Citi: Thương mại toàn cầu tiếp tục tăng trưởng dù gián đoạn chuỗi cung ứng

Báo cáo phân tích sự thay đổi trong các ưu tiên của doanh nghiệp khi chuỗi cung ứng toàn cầu bước sang một giai đoạn phát triển mới. Kết quả cho thấy doanh nghiệp đang chú trọng hơn tới vốn lưu động, thanh khoản và khả năng theo dõi dòng tiền, trong khi các tuyến thương mại và quan hệ cung ứng tiếp tục thay đổi.

Theo dữ liệu của báo cáo, xung đột tại Trung Đông cùng giá dầu thô và các sản phẩm tinh chế duy trì ở mức cao đã khiến Chỉ số Áp lực Chuỗi Cung ứng Toàn cầu của Citi liên tục ở mức cao nhất kể từ giai đoạn 2021-2022. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp ngày càng tập trung vào việc giải phóng nguồn tiền đang bị ứ đọng trong chuỗi cung ứng, qua đó tạo ra lợi thế thanh khoản và trực tiếp củng cố khả năng chống chịu của doanh nghiệp.

Có 72% doanh nghiệp toàn cầu xác định việc giải phóng nguồn thanh khoản bị ứ đọng là ưu tiên chiến lược hàng đầu trong 12 tháng tới, tăng từ mức 66% vào đầu năm 2026. Đối với 64% số doanh nghiệp được khảo sát, việc xác định lượng thanh khoản đang bị ứ đọng trong chuỗi cung ứng đã trở thành một động lực quan trọng trong chiến lược quản lý vốn lưu động, so với tỷ lệ 55% vào đầu năm.

“Trong nhiều năm, các cuộc thảo luận chủ yếu tập trung vào việc tăng cường khả năng chống chịu thông qua đa dạng hóa”, ông Adoniro Cestari, Giám đốc Toàn cầu phụ trách Giải pháp Tài trợ Thương mại và Vốn lưu động, Khối Dịch vụ của Citi, cho biết.

“Các doanh nghiệp đã đa dạng hóa mạng lưới nhà cung cấp và thiết kế lại chiến lược tìm nguồn cung nhằm củng cố hoạt động. Giờ đây, họ đang chuyển sang một câu hỏi có liên quan: Nguồn vốn của chúng ta đang nằm ở đâu và có thể được đưa vào sử dụng nhanh đến mức nào?”, ông nói thêm.

Thương mại toàn cầu tiếp tục tăng trưởng trong khi các tuyến thương mại dịch chuyển

Dữ liệu của Citi cho thấy thương mại toàn cầu vẫn tiếp tục tăng trưởng bất chấp những gián đoạn. Tổng dòng thanh toán trong nửa đầu năm 2026 tăng 40% so với cùng kỳ năm trước, với mức tăng được ghi nhận tại tất cả các khu vực lớn mà Citi theo dõi.

Dòng thanh toán trong lĩnh vực công nghệ dẫn đầu đà tăng trưởng trong bối cảnh quá trình xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu tiếp tục tái định hình các dòng vốn. Trên phạm vi toàn cầu, những dòng thanh toán này tăng 50% so với cùng kỳ năm trước; riêng tại châu Á và Mỹ Latinh, mức tăng lần lượt đạt 60% và 58%.

Dòng thanh toán nội địa tại Mỹ tăng 37%, trong khi dòng thanh toán xuyên biên giới từ Đài Loan tới Singapore tăng 90% và từ Mỹ tới Đài Loan tăng 36%. Các dòng thanh toán nội địa và xuyên biên giới này đóng góp một phần đáng kể vào mức tăng trưởng chung của ngành công nghệ.

Các tuyến thương mại cũng đang dịch chuyển cùng với những dòng thanh toán này. Hoạt động xuất khẩu ô tô và linh kiện của Trung Quốc thể hiện rõ xu hướng đó. Bắc Mỹ từng tiếp nhận khoảng một phần ba tổng lượng hàng xuất khẩu thuộc nhóm này, nhưng tỷ trọng đã giảm xuống còn khoảng 13% vào giữa năm 2026.

