Lao động lành nghề trở thành "hàng hiếm", doanh nghiệp đẩy mạnh săn tìm nhân lực

Doanh nghiệp chuyển hướng tuyển dụng lao động có kỹ năng

Khi nền kinh tế phục hồi và doanh nghiệp tăng tốc mở rộng sản xuất, bài toán nhân lực không còn nằm ở số lượng mà chuyển mạnh sang chất lượng. Từ các nhà máy sản xuất, doanh nghiệp công nghệ đến lĩnh vực dịch vụ, nhu cầu tuyển dụng lao động có tay nghề, kỹ năng số và khả năng làm việc trong môi trường hiện đại ngày càng gia tăng. Xu hướng này đang tạo ra sự thay đổi đáng kể trên thị trường lao động, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Thị trường lao động thiếu hụt lao động lành nghề đã qua đào tạo. Ảnh minh họa

Sự phục hồi của nền kinh tế đã kéo theo nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, khác với giai đoạn trước, doanh nghiệp hiện không còn ưu tiên tuyển đủ số lượng lao động mà tập trung tìm kiếm những ứng viên có trình độ chuyên môn, tay nghề và khả năng thích ứng nhanh với yêu cầu công việc.

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, trên cơ sở khảo sát, thu thập thông tin 8.421 chỉ tiêu tuyển dụng của 1.200 thông tin việc làm trống tại Trung tâm cho thấy, nhu cầu tuyển dụng tập trung vào các nhóm ngành: Bán buôn, bán lẻ và hoạt động dịch vụ khác chiếm 54%; tiếp đến ngành công nghiệp chế biến chế tạo - xây dựng chiếm 25,8%; dịch vụ du lịch và lữ hành chiếm 5,7%; hoạt động vận tải – kho bãi chiếm 3,3%...

Trong tháng 6, các doanh nghiệp tiếp tục tập trung săn đón mạnh mẽ nhóm lao động có trình độ chuyên môn và nghiệp vụ tốt. Dẫn đầu toàn thị trường về nhu cầu tuyển dụng là nhóm nhà chuyên môn bậc trung (chiếm 21,42%), nhà chuyên môn bậc cao (chiếm 19%) và nhân viên trợ lý văn phòng (chiếm 18,08%).

Ở chiều ngược lại, lực lượng lao động trực tiếp tại dây chuyền và các nhóm tuyến đầu có nhu cầu tuyển dụng ở mức vừa phải đến khá. Cụ thể, thợ lắp ráp vận hành máy móc thiết bị (chiếm 10,50%), nhân viên dịch vụ và bán hàng (chiếm 9,5%) và lao động giản đơn (chiếm 9,17%). “Điều này cho thấy thị trường lao động Hà Nội đang đặt ra bộ tiêu chuẩn sàng lọc rất cao, nơi nhân sự thuộc khối chuyên môn, văn phòng và kỹ thuật chất lượng cao tiếp tục nắm lợi thế đàm phán lớn”, đại diện Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội nhận định.

Điều này phản ánh sự thay đổi trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp khi chuyển đổi số, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo ngày càng phổ biến. Những công việc mang tính lặp lại dần được máy móc thay thế, trong khi nhu cầu đối với đội ngũ có khả năng vận hành công nghệ, phân tích dữ liệu, quản trị sản xuất và giải quyết vấn đề ngày càng lớn.

Không chỉ yêu cầu bằng cấp, nhiều doanh nghiệp còn đặt ra tiêu chí cao hơn về kỹ năng nghề, ngoại ngữ, kỹ năng số, khả năng làm việc nhóm cũng như kinh nghiệm thực tế.

Trong khi Hà Nội thiếu nhân lực trình độ cao, Thành phố Hồ Chí Minh lại đối mặt tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng lao động kỹ thuật và thợ lành nghề. Bà Nguyễn Văn Hạnh Thục - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, thị trường lao động trên địa bàn trong tháng 6/2026 tiếp tục phục hồi tích cực khi nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp cao hơn nguồn cung lao động. Số người tìm việc là 23.680, trong khi việc tìm người là 29.972.

