Không gian mạng không phải “vùng miễn trừ pháp luật”

UBTVQH xem xét báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 7/2026 (Ảnh VPQH)

Không để trục lợi trên lòng tin của người dân

Thảo luận về Báo cáo công tác dân nguyện tháng 7/2026 tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 28/8, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải bày tỏ đồng tình, nhất trí cao với báo cáo của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, đồng thời đề nghị quan tâm thêm một số vấn đề xã hội nổi lên trong thời gian qua.

Từ việc một số đối tượng có ảnh hưởng trên mạng xã hội bị khởi tố, bà Nguyễn Thanh Hải cho rằng điều đó cho thấy sự nghiêm minh của pháp luật, “không có vùng cấm, không có khoảng trống pháp lý” và đặc biệt, không gian mạng không phải là “vùng miễn trừ pháp luật”.

Theo bà Hải, từ những vụ việc này đặt ra câu hỏi vì sao những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội có thể huy động được số tiền rất lớn từ hoạt động từ thiện và cần làm rõ thủ đoạn trục lợi từ những khoản tiền này. Thông qua các trang, kênh mạng xã hội có hàng triệu người theo dõi, những đối tượng này có thể tạo dựng uy tín, niềm tin của người dân, sau đó huy động tiền từ thiện và trục lợi. Những hành vi như vậy cần được làm rõ, công khai để người dân thận trọng hơn khi đặt lòng tin.

Không chỉ dừng ở câu chuyện từ thiện, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường còn đặt vấn đề về hoạt động kinh doanh hàng hóa trên không gian mạng. Bà dẫn thực tế có sản phẩm chất lượng kém, không đúng như quảng cáo nhưng vẫn được nhiều người mua, tạo doanh thu hàng chục tỷ đồng trong thời gian ngắn.

Đáng chú ý, có những sản phẩm được giới thiệu gắn với nguồn gốc vùng miền nhưng nguồn gốc sản xuất không được công bố, không có xuất xứ hàng hóa, không thể truy xuất nguồn gốc; hoặc sản phẩm thực tế không bảo đảm yêu cầu như nội dung được quảng cáo. Theo bà Hải, đây là hiện tượng tự công bố một quy chuẩn, tiêu chuẩn nhưng sản phẩm bán ra lại theo tiêu chuẩn khác, dẫn tới lừa dối khách hàng.

Vấn đề đáng quan tâm hơn, theo bà, là hoạt động kinh doanh trên không gian mạng thời gian qua phát triển rất mạnh, trong khi công tác hậu kiểm, kiểm tra, kiểm soát còn hạn chế, có thể gây thiệt hại cho số đông người dân. Mỗi người có thể chỉ mua một lượng hàng nhỏ, nhưng khi người bán có kênh với hàng triệu lượt theo dõi, số người mua sản phẩm không đúng như công bố có thể rất lớn.

Từ đó, bà Nguyễn Thanh Hải đề nghị làm rõ chức năng quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này. Trong bối cảnh pháp luật liên quan thương mại điện tử, giao dịch điện tử đang được sửa đổi và xu hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, trách nhiệm hậu kiểm cần được xác định rõ để bảo đảm người dân, người tiêu dùng không bị thiệt hại. Đồng thời, cần làm rõ các thủ đoạn tinh vi nhằm ngăn chặn những trường hợp tiếp tục trục lợi trên lòng tin của người dân.

89,7% kiến nghị cử tri đã được giải quyết, trả lời

Trước đó, báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 7/2026, bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho biết, cử tri và nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước trong điều hành phát triển kinh tế - xã hội, sắp xếp tổ chức bộ máy, cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển khoa học và công nghệ, bảo đảm quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội và giữ vững kỷ cương, an toàn xã hội.

Bên cạnh kết quả đạt được, nhiều vấn đề thiết thực của đời sống tiếp tục được cử tri quan tâm. Trong đó có việc sắp xếp cơ sở giáo dục; nguy cơ mất an toàn hàng không do thiết bị bay không người lái, vật thể lạ xâm nhập khu vực sân bay; diễn biến cực đoan của thời tiết; dịch bệnh trên gia súc, tình trạng vận chuyển lợn ốm, lợn mắc dịch bệnh để tiêu thụ; cá độ bóng đá và các hành vi vi phạm pháp luật liên quan.

