Kinh tế tư nhân Trung Bộ và Tây Nguyên: Từ đổi mới sáng tạo đến giá trị thực

Vừa qua, tại Đắk Lắk, Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, tổ chức Hội thảo khoa học thường niên năm 2026 với chủ đề “Phát triển kinh tế tư nhân vùng Trung Bộ và Tây Nguyên”.

Hội thảo thu hút hơn 100 đại biểu là các nhà quản lý, nhà khoa học, đại diện hiệp hội, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp. Ban tổ chức cho biết đã nhận 140 tham luận, trong đó 60 tham luận được lựa chọn đưa vào kỷ yếu khoa học có chỉ số ISBN.

Từ những vấn đề lớn của kinh tế tư nhân

Phát biểu đề dẫn, TS. Nguyễn Duy Thụy, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên, nhấn mạnh kinh tế tư nhân đang đứng trước yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.

Quảng cảnh hội thảo “Phát triển kinh tế tư nhân vùng Trung Bộ và Tây Nguyên” (Ảnh PV)

Theo TS. Nguyễn Duy Thụy, khu vực kinh tế tư nhân tại Trung Bộ và Tây Nguyên còn nhiều dư địa phát triển, song vẫn gặp những hạn chế về quy mô doanh nghiệp, khả năng tiếp cận nguồn lực, năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo, liên kết chuỗi giá trị và liên kết vùng. Đây cũng là những vấn đề được nhiều tham luận tại hội thảo tiếp cận từ các góc độ khác nhau, từ thể chế, môi trường đầu tư, tài chính đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nguồn nhân lực và liên kết vùng.

Một số nghiên cứu cho rằng với Trung Bộ và Tây Nguyên, phát triển kinh tế tư nhân cần được đặt trong không gian liên kết rộng hơn, gắn Tây Nguyên với duyên hải miền Trung và các trung tâm kinh tế lân cận. Đồng thời, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cần trở thành một phần của quá trình nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Duy Thụy, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên phát biểu tại hội thảo

TS. Nguyễn Duy Thụy nhìn nhận, phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới cần hướng tới hình thành khu vực doanh nghiệp có năng lực đổi mới sáng tạo, sức cạnh tranh, khả năng tham gia và nâng cấp chuỗi giá trị, đồng thời có trách nhiệm với xã hội và phát triển bền vững.

Từ góc nhìn đó, câu chuyện của những doanh nghiệp đang đầu tư vào công nghệ, cải tiến sản phẩm và tìm cách đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất trở thành một phần khá gần gũi của chủ đề hội thảo.

Một lát cắt từ sản phẩm đổi mới sáng tạo

Trong công tác hậu cần của hội thảo, Ban tổ chức lựa chọn Công ty Cổ phần Công nghệ Thực phẩm Đất Việt (DAVIFOOD) cung cấp một số sản phẩm phục vụ đại biểu, trong đó có cà phê NBi và mật ong Lượng Tử. Theo thông tin doanh nghiệp cung cấp, đây là những sản phẩm được phát triển trên nền tảng nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong quá trình xử lý nguyên liệu thực phẩm.

Ông Dương Minh Tâm, Tài năng trẻ Khoa học & Công nghệ Việt Nam phát biểu tại hội thảo (Ảnh PV)

Đáng chú ý, sản phẩm cà phê NBi được doanh nghiệp giới thiệu là kết quả ứng dụng từ công trình nghiên cứu “Cà phê Siêu Âm” do ông Dương Minh Tâm, Tài năng trẻ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nghiên cứu. Công nghệ này được doanh nghiệp ứng dụng trong khâu xử lý, làm sạch hạt cà phê trước khi đưa vào chế biến rang xay.

Theo hồ sơ do doanh nghiệp cung cấp, công trình nghiên cứu cà phê siêu âm đã nhận các giải thưởng sáng tạo kỹ thuật tại TP. Hồ Chí Minh năm 2025 và tỉnh Đắk Lắk năm 2026. Đồng thời, doanh nghiệp cho biết đã hoàn tất thủ tục đăng ký bằng sáng chế.

