỹ đầu tư mới.

Theo ông, trong hoạt động đầu tư, thời gian cũng chính là chi phí cơ hội. Khi một cơ hội đầu tư hấp dẫn xuất hiện, đặc biệt là các thương vụ IPO hoặc phát hành riêng lẻ, các quỹ cần có công cụ đầu tư sẵn sàng để tham gia. Nếu phải mất nhiều thời gian hoàn tất thủ tục thành lập quỹ, cơ hội đầu tư có thể đã trôi qua.

Cùng với đó, việc nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, tăng cường tính minh bạch và bảo đảm công bố thông tin đầy đủ, kịp thời cũng là những yếu tố được các tổ chức đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm. Đây là nền tảng để các quỹ đầu tư có thể xây dựng niềm tin và đưa ra quyết định giải ngân với tầm nhìn dài hạn.

Điều quyết định khả năng thu hút và giữ chân dòng vốn quốc tế trong dài hạn vẫn là chất lượng tăng trưởng của doanh nghiệp, mức độ minh bạch của thị trường, hiệu quả của khuôn khổ pháp lý và khả năng tạo dựng một "câu chuyện tăng trưởng" đủ sức thuyết phục để Việt Nam không chỉ trở thành điểm đến của dòng vốn, mà còn là thị trường được các nhà đầu tư quốc tế lựa chọn đồng hành lâu dài.