AI và tiền số: Lợi ích rõ hơn, rào cản vẫn lớn

Đây là một số dữ kiện trích trong báo cáo “Redefining Treasury in Asia Pacific 2026: Voices of Treasury” của HSBC. Để chuẩn bị cho báo cáo này, HSBC đã tổ chức chuỗi sự kiện chuyên đề về quản lý nguồn vốn và ngân quỹ tại 11 thị trường thuộc khu vực châu Á - Thái Bình Dương và trao đổi với 680 chuyên gia quản lý nguồn vốn, ngân quỹ và tài chính.

Niềm tin vào AI vẫn rất mạnh mẽ: 72% người tham gia khảo sát kỳ vọng AI sẽ rất hữu ích hoặc cực kỳ hữu ích trong vòng ba năm tới và thêm 23% cho rằng AI sẽ khá hữu ích. Kết quả này phản ánh mức độ quan tâm và triển khai vẫn được duy trì khi doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm sang ứng dụng thực tế.

Ông Manoj Dugar, Giám đốc Khối Giải pháp Thanh toán Toàn cầu khu vực châu Á (không bao gồm Trung Quốc, Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan) tại HSBC, chia sẻ: “Câu chuyện về AI đã đi qua giai đoạn tìm hiểu và chuyển sang bước triển khai. Yếu tố tạo nên sự khác biệt trong giai đoạn này nằm ở khâu thực thi thông qua xây dựng nền tảng như dữ liệu, quản trị và cơ chế kiểm soát để AI có thể mở rộng quy mô ra khỏi phạm vi thí điểm và mang lại tác động một cách nhanh chóng”.

Trong bối cảnh tốc độ ứng dụng AI ngày càng gia tăng tại nhiều tổ chức, bộ phận quản lý nguồn vốn và ngân quỹ cần nỗ lực hơn để có thể bắt kịp. Gần 2/3 (khoảng 63%) người tham gia khảo sát cho biết quản lý nguồn vốn và ngân quỹ hiện đang đi sau các bộ phận khác về mức độ ứng dụng AI trong khi gần 1/5 cho biết họ chưa sử dụng AI trong nghiệp vụ quản lý nguồn vốn và ngân quỹ.

Tất cả đều hiểu rõ điều kiện để mở rộng quy mô triển khai. 70% trong số họ cho rằng việc tích hợp với các hệ thống hiện có là rào cản then chốt và con số này vượt xa yếu tố chuyên môn (47%), chi phí (44%). Chất lượng dữ liệu (35%) cũng là một trở ngại đáng kể, điều này nhắc nhở chúng ta rằng việc ứng dụng AI chỉ có thể phát huy hiệu quả khi có dữ liệu đủ tốt để khai thác.

Tiền số: tốc độ phát triển tăng lên khi hợp tác được thúc đẩy

Sự quan tâm dành cho tiền số đang gia tăng nhưng cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Có 44% người tham gia khảo sát cho biết “rất có khả năng” hoặc “tương đối có khả năng” sử dụng tiền số trong vòng hai năm tới, trong khi 39% cho biết họ sẽ không sử dụng. Chính sự phân hóa này cho thấy việc ứng dụng tiền số trong doanh nghiệp vẫn chỉ đang ở giai đoạn sơ khai.

Người tham gia khảo sát nhấn mạnh rằng, nâng cao hiệu quả quản lý nguồn vốn và ngân quỹ (55%) và giảm chi phí giao dịch (52%) là những lợi ích chính của tiền số, trong đó tăng tốc độ thanh toán xuyên biên giới là trường hợp ưu tiên ứng dụng. Mặc dù vậy, rào cản lớn nhất khi áp dụng vẫn là thiếu khả năng tương thích và liên thông giữa các loại tiền số khác nhau.

Việc biến ý tưởng thành thực tế đã và đang diễn ra. Trong tháng 8 vừa qua, HSBC đã hoàn tất giao dịch tiền gửi được mã hóa liên ngân hàng đầu tiên trên sổ cái dựa trên chuỗi khối (blockchain) của Swift. Điều này không chỉ chứng minh khả năng liên thông giữa các ngân hàng mà còn góp phần thúc đẩy tiến trình phát triển thanh toán xuyên biên giới 24/7 của ngành.