Về kết quả xử lý kiến nghị, sau Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã tiếp nhận, phân loại và chuyển 855 kiến nghị đến các cơ quan Trung ương xem xét, giải quyết, trả lời theo thẩm quyền. Đến ngày 15/8/2026, 767 kiến nghị đã được giải quyết, trả lời, đạt tỷ lệ 89,7%; 88 kiến nghị còn lại đang được đôn đốc giải quyết.

Từ những vấn đề cử tri phản ánh, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính; xử lý vi phạm trong sử dụng thiết bị bay không người lái; rà soát, sắp xếp cơ sở giáo dục; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm thời tiết cực đoan; xử lý hành vi vận chuyển, tiêu thụ gia súc mắc bệnh; phòng ngừa, đấu tranh với cá độ bóng đá và giải quyết các vụ việc khiếu kiện phức tạp, kéo dài...

Không lấy “đã có văn bản trả lời” làm điểm kết thúc

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao Báo cáo công tác dân nguyện tháng 7, đồng thời yêu cầu công tác dân nguyện phải đi sâu hơn vào hiệu quả giải quyết những vấn đề người dân phản ánh.

Trước hết, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban Dân nguyện và Giám sát phối hợp với các cơ quan làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền để giải quyết dứt điểm, nhất là 88 kiến nghị còn lại. Với từng vấn đề, cần xác định rõ nội dung nào thuộc Quốc hội và cần sửa chính sách; nội dung nào thuộc Chính phủ; nội dung nào thuộc bộ, ngành, địa phương để giao đúng địa chỉ và đeo bám đến cùng kết quả xử lý.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đổi cách đánh giá kết quả công tác dân nguyện: không lấy việc “đã có văn bản trả lời” làm điểm kết thúc, mà phải lấy việc “vấn đề đã được giải quyết đến đâu” để làm thước đo.

Từ yêu cầu đó, Chủ tịch Quốc hội nêu bốn nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, công tác dân nguyện phải đi từ “nghe dân” đến “hiểu dân”, “giải quyết việc của dân” và từ “việc của dân” mà sửa đổi chính sách. Thứ hai, những kiến nghị chính đáng của người dân phải được xem xét, xử lý, kể cả những trường hợp kiến nghị nhiều lần do còn bức xúc.

Thứ ba, những vướng mắc trong thực tiễn phải được tháo gỡ, nhất là các vấn đề thể chế liên quan phát triển kinh tế - xã hội và chính sách an sinh. Thứ tư, việc đã giao phải có kết quả và kết quả phải quay trở lại để cử tri, nhân dân biết.

Cùng quan tâm đến những vấn đề xã hội đang đặt ra, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị nhấn mạnh câu chuyện chất lượng giáo dục, nhất là khi năm học mới đang đến gần, để từng bước “trả lại những giá trị thực của giáo dục”, tạo sự quan tâm xã hội và chuyển biến đồng bộ, thường xuyên.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Nguyễn Đắc Vinh cho biết ngoài các chính sách của Đảng, Nhà nước và những khuyến nghị chung, sự thay đổi, đổi mới từ nội tại ngành giáo dục, trong đó có đội ngũ thầy cô giáo, là rất quan trọng để khắc phục những tồn tại, hạn chế.

Kết luận nội dung thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương giải quyết những vấn đề cử tri quan tâm; tăng cường thanh tra, kiểm tra, phòng chống hàng giả, thuốc giả, thực phẩm bẩn; đấu tranh, xử lý nghiêm buôn lậu, cá độ bóng đá, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhất là trên không gian mạng; bảo đảm chất lượng dạy học và chuẩn bị tốt năm học mới.

Đồng thời, cần giải quyết dứt điểm các vụ khiếu nại, tố cáo phức tạp; xem xét kiến nghị chính đáng và tháo gỡ vướng mắc thực tiễn liên quan đến thể chế phát triển kinh tế - xã hội, chính sách an sinh.