Fed trước giờ G của báo cáo việc làm: Điều gì sẽ quyết định lãi suất tháng 9?

Chủ tịch Fed Kevin Warsh. Ảnh: Federal Reserve Board.

Fed bắt đầu xuất hiện hai luồng tín hiệu

Sau phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Jackson Hole, thị trường gia tăng mạnh cược vào khả năng Fed nâng lãi suất trong tháng 9. Tiếp đó, Thống đốc Fed Michael Barr ngày 1/9 nói nếu lạm phát không giảm đủ nhanh, Fed nên “act decisively to raise rates” – hành động quyết liệt để tăng lãi suất. Barr đồng thời đánh giá thị trường lao động vẫn ổn định, tỷ lệ thất nghiệp tương đối thấp và tăng trưởng kinh tế còn vững, một phần nhờ đầu tư liên quan đến AI.

Thống đốc Fed Michael Barr không khẳng định chắc chắn ủng hộ tăng lãi suất ngay tại cuộc họp 15-16/9. Ông đặt ra điều kiện: nếu dữ liệu sắp tới củng cố niềm tin rằng lạm phát đang đi xuống về mục tiêu 2%, Fed có thể dành thêm thời gian; ngược lại, nếu lạm phát không hạ đủ nhanh, ngân hàng trung ương nên sẵn sàng hành động.

Tuy nhiên, ngày 3/9, Thống đốc Fed Christopher Waller phát tín hiệu thận trọng hơn. Tại sự kiện Reuters NEXT Newsmaker, Waller cho biết lạm phát vẫn cao đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed, nhưng các dữ liệu gần đây cho thấy quá trình giảm lạm phát đang có những dấu hiệu tiến triển.

Nếu xu hướng này tiếp tục được xác nhận trong các số liệu công bố trong hai tuần tới, Waller nghiêng về ủng hộ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp ngày 15-16/9; ngược lại, nếu dữ liệu tháng 8 cho thấy sự cải thiện chỉ mang tính tạm thời và lạm phát nóng trở lại, tăng lãi suất vẫn có thể là lựa chọn phù hợp. Waller đồng thời cho biết quyết định của ông sẽ chịu ảnh hưởng lớn bởi số liệu lạm phát tháng 8, trong khi ông không kỳ vọng báo cáo việc làm mới sẽ khác nhiều so với xu hướng gần đây.

Phát biểu của Thống đốc Fed Christopher Waller lập tức làm dịu kỳ vọng thắt chặt trên thị trường. Xác suất nhà đầu tư đặt vào khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9 giảm từ khoảng 63% xuống 50% sau phát biểu của ông. Lợi suất Treasury kỳ hạn 10 năm cũng giảm xuống khoảng 4,744%, sau khi có lúc lên 4,818% trong phiên 2/9, mức cao nhất kể từ tháng 11/2023. Như vậy, trước báo cáo việc làm tháng 8, thị trường gần như trở lại trạng thái cân bằng giữa hai kịch bản tăng và giữ nguyên lãi suất trong tháng 9.

Việc làm chậm lại nhưng chưa đủ yếu

Bức tranh dữ liệu hiện nay khá rõ: thị trường lao động Mỹ đang chậm lại, nhưng chưa suy yếu đồng bộ đủ mạnh để Fed có thể bỏ qua rủi ro lạm phát.

Báo cáo việc làm tháng 7 cho thấy số việc làm phi nông nghiệp bất ngờ giảm 23.000, trái ngược dự báo tăng 80.000; số liệu tháng 5 và tháng 6 cũng bị điều chỉnh giảm tổng cộng 103.000. Tuy nhiên, tỷ lệ thất nghiệp lại giảm từ 4,2% xuống 4,1%. Khảo sát JOLTS tháng 7 sau đó cho thấy số vị trí tuyển dụng còn trống tăng lên 7,271 triệu, trong khi số người được tuyển mới giảm xuống 5,054 triệu.

Dữ liệu từ báo cáo việc làm quốc gia (là báo cáo hàng tháng về việc làm khu vực tư nhân Mỹ, do Automatic Data Processing, Inc. — một công ty tư nhân lớn của Mỹ chuyên cung cấp dịch vụ quản lý nhân sự, tiền lương và dữ liệu lao động cho doanh nghiệp - phối hợp với Stanford Digital Economy Lab thực hiện) công bố ngày 2/9 tiếp tục củng cố bức tranh đó.

