Đổi mới tuyên truyền lý luận chính trị trên không gian mạng

Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng”

Ngày 20/8/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Học viện Báo chí và Tuyên truyền tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng”.

Không gian số đặt ra yêu cầu đổi mới

Những năm gần đây, chuyển đổi số cùng sự phát triển của Internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng truyền thông số đang làm thay đổi sâu sắc cách thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Không gian mạng trở thành môi trường quan trọng để trao đổi tri thức, hình thành nhận thức và tương tác xã hội, tác động ngày càng rõ đến công tác tư tưởng, lý luận và truyền thông chính sách.

Trong bối cảnh đó, tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị có thêm cơ hội mở rộng phạm vi tiếp cận, đa dạng phương thức truyền tải và tăng tương tác với công chúng. Tuy nhiên, sự bùng nổ thông tin, cạnh tranh nguồn tin, thuật toán phân phối nội dung và AI cũng đặt ra thách thức mới.

Vì vậy, nội dung lý luận chính trị không chỉ phải chính xác, khoa học mà còn cần phù hợp môi trường số. Đổi mới phải bắt đầu từ tư duy, nội dung, phương thức tiếp cận, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu và tương tác.

Phát biểu tại Hội thảo, PGS, TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cho biết, thời gian qua, công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng đã có những chuyển biến tích cực.

Cùng với quá trình chuyển đổi số quốc gia, các ngành tuyên giáo, cơ quan báo chí, xuất bản, cơ sở đào tạo và nghiên cứu đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào hoạt động tuyên truyền, mở rộng phạm vi thông tin, đa dạng hóa hình thức truyền tải và nâng cao khả năng tương tác với công chúng.

Theo PGS, TS. Vũ Trọng Lâm, nội dung tuyên truyền ngày càng được thực hiện theo hướng gắn với những vấn đề thực tiễn của đất nước, kịp thời phản ánh chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những vấn đề xã hội quan tâm.

Hoạt động xuất bản lý luận, chính trị, truyền thông chính sách, phổ biến pháp luật cũng như thông tin, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng được triển khai với nhiều hình thức phong phú.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, công tác này đang đứng trước những yêu cầu mới. Sự xuất hiện của AI tạo sinh, dữ liệu lớn và các hệ thống đề xuất nội dung dựa trên thuật toán đang làm biến đổi mạnh mẽ môi trường truyền thông.

Cùng với đó, nhu cầu và thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng cũng thay đổi. Người dùng ngày càng có xu hướng tiếp cận thông tin ngắn gọn, trực quan, đa phương tiện và có tính tương tác cao. Đây là yêu cầu đặt ra đối với những cơ quan, đơn vị làm công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị.

Theo PGS, TS. Vũ Trọng Lâm, đội ngũ làm công tác tuyên truyền cần tiếp tục được nâng cao năng lực, cập nhật kiến thức mới, nhất là kiến thức về công nghệ và chuyển đổi số. Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nghiên cứu, quản lý, báo chí, xuất bản và các tổ chức liên quan cũng cần được hoàn thiện, nhằm phát huy hiệu quả các nguồn lực và nâng cao khả năng thích ứng với những biến đổi nhanh của môi trường truyền thông số.

Tạo sức lan tỏa bằng công nghệ và nội dung

Từ góc độ công tác đối ngoại và thông tin với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, Đại sứ Phạm Thị Kim Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao nhấn mạnh về tầm quan trọng chiến lược của việc đưa đường lối, chủ trương, pháp luật của Đảng và Nhà nước đến với kiều bào.

Theo Đại sứ, hoạt động này góp phần củng cố vững chắc khối đại đoàn kết dân tộc, đồng thời cung cấp thông tin chính thống cho người Việt Nam ở nước ngoài. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và truyền thông số phát triển mạnh, các nền tảng số cần được khai thác hiệu quả để truyền tải thông tin linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với từng nhóm công chúng.

Đây cũng được xem là bước chuyển quan trọng trong phương thức thông tin, tuyên truyền khi công nghệ số ngày càng trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội.

PGS, TS. Nguyễn Thị Trường Giang, Thường vụ Đảng ủy, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền phân tích, trong kỷ nguyên số, internet và mạng xã hội không còn đơn thuần là công cụ giải trí mà đã trở thành không gian tư tưởng và “trận địa” nhận thức quan trọng.

Theo PGS, TS. Nguyễn Thị Trường Giang, nếu công tác phổ biến lý luận chính trị không chủ động đổi mới công nghệ, phương thức truyền tải và cách tiếp cận công chúng, sẽ khó phát huy đầy đủ hiệu quả định hướng thông tin. Khoảng trống thông tin trên môi trường số cũng có thể bị lợi dụng để đưa thông tin sai lệch, xuyên tạc, gây nhiễu nhận thức xã hội.

Phát biểu tổng kết Hội thảo, PGS, TS. Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền nêu rõ các tham luận và ý kiến trao đổi đã làm rõ tính tất yếu của việc đổi mới công tác tuyên truyền lý luận chính trị trên không gian mạng; đồng thời phân tích những cơ hội, thách thức khi không gian mạng trở thành “môi trường tác chiến thứ năm”.

Nhiều ý kiến tập trung đề xuất các giải pháp đổi mới phương thức truyền thông lý luận, trong đó chú trọng phát huy sức mạnh của AI, dữ liệu lớn, tăng cường tương tác, đối thoại và vận dụng kỹ năng kể chuyện (storytelling) để kết nối lý luận với thực tiễn.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng nâng cao sức thuyết phục của nội dung, giúp những vấn đề lý luận vốn có tính khái quát được truyền tải gần gũi, dễ tiếp cận hơn với công chúng số, nhất là thế hệ trẻ.

Một số tham luận cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng “hệ miễn dịch trí tuệ” cho công dân, góp phần nâng cao năng lực nhận diện, kiểm chứng và tiếp nhận thông tin trong môi trường số; đồng thời phát huy “thế trận lòng dân” trên nền tảng công nghệ.

Bên cạnh nội dung và công nghệ, Hội thảo đặt vấn đề xây dựng một hệ sinh thái truyền thông lành mạnh, hiện đại, có khả năng cung cấp thông tin chính xác, kịp thời và có trách nhiệm. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trong bối cảnh nguồn thông tin ngày càng đa dạng.

Đặc biệt, đội ngũ cán bộ, chuyên gia và người làm công tác tuyên truyền cần được trang bị đồng thời bản lĩnh chính trị, kiến thức chuyên môn, kỹ năng truyền thông số và năng lực sử dụng AI. Sự kết hợp giữa năng lực nội dung và năng lực công nghệ sẽ quyết định khả năng thích ứng của công tác tuyên truyền trước những thay đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông.

Từ những trao đổi tại Hội thảo, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là chuyển mạnh từ tư duy truyền đạt một chiều sang tư duy tương tác, đối thoại và chủ động tạo lập nội dung trên các nền tảng số. Cùng với đó, cần tăng cường nghiên cứu hành vi công chúng, ứng dụng dữ liệu để lựa chọn nội dung, định dạng và thời điểm truyền tải phù hợp.