Trong khi đó, châu Phi đã nổi lên như một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất, với tỷ trọng gần như tăng gấp đôi, từ khoảng 8% năm 2022 lên hơn 15% hiện nay. Mỹ Latinh là khu vực ghi nhận mức gia tăng thị phần lớn nhất trong nhóm hàng này.

Một quá trình tái định hướng tương tự cũng đang diễn ra trong lĩnh vực nông nghiệp. Brazil và Argentina đã góp phần củng cố vị thế của Mỹ Latinh như nguồn cung nông sản chủ đạo cho Trung Quốc; trong những quý gần đây, hai quốc gia này lần lượt chiếm khoảng một phần ba và gần một nửa tổng tỷ trọng nhập khẩu.

Doanh nghiệp ứng phó như thế nào trước chi phí, thuế quan và gián đoạn

Áp lực chi phí tiếp tục là yếu tố quan trọng tác động đến cách doanh nghiệp quản lý vốn lưu động. Trên toàn cầu, 68% doanh nghiệp cho biết chi phí đầu vào gia tăng là yếu tố chủ chốt định hình các quyết định về vốn lưu động, trong khi 59% cho rằng lãi suất cao ảnh hưởng đến cách họ tiếp cận công tác quản lý vốn lưu động. Khi kết hợp với nhau, những yếu tố này cho thấy chi phí cao hiện là một thách thức mang tính cơ cấu, thay vì chỉ mang tính chu kỳ.

Mức độ ảnh hưởng của thuế quan cũng có sự khác biệt đáng kể giữa các khu vực. Đây là một trong những động lực hàng đầu khiến doanh nghiệp dịch chuyển chuỗi cung ứng tại châu Á - Thái Bình Dương, với 46% doanh nghiệp lựa chọn yếu tố này, và tại Mỹ Latinh, với tỷ lệ 44%.

Tuy nhiên, tại Bắc Mỹ, thuế quan hầu như không được coi là một động lực đáng kể, khi chỉ có 2% số doanh nghiệp được khảo sát đề cập đến yếu tố này. Điều đó cho thấy môi trường hiện nay đang tác động rất khác nhau tới từng khu vực.

Mối quan tâm đối với các công cụ số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn lưu động cũng đang gia tăng. Gần một nửa số doanh nghiệp cho biết họ đang đánh giá các giải pháp công nghệ sổ cái phân tán (DLT) và blockchain. Trong khi đó, tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động thương mại đã tăng gần gấp ba lần, từ 16% năm 2024 lên 45% hiện nay.

“Có xu hướng coi mọi cú sốc là bằng chứng cho thấy toàn cầu hóa đang đảo chiều. Tuy nhiên, báo cáo đưa ra một bức tranh nhiều sắc thái hơn. Các dòng thương mại, đầu tư và thanh toán vẫn đang tăng trưởng, chỉ có điều chúng đi qua những thị trường và hành lang khác so với một thập kỷ trước. Doanh nghiệp đang thích ứng với thực tế đó, đồng thời tìm kiếm những phương thức hoạt động hiệu quả hơn trong bối cảnh bất định kéo dài và tận dụng tốt hơn nguồn thanh khoản của mình”, ông Cestari nhận định.

Nhìn chung, những kết quả này cho thấy giai đoạn tiếp theo trong quá trình ra quyết định về chuỗi cung ứng sẽ được định hình bởi các ưu tiên về quản lý ngân quỹ không kém gì các ưu tiên về vận hành. Theo đó, doanh nghiệp sẽ tập trung củng cố dòng tiền và tiếp tục đẩy mạnh khả năng chống chịu.

Báo cáo được xây dựng dựa trên dữ liệu độc quyền từ mạng lưới thanh toán của Citi, bao quát hàng chục nghìn khách hàng doanh nghiệp tại tất cả các khu vực lớn trên thế giới; kết quả khảo sát giữa năm của Citi với hơn 700 doanh nghiệp lớn và 150 nhà cung cấp; cùng các phân tích kinh tế từ nhóm nghiên cứu của ngân hàng.