Cùng với cà phê, mật ong Lượng Tử được doanh nghiệp giới thiệu là sản phẩm được nghiên cứu, ứng dụng quy trình kỹ thuật xử lý nguyên liệu. Các sản phẩm này được doanh nghiệp công bố đạt các tiêu chuẩn, chứng nhận về an toàn thực phẩm như ISO 22000:2018, HACCP, GMP Food và FDA.

Những thông tin trên được đặt trong câu chuyện rộng hơn về đổi mới sáng tạo: kết quả nghiên cứu chỉ thực sự tạo thêm giá trị khi có thể đi ra khỏi phòng thí nghiệm, được doanh nghiệp tiếp nhận, hoàn thiện và đưa vào sản xuất.

TS. Nguyễn Duy Thụy, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên trao vật phẩm kỷ niệm cho ông Nguyễn Minh Vương, Tổng giám đốc DAVIOOD (Ảnh: PV)

Ông Dương Minh Tâm, người nghiên cứu công nghệ cà phê siêu âm, cũng đã giới thiệu quá trình nghiên cứu và ứng dụng sản phẩm tại hội thảo.

Việc một doanh nghiệp tư nhân đưa sản phẩm ứng dụng kết quả nghiên cứu đến diễn đàn quy tụ các nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp vì thế có ý nghĩa như một trải nghiệm thực tế. Ở đó, sản phẩm trở thành cách để doanh nghiệp kể câu chuyện của mình bằng chính những gì đã nghiên cứu và đưa vào sản xuất.

Đổi mới sáng tạo cần đi cùng thị trường

Theo các phân tích được đưa ra tại hội thảo, một trong những yêu cầu đặt ra với kinh tế tư nhân Trung Bộ và Tây Nguyên là nâng cao năng lực nội sinh của doanh nghiệp. Điều này liên quan trực tiếp đến khả năng quản trị, công nghệ, nguồn nhân lực, thị trường và mức độ tham gia vào chuỗi giá trị.

Gian hàng trưng bày sản phẩm NBi – Cà phê Siêu Âm và Mật Ong Lượng Tử phục vụ tại hội thảo (Ảnh: PV)

Đối với một vùng có thế mạnh về nông nghiệp, công nghiệp chế biến, du lịch và dịch vụ như Trung Bộ và Tây Nguyên, đổi mới sáng tạo vì thế có thể bắt đầu từ những câu chuyện khá cụ thể: làm ra sản phẩm mới, cải tiến quy trình, tiết kiệm nguyên liệu, nâng chất lượng hoặc tạo thêm giá trị cho những sản phẩm vốn đã quen thuộc.

Đây cũng là hướng được Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên nhấn mạnh tại hội thảo. Theo thông tin chính thức của Viện, các nghiên cứu và thảo luận tập trung vào yêu cầu chuyển từ việc khai thác lợi thế sẵn có sang nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất của doanh nghiệp. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xem là những động lực quan trọng.

Các đại biểu tham dự hội thảo chụp hình lưu niệm (Ảnh PV)

Từ một ly cà phê được đặt trên bàn hội thảo đến những tham luận về thể chế, thị trường và liên kết vùng, khoảng cách tưởng như rất xa ấy thực ra lại gặp nhau ở một điểm: làm thế nào để ý tưởng, công nghệ và nguồn lực được chuyển thành giá trị thực trong nền kinh tế.

Với khu vực kinh tế tư nhân Trung Bộ và Tây Nguyên, đây có lẽ cũng là những câu hỏi quan trọng của chặng đường phía trước. Kết quả hội thảo sẽ được Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên chắt lọc để xây dựng báo cáo gửi các cơ quan Trung ương, địa phương tham khảo trong quá trình hoạch định và thực hiện chính sách.

Các đại biểu và chuyên gia tham dự hội thảo chụp hình lưu niệm

Còn với doanh nghiệp, hành trình ấy được bắt đầu từ những việc cụ thể hơn: đầu tư cho công nghệ, làm chủ quy trình, nâng chất lượng sản phẩm và tìm kiếm thị trường.

Đó cũng là cách những câu chuyện đổi mới sáng tạo từ doanh nghiệp tư nhân có thể góp thêm tiếng nói thực tế vào những cuộc thảo luận lớn về phát triển kinh tế của vùng.