“Về trình độ và kỹ năng, nhu cầu tuyển dụng tiếp tục tập trung ở vị trí công nhân kỹ thuật thực hành và lao động có khả năng đáp ứng công việc trực tiếp. Kỹ năng thực hành, tác phong lao động, khả năng tuân thủ quy trình, thích ứng với môi trường làm việc và kinh nghiệm thực tế sẽ tiếp tục là những yếu tố quan trọng. Đối với nhóm lao động có trình độ đại học, hành chính - văn phòng; marketing - truyền thông và một số nhóm chuyên môn, cần chú trọng kỹ năng ứng dụng, kỹ năng giao tiếp, xử lý công việc, sử dụng công nghệ và khả năng thích ứng với yêu cầu vị trí” - bà Thục nhận định.

Khoảng cách kỹ năng ngày càng rõ, đào tạo trở thành chìa khóa

Không chỉ doanh nghiệp thay đổi tiêu chí tuyển dụng, bản thân người lao động cũng đang dần điều chỉnh định hướng nghề nghiệp để nâng cao khả năng cạnh tranh.

Theo Bản tin thị trường lao động Hà Nội, số lượng người tìm việc có trình độ từ trung cấp đến đại học đang tăng lên, trong khi tỷ lệ lao động phổ thông tham gia tìm việc có xu hướng giảm. Điều này cho thấy người lao động ngày càng nhận thức rõ giá trị của bằng cấp, kỹ năng nghề và khả năng học tập suốt đời trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động.

Cùng với đó, kỳ vọng về thu nhập cũng thay đổi đáng kể. Ngày càng nhiều lao động mong muốn mức lương từ 10 đến 20 triệu đồng mỗi tháng, thay vì chỉ tìm kiếm việc làm ổn định như trước.

Theo ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, cơ cấu tuyển dụng hiện nay phản ánh quá trình chuyển dịch của nền kinh tế sang các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Khi doanh nghiệp tăng cường tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, yêu cầu đối với người lao động cũng thay đổi theo. Bằng cấp vẫn là lợi thế, nhưng kỹ năng nghề, kỹ năng số, ngoại ngữ và khả năng thích ứng mới là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.

Các chuyên gia cũng cho rằng, tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề sẽ còn kéo dài nếu công tác đào tạo chưa theo kịp nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Một trong những thách thức hiện nay là khoảng cách giữa chương trình đào tạo và yêu cầu tuyển dụng vẫn còn khá lớn. Không ít doanh nghiệp phải đào tạo lại sau khi tuyển dụng hoặc chấp nhận mất nhiều thời gian để người lao động làm quen với công việc. Để thu hẹp khoảng cách này, nhiều địa phương đang thúc đẩy sự gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp nhằm xây dựng chương trình đào tạo sát với thực tế sản xuất.

Theo Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam, Thành phố khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đào tạo và đào tạo lại người lao động; phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp để nâng cao kỹ năng nghề, kỹ năng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, quản trị. Định hướng này cũng được cụ thể hóa trong Kế hoạch phát triển thị trường lao động giai đoạn 2026-2030 của Hà Nội, trong đó ưu tiên đào tạo kỹ năng số, ngoại ngữ, trí tuệ nhân tạo, đồng thời hỗ trợ người lao động chuyển đổi nghề nghiệp để thích ứng với quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Bên cạnh đó, hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và người lao động thông qua các phiên giao dịch việc làm, tư vấn nghề nghiệp, cung cấp thông tin thị trường và kết nối tuyển dụng.

Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo, lợi thế của người lao động sẽ không còn nằm ở sức lao động đơn thuần mà ở trình độ chuyên môn và khả năng học hỏi liên tục. Khi doanh nghiệp ngày càng "khát" nhân lực chất lượng cao, việc đầu tư cho đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng và thích ứng với công nghệ sẽ là chìa khóa giúp người lao động nắm bắt cơ hội việc làm tốt hơn, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.