Duy trì tăng trưởng cao cần song hành cùng ổn định, chất lượng và khả năng chống chịu

Ảnh: Ngọc Quyền - ADB

Tại buổi gặp gỡ, trao đổi với các phóng viên mới đây về Báo cáo Cập nhật Triển vọng Phát triển châu Á (ADO) tháng 7/2026, ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, cho rằng, triển vọng tăng trưởng của Việt Nam rất tích cực. Tuy nhiên, trong bối cảnh môi trường bên ngoài khó khăn hơn và sức ép vĩ mô rõ nét hơn, vấn đề hiện nay không chỉ là đạt tăng trưởng cao, mà là duy trì tăng trưởng cao, bền vững và có chất lượng, trong khi vẫn giữ được ổn định kinh tế vĩ mô.

Sức ép vĩ mô đòi hỏi điều hành thận trọng hơn

Đánh giá về bối cảnh khu vực, ông Bùi Minh Giáp cho biết xung đột tại Trung Đông được dự báo sẽ tiếp tục tác động mạnh hơn tới các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á và Thái Bình Dương. ADB dự báo tăng trưởng của khu vực chậm lại còn 4,9% trong năm 2026, so với 5,5% năm 2025.

Tăng trưởng khu vực vẫn khá vững trong những tháng đầu năm, nhưng giá năng lượng cao hơn, gián đoạn nguồn cung, điều kiện tài chính thắt chặt và các biện pháp thuế quan mới có thể làm giảm đà tăng trưởng, đồng thời gia tăng áp lực lạm phát.

Dự báo tăng trưởng, lạm phát theo báo cáo ADO tháng 7/2026 của ADB

Đối với Việt Nam, kinh tế nửa đầu năm cho thấy sức bật mạnh và tăng trưởng lan tỏa tương đối rộng, với đóng góp của công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, xuất khẩu, FDI, đầu tư công và nhu cầu trong nước.

Tuy nhiên, do có độ mở lớn, Việt Nam dễ chịu tác động từ biến động thương mại toàn cầu, thuế quan, giá năng lượng, tỷ giá và nhu cầu tại các thị trường xuất khẩu lớn. Các tác động có thể truyền dẫn qua xuất khẩu, nhập khẩu đầu vào, chi phí logistics, dòng vốn đầu tư và tâm lý doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, dẫn đến nhập siêu đáng kể trong nửa đầu năm. Nhập khẩu tăng một mặt phản ánh sản xuất mở rộng và nhu cầu về máy móc, thiết bị, nguyên liệu, linh kiện; nhưng mặt khác cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào đầu vào nhập khẩu. Vì vậy, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và gia tăng giá trị giữ lại trong nước là nhiệm vụ quan trọng.

Ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam - Ảnh: Minh Tuấn

Áp lực lạm phát cũng cần được theo dõi chặt chẽ khi CPI bình quân 6 tháng và lạm phát cơ bản đều ở mức trên 4%, cho thấy dư địa chính sách tiền tệ không còn rộng như trước.

Trong bối cảnh đó, chính sách tài khóa cần đóng vai trò chủ động hơn. Điều quan trọng không chỉ là giải ngân nhiều hơn, mà là giải ngân đúng trọng tâm hơn và hiệu quả hơn. Theo đó, đầu tư công cần được đẩy nhanh ở các lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn như giao thông, logistics, năng lượng, lưới điện, hạ tầng số, thích ứng biến đổi khí hậu, giáo dục kỹ năng và y tế. Những khoản đầu tư này vừa hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn, vừa nâng năng suất và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Chuyển động lực tăng trưởng sang năng suất và khu vực tư nhân

Theo ông Bùi Minh Giáp, triển vọng tăng trưởng của Việt Nam là rất tích cực, nhưng chính vì tăng trưởng đang ở mức cao, Việt Nam càng cần giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, quản lý tốt tỷ giá và chất lượng tín dụng, đồng thời đẩy nhanh cải cách thể chế để nâng cao năng suất và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Bên cạnh yêu cầu giữ vững ổn định vĩ mô, ADB cho rằng trọng tâm lớn hơn trong giai đoạn tới là nâng chất lượng tăng trưởng. Để duy trì tốc độ cao trong nhiều năm, Việt Nam cần chuyển mạnh hơn từ mô hình dựa nhiều vào vốn, lao động, tín dụng và FDI sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và sự lớn mạnh của khu vực tư nhân trong nước.

FDI tiếp tục giữ vai trò quan trọng, nhưng thách thức không chỉ là thu hút thêm vốn mà còn là nâng chất lượng dòng vốn và tăng giá trị giữ lại trong nền kinh tế. Doanh nghiệp Việt Nam cần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ công nghiệp hỗ trợ đến dịch vụ kỹ thuật và logistics.

Một ưu tiên khác là phát triển thị trường vốn. Khi tín dụng ngân hàng đã ở mức cao so với GDP, nền kinh tế cần các kênh vốn dài hạn và đa dạng hơn, giảm bớt sự phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng.

Theo ông Bùi Minh Giáp, thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần minh bạch, chuẩn hóa và đáng tin cậy hơn, với công bố thông tin tốt hơn, xếp hạng tín nhiệm độc lập, bảo vệ nhà đầu tư, xử lý đáo hạn có trật tự và phát triển nhà đầu tư tổ chức.

Về dài hạn, cải cách thể chế sẽ quyết định khả năng duy trì tăng trưởng cao. Doanh nghiệp cần một môi trường kinh doanh có tính dự đoán cao hơn, thủ tục đơn giản hơn và khả năng tiếp cận thuận lợi hơn với đất đai, vốn, năng lượng, dữ liệu, nhân lực kỹ năng cao và thị trường.

Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam - Ảnh: Minh Tuấn

Các lĩnh vực mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghiệp xanh và logistics hiện đại có tiềm năng lớn. Tuy nhiên, để các lĩnh vực này phát triển thực chất, Việt Nam cần có nền tảng về kỹ năng, hạ tầng, tiêu chuẩn và hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước.

Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng tăng trưởng cao, bền vững, có khả năng chống chịu và chất lượng trong nhiều năm mới là nền tảng để Việt Nam trở thành nước có thu nhập cao. ADB sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong giai đoạn phát triển tiếp theo, không chỉ thông qua nguồn vốn mà còn bằng đối thoại chính sách, tri thức, kinh nghiệm quốc tế, chuẩn bị dự án, tiêu chuẩn phát triển và huy động nguồn lực tư nhân, tài chính xanh, tài chính khí hậu.