Liên kết, mở cực tăng trưởng mới cho miền Trung

Từ liên kết hạ tầng đến liên kết chuỗi giá trị

UBND TP. Đà Nẵng và UBND tỉnh Quảng Ngãi vừa tổ chức cuộc họp cho ý kiến về Đề án liên kết không gian phát triển Chu Lai - Dung Quất - Nam Giang - Bờ Y - Hành lang kinh tế Đông Tây 2, giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đề án do Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế, tài chính thuộc Bộ Tài chính tư vấn xây dựng, với thông điệp trọng tâm là chuyển từ “liên kết vị trí - hạ tầng” sang “liên kết chức năng - doanh nghiệp - chuỗi giá trị - dữ liệu - thể chế”.

Theo định hướng, Chu Lai - Dung Quất giữ vai trò hạt nhân công nghiệp và logistics; Nam Giang - Bờ Y và Hành lang kinh tế Đông Tây 2 đảm nhận chức năng kết nối thị trường; Đà Nẵng phát huy vai trò trung tâm dịch vụ, công nghệ, tài chính và đổi mới sáng tạo.

Không gian phát triển được tổ chức theo 2 trục bổ trợ. Trục Bắc - Nam kết nối chuỗi đô thị, công nghiệp, dịch vụ từ Đà Nẵng qua Điện Bàn, Hội An, Tam Kỳ, Chu Lai đến Dung Quất - Quảng Ngãi; Trục Đông - Tây kết nối cảng biển, trung tâm logistics, Cảng hàng không Chu Lai với Cửa khẩu quốc tế Nam Giang, Bờ Y và các thị trường trên Hành lang kinh tế Đông Tây 2.

Cách tiếp cận này hướng tới một hệ sinh thái vùng có sự phân công chức năng, thay cho việc mỗi khu kinh tế phát triển theo mô hình tương đối khép kín. Khi các mắt xích được kết nối, lợi thế về cảng biển, sân bay, khu công nghiệp, cửa khẩu, dịch vụ và thị trường có thể bổ trợ cho nhau, tạo dư địa hình thành các chuỗi giá trị quy mô lớn hơn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển đánh giá, Đề án có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển chung của khu vực, tạo sự gắn kết kinh tế liên vùng. Theo ông Hiển, đây là định hướng mang tầm chiến lược, vượt ra ngoài phạm vi một địa phương, hướng đến quy mô quốc gia và quốc tế.

Ông đề nghị đơn vị tư vấn tiếp tục làm rõ hiệu quả liên kết, nhất là những đóng góp cụ thể đối với ngân sách, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; xác định rõ không gian sử dụng chung, nguồn lực và cơ chế điều phối để Đề án có tính khả thi cao.

Khi hạ tầng được kết nối, chức năng kinh tế được phân vai và doanh nghiệp cùng tham gia vào chuỗi giá trị, lợi thế riêng của từng địa phương sẽ được chuyển thành sức mạnh chung của cả vùng

Tạo lực đẩy cho tăng trưởng vùng

Đề án dự kiến triển khai theo từng giai đoạn. Trong giai đoạn 2026-2027, trọng tâm là hoàn thiện thể chế, dữ liệu và danh mục dự án. Giai đoạn 2028-2030 tập trung hoàn thiện các kết nối cấp thiết tại khu vực Chu Lai - Dung Quất, tạo nền tảng cho các hướng kết nối Đông - Tây.

Từ năm 2031-2035, không gian liên kết được định hướng nâng cấp thành cực tăng trưởng thế hệ mới, phát triển logistics hàng không, dịch vụ bảo trì, sửa chữa, vận hành tại Chu Lai; mở rộng cộng sinh công nghiệp Chu Lai - Dung Quất và phát triển dịch vụ tài chính, thương mại, chuỗi cung ứng tại Đà Nẵng.

Tầm nhìn đến năm 2045, khu vực hướng tới trở thành cực tăng trưởng có sức cạnh tranh quốc tế, trung tâm logistics ASEAN và trung tâm đổi mới sáng tạo của miền Trung và Việt Nam. Một số định hướng lớn được đặt ra như nghiên cứu tuyến đường sắt Đà Nẵng - Chu Lai - Quảng Ngãi, mở rộng các cơ chế thương mại, hải quan hoặc sandbox sau khi đánh giá kết quả giai đoạn đầu. Đồng thời, xây dựng các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và thủ tục đầu tư để thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Nhu cầu vốn đầu tư dự kiến trong giai đoạn 2026-2030 khoảng 220.000-285.000 tỷ đồng. Quy mô nguồn lực này đặt ra yêu cầu phải xác định rõ thứ tự ưu tiên, phương thức huy động và cơ chế phối hợp giữa Trung ương, địa phương và khu vực tư nhân.

Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Phan Thái Bình cho rằng, Đề án đã có căn cứ chính trị, pháp lý và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn. Ông đề nghị tiếp tục nghiên cứu những cơ chế đột phá để thu hút chuyên gia, nhà khoa học, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là yếu tố quan trọng để tạo động lực phát triển mới, nhất là khi không gian liên kết hướng đến các ngành công nghệ cao, logistics, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và những lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn.

Việc bổ sung Bờ Y vào tên Đề án cũng mở rộng không gian nghiên cứu và tăng vai trò kết nối của khu vực cửa khẩu trên hành lang Đông - Tây. Qua đó, tuyến liên kết được hình dung từ không gian kinh tế ven biển đến cửa khẩu, tạo thêm dư địa kết nối với thị trường khu vực.

Trong quá trình hoàn thiện, lãnh đạo hai địa phương cũng đặt vấn đề xây dựng cơ chế phân cấp, phân quyền phù hợp; làm rõ nguồn lực thực hiện, khớp nối quy hoạch, phát triển hạ tầng, nhân lực, công nghệ, du lịch và các ngành kinh tế có khả năng tạo giá trị lan tỏa.

Theo kế hoạch, đến 28/8/2026, Đề án phải hoàn thành để trình UBND tỉnh Quảng Ngãi và UBND TP. Đà Nẵng. Trước ngày 10/9/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi và Thành ủy Đà Nẵng dự kiến cho ý kiến lần cuối; trước ngày 15/9/2026, Đề án được gửi Bộ Tài chính xem xét, trình Thủ tướng Chính phủ.