Việt Nam: Kỳ vọng AI nâng cao quản lý dòng tiền

Các nhà quản lý nguồn vốn và ngân quỹ ở Việt Nam đã trải qua nhiều biến động do những căng thẳng địa chính trị trong năm nay và phải xoay xở trong môi trường thuế quan thương mại thay đổi khó lường. Quản lý nguồn vốn và ngân quỹ trong môi trường tỷ giá và lãi suất bất định là vấn đề ưu tiên hàng đầu trong vòng 12 tháng tới, tiếp đến là chuyển đổi quy trình quản lý tài chính, nguồn vốn và ngân quỹ bằng công nghệ và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Khi được hỏi phần vốn lưu động nào đang chịu áp lực nhiều nhất từ gián đoạn chuỗi cung ứng, 53% người tham gia khảo sát cho biết đó là các khoản phải thu do tốc độ thu hồi nợ chậm và rủi ro tín dụng gia tăng.

Dự báo dòng tiền là một cách tiềm năng để ứng dụng AI có thể giúp giảm áp lực vốn lưu động. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, các chuyên gia quản lý nguồn vốn và ngân quỹ cần giải quyết các thách thức như thiếu nguồn nhân lực có kỹ năng để triển khai công nghệ mới cũng như khó khăn trong việc tìm kiếm các giải pháp công nghệ phù hợp. Một nửa số người tham gia khảo sát cho biết họ gặp khó khăn trong việc tìm đúng giải pháp công nghệ đáp ứng nhu cầu của họ.

Những tác động từ chuỗi cung ứng họ đã trải qua trong năm nay đồng nghĩa với việc quản lý tiền mặt đã trở nên quan trọng hơn đối với các chuyên gia quản lý nguồn vốn và ngân quỹ tại Việt Nam. Họ muốn nắm bắt cách tận dụng số hóa để tối ưu vốn lưu động thông qua việc nâng cao năng lực dự báo dòng tiền.

Toàn bộ người tham gia khảo sát cho biết họ kỳ vọng AI sẽ cực kỳ hữu ích, rất hữu ích hoặc tương đối hữu ích trong vòng ba năm tới. Tuy nhiên, đa số (55%) cho rằng AI sẽ chỉ tương đối hữu ích, điều này có thể phản ánh một số thách thức mà họ gặp phải trong quá trình triển khai. Trở ngại lớn nhất trong số đó là thiếu chuyên môn, 77% người tham gia khảo sát coi đây là rào cản lớn nhất đối với việc ứng dụng AI.

Nguy cơ tội phạm mạng

Khi được khảo sát về nguy cơ tội phạm mạng và gian lận đối với doanh nghiệp của họ, các chuyên gia quản lý nguồn vốn và ngân quỹ tại Thành phố Hồ Chí Minh tỏ ra ít lo ngại hơn nhiều so với nhiều đồng nghiệp ở các nơi khác. Họ đánh giá rủi ro ở mức 6,6/10, trong khi hầu hết các thị trường khác đều đánh giá trên 8 điểm.

Đây là một kết quả đáng chú ý vì nhiều người tham gia khảo sát đã trải nghiệm trực tiếp những rủi ro liên quan đến gian lận. Bốn người trong số họ từng là mục tiêu của một cuộc tấn công mạng, trong đó kẻ tấn công chiếm quyền kiểm soát một chuỗi email đang trao đổi giữa công ty và một nhà cung cấp, rồi yêu cầu cập nhật thông tin thanh toán. Một số doanh nghiệp cũng đã gặp phải tình trạng rò rỉ dữ liệu từ các ứng dụng.

Trong quá trình thảo luận, vấn đề bảo mật dữ liệu được nêu lên như một mối quan ngại khi triển khai AI. Một số người tham gia cho biết họ muốn có một môi trường “sandbox” để thử nghiệm các ứng dụng AI trước khi triển khai chính thức nhằm giảm thiểu sai sót và rò rỉ dữ liệu. Tất cả người tham gia đều đồng ý rằng an ninh mạng là một vấn đề cần lưu tâm và họ cần phân bổ thêm chi phí để giảm thiểu các mối đe doạ.

Bảo mật trong hoạt động ngân quỹ là một mối quan ngại rõ ràng và 73% người tham gia khảo sát cho rằng nâng cấp công nghệ sẽ là giải pháp tốt nhất để giải quyết vấn đề này. Một nửa trong số họ cho rằng việc quản lý dữ liệu tốt hơn và nâng cao đào tạo cho nhân viên sẽ giúp giải quyết vấn đề.