Theo đó, khu vực tư nhân Mỹ chỉ tạo thêm 38.000 việc làm trong tháng 8, thấp hơn mức tăng 48.000 mà các nhà kinh tế Reuters khảo sát dự báo. Sản xuất mất 17.000 việc làm, còn nhóm dịch vụ chuyên môn và kinh doanh giảm 16.000. Dù vậy, báo cáo này chưa đủ khiến thị trường đảo chiều hoàn toàn kỳ vọng lãi suất: cuối phiên 2/9, nhà đầu tư vẫn định giá khoảng hai phần ba khả năng Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong tháng 9.

Beige Book của Fed cùng ngày cũng không cho thấy kinh tế “gãy”. Hoạt động kinh tế Mỹ tăng khiêm tốn kể từ đầu tháng 7; 10 trong 12 khu vực của Fed ghi nhận tăng trưởng từ nhẹ đến vừa phải, còn hai khu vực không thay đổi. Việc làm nhìn chung chỉ tăng rất nhẹ, nhưng không có tín hiệu suy giảm đột ngột: ba khu vực ghi nhận mức tăng vừa phải, bốn khu vực tăng nhẹ và năm khu vực không thay đổi.

Đáng chú ý hơn với Fed là áp lực giá vẫn khá rộng. Tám trong 12 khu vực ghi nhận giá tăng ở mức vừa phải; hai khu vực tăng khiêm tốn, một khu vực tăng nhẹ và một khu vực tăng mạnh. So với Beige Book trước, tốc độ tăng giá không thay đổi tại tám khu vực, chậm lại tại ba khu vực và tăng lên tại một khu vực.

Dữ liệu ngày 3/9 tiếp tục mang tính pha trộn. Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu chỉ tăng nhẹ lên 206.000, cho thấy tình trạng sa thải vẫn thấp; đồng thời hoạt động khu vực dịch vụ tăng tốc. Tuy nhiên, chỉ số giá đầu vào của khu vực dịch vụ ISM vọt lên 72,6, cao nhất kể từ tháng 8/2022. Fed vì thế đang nhìn thấy đồng thời hai tín hiệu: nhu cầu lao động yếu đi dần, nhưng áp lực giá vẫn đáng kể.

NFP sẽ phải yếu đến đâu để ngăn một đợt tăng lãi suất?

Báo cáo việc làm phi nông nghiệp (NFP) tháng 8 được Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố lúc 8 giờ 30 sáng ngày 4/9 theo giờ miền Đông Mỹ (19 giờ 30 tối cùng ngày theo giờ Việt Nam). Đây có thể trở thành một trong những dữ liệu quan trọng nhất trước cuộc họp Fed ngày 15-16/9.

Khảo sát Reuters dự báo nền kinh tế Mỹ tạo thêm khoảng 56.000 việc làm trong tháng 8, sau khi giảm 23.000 trong tháng 7, còn tỷ lệ thất nghiệp được dự báo giữ ở 4,1%.

Nếu số việc làm phục hồi gần hoặc cao hơn dự báo, tỷ lệ thất nghiệp không tăng đáng kể và số liệu các tháng trước không bị điều chỉnh giảm mạnh thêm, Fed có thể vẫn nhìn thấy một nền kinh tế đủ sức chịu thêm một bước thắt chặt. Trong bối cảnh lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu và giá năng lượng đang tạo thêm rủi ro đối với triển vọng giá cả, một báo cáo lao động chỉ yếu vừa phải có thể chưa đủ để phe chủ trương chờ đợi giành ưu thế.

Ngược lại, nếu việc làm tiếp tục giảm, tỷ lệ thất nghiệp tăng rõ, cán cân chính sách có thể thay đổi đáng kể. Marc Chandler, chiến lược gia trưởng tại Bannockburn Global Forex, cho rằng nếu Mỹ ghi nhận thêm một tháng mất việc làm, sẽ rất khó để Fed tăng lãi suất sau hai tháng liên tiếp việc làm suy giảm.

Tuy nhiên, NFP tháng 8 chưa phải là dữ liệu cuối cùng. Trước thềm cuộc họp ngày 15-16/9, Fed còn nhận chỉ số giá sản xuất tháng 8 vào ngày 10/9 và chỉ số giá tiêu dùng tháng 8 vào ngày 11/9. Với định giá khả năng Fed tăng lãi suất hiện ở mức khá cân bằng, một bất ngờ đủ lớn trong dữ liệu việc làm hoặc lạm phát cũng có thể làm cán cân tháng 9 nghiêng nhanh sang một phía.