Bao bì thành ‘tấm vé’ vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp in Việt phải chuyển mình

Bao bì không còn đơn thuần làm nhiệm vụ “đóng gói sản phẩm” mà trở thành một phần của tiêu chuẩn cạnh tranh

Trong 8 tháng năm 2026, ngành in ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 6-8% so với cùng kỳ, bất chấp tác động từ xung đột tại Trung Đông và biến động thương mại quốc tế. Tuy nhiên, sức ép cạnh tranh ngày càng lớn khi chi phí sản xuất của phần lớn doanh nghiệp Việt Nam đang cao hơn doanh nghiệp FDI khoảng 15%, trong khi gần 80% doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào công nghệ truyền thống.

Theo các chuyên gia, một sản phẩm chất lượng tốt chưa chắc đủ điều kiện bước vào chuỗi cung ứng quốc tế nếu bao bì không đáp ứng tiêu chuẩn của đối tác. Doanh nghiệp phải tính toán từ vật liệu, hóa chất sử dụng trong quá trình in, khả năng tái chế, truy xuất nguồn gốc đến mức độ phù hợp với hệ thống logistics.

Trong khi đó, thị trường in và bao bì Việt Nam ngày càng hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài. Khối doanh nghiệp FDI có lợi thế về vốn, quản trị, công nghệ, khách hàng và kinh nghiệm vận hành. Khác biệt cạnh tranh không chỉ nằm ở thiết bị mà còn ở khả năng khai thác công nghệ, tổ chức sản xuất và kiểm soát chi phí.

Ông Nguyễn Văn Dòng, Chủ tịch Hiệp hội In Việt Nam cho biết, tốc độ tăng trưởng bình quân của ngành những năm gần đây duy trì trên dưới 10% mỗi năm, nhờ nhu cầu in ấn gắn chặt với hoạt động sản xuất. Các ngành thực phẩm, dược phẩm, điện tử, hàng tiêu dùng và xuất khẩu tiếp tục tạo lượng lớn đơn hàng bao bì, nhãn hàng.

Tuy nhiên, yêu cầu sản xuất xanh, số hóa cùng sự tham gia ngày càng sâu của doanh nghiệp FDI đang buộc doanh nghiệp trong nước phải nâng hiệu quả vận hành và thay đổi phương thức sản xuất. Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư máy móc giá trị lớn nhưng việc kết nối dữ liệu giữa các khâu sản xuất, quản lý đơn hàng, nguyên liệu và năng suất vẫn chậm.

Trong khi đó, tỷ lệ hao hụt vật tư, thời gian dừng máy và năng suất lao động đều tác động trực tiếp đến giá thành. Máy móc hiện đại nhưng dữ liệu sản xuất chưa liên thông, năng suất và chi phí chưa được kiểm soát chặt thì lợi thế từ đầu tư thiết bị cũng bị giảm đáng kể.

“Các doanh nghiệp Việt Nam đang phải gồng mình để cạnh tranh với doanh nghiệp FDI. Trong chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như chuỗi cung ứng trong nước, doanh nghiệp có vốn FDI đang ngày càng chiếm ưu thế. Doanh nghiệp trong nước cần thêm khoảng 3-5 năm để cải thiện rõ hơn năng lực quản trị, chuyển đổi số và hiệu quả vận hành”, ông Dòng nhận định.

Theo ông Trần Việt Anh, Chủ tịch Hiệp hội Tái chế Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài khi vào Việt Nam thường đi cùng “tệp” khách hàng, thiết bị, nguyên liệu và công nghệ. Vì vậy, doanh nghiệp trong nước phải nâng năng lực sản xuất nhanh hơn để bảo vệ thị trường, trong đó đáp ứng yêu cầu về vật liệu và công nghệ in là điều kiện quan trọng để tiếp tục nhận đơn hàng.

Cùng với công nghệ, khả năng tái chế đang trở thành một “bộ lọc” mới. Một số nước phát triển đã sử dụng công nghệ mới đối với mực in, bao bì giấy nhằm nâng khả năng tái chế sau sử dụng. Các thương hiệu lớn trong lĩnh vực thực phẩm, điện tử và hàng tiêu dùng cũng ngày càng đưa tiêu chuẩn về mực in, nguyên liệu và khả năng tái chế vào yêu cầu đối với nhà cung cấp.

“Khó khăn lớn là tài chính vì thiết bị và nguyên liệu mới có giá cao. Cần có chính sách hỗ trợ, kích cầu đầu tư thiết bị hiện đại và từng bước loại các thế hệ máy, nguyên liệu cũ, đồng thời xây dựng định hướng phát triển dài hạn cho toàn ngành”, ông Việt Anh đề xuất.

Theo các chuyên gia, tốc độ tăng trưởng hiện nay vẫn tạo dư địa cho ngành in Việt Nam. Tuy nhiên, thị phần doanh nghiệp trong nước giữ được sẽ ngày càng phụ thuộc vào năng lực quản trị, số hóa nhà máy, công nghệ, nguyên liệu và khả năng đáp ứng những tiêu chuẩn mới của khách hàng.

Trong bối cảnh đó, “trau chuốt” bao bì không còn đơn thuần là câu chuyện về hình thức. Đây là quá trình nâng cấp từ công nghệ, quản trị đến vật liệu và khả năng tái chế, qua đó giúp doanh nghiệp ngành in Việt Nam nâng sức cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.