Bãi đỗ xe Hà Nội trước bài toán tích hợp trạm sạc

Trạm sạc xe điện tại bãi đỗ xe Minh Khai, Hà Nội. Ảnh: PV

Một khu đất, nhiều yêu cầu hạ tầng

Bà Phạm Thị Minh Trinh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Thuận An Holding, dẫn số liệu Đề án tổng thể "Giảm thiểu ùn tắc giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2025-2030", cuối 2025 Hà Nội có khoảng 9,2 triệu phương tiện cơ giới đường bộ, số này gồm hơn 8 triệu xe thành phố quản lý và khoảng 1,2 triệu xe từ tỉnh khác lưu thông. Đất giao thông tĩnh dưới 1% đất xây dựng đô thị, so với quy hoạch 3-4%, và mới đáp ứng 8-10% nhu cầu đỗ xe.

Vấn đề đặt ra hiện nay đó là được chỗ đỗ chưa giải quyết xong bài toán hạ tầng. Khu đất thuận tiện để đỗ chưa chắc phù hợp đặt sạc nhanh. Nhà đầu tư phải tính đường xe ra vào, công suất điện khi nhiều xe cùng sạc và phương án phòng cháy chữa cháy.

Những yêu cầu ấy được các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp đề đạt tại hội thảo khoa học “Cơ sở pháp lý, thực trạng và giải pháp phát triển bãi đỗ xe thông minh kết hợp trạm sạc tại Thủ đô Hà Nội -Tầm nhìn 100 năm” do Viện Hỗ trợ Pháp lý và Bảo vệ Môi trường tổ chức ngày 26/9.

Theo TS Bùi Hồng Cường, Viện trưởng Viện Hỗ trợ Pháp lý và Bảo vệ Môi trường, một hướng tiếp cận là chuyển từ mô hình bãi đỗ xe tĩnh đơn thuần sang trung tâm dịch vụ giao thông - năng lượng thông minh.

Theo ông Cường, theo mô hình này, bãi đỗ có thể kết nối bốn dòng chảy gồm phương tiện, năng lượng, dữ liệu và dịch vụ tiện ích. Thời gian chiếc xe nằm tại bãi không chỉ để đỗ mà có thể đồng thời là thời gian sạc điện, trong khi người sử dụng nghỉ ngơi, làm việc hoặc sử dụng các dịch vụ khác.

Đề xuất này dẫn tới một câu hỏi thực tế: bãi đỗ sẽ lấy điện từ đâu khi nhiều xe cùng sạc? Ông Phạm Ngọc Hoàn, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Dầu khí Bách Khoa, cho rằng nhiều bộ sạc nhanh hoạt động cùng lúc có thể làm công suất cực đại của bãi tăng mạnh. Nếu chọn địa điểm trước rồi mới tính đến điện, dự án có thể phát sinh chi phí nâng cấp đấu nối, máy biến áp hoặc hệ thống lưu trữ.

Vì vậy ông Hoàn đề xuất khảo sát lưu lượng xe, thời gian lưu xe và khả năng cấp điện khi chọn vị trí. Mái bãi đỗ có thể lắp điện mặt trời phục vụ một phần nhu cầu ban ngày. Pin lưu trữ có thể điều tiết điện khi nhiều xe sạc, nhưng hiệu quả phải được tính riêng cho từng địa điểm.

Đại diện Bộ Công Thương lưu ý việc trên phạm vi cả nước nhiều xe sạc cùng lúc có thể đẩy công suất tức thời lên cao, gây quá tải cục bộ. Với từng bãi, cần khảo sát năng lực cấp điện và thời điểm xe vào sạc.

Ông Bùi Hồng Cường, Viện trưởng Viện Hỗ trợ Pháp lý và Bảo vệ Môi trường cho rằng, bãi đỗ xe thế hệ mới sẽ kết nối được 4 dòng chảy: đó là phương tiện, năng lượng, dữ liệu và dịch vụ tiện ích.”- Ảnh: PV

Pháp lý đi trước, đầu tư theo nhu cầu

Tìm được vị trí và nguồn điện chưa đủ để triển khai bãi đỗ tích hợp. Dự án còn liên quan đến chức năng quy hoạch của khu đất, phương thức khai thác mặt bằng, thủ tục đầu tư, xây dựng, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và môi trường. Nếu không làm rõ sớm, doanh nghiệp khó tính vốn và thời gian chuẩn bị.

Ở khâu chuẩn bị, Công ty Cổ phần Dầu khí Bách Khoa đề xuất đầu mối điều phối hồ sơ và bản đồ số kết hợp thông tin về quỹ đất bãi đỗ với khả năng cấp điện. Doanh nghiệp đề xuất xây dựng hướng dẫn kỹ thuật cho loại hình công trình tích hợp.

Bà Phạm Thị Minh Trinh nêu vấn đề “Chủ trương phát triển hạ tầng hiện đại, chuyển đổi số và chuyển đổi năng lượng đã được thể hiện trong các Nghị quyết, chính sách của Trung ương và Thành phố, nhưng chủ trương không thay thế hồ sơ pháp lý của một khu đất cụ thể.”

Với dự án Thuận An đang nghiên cứu, theo bà Trinh, trước khi chốt thiết kế và tổng mức đầu tư cần làm rõ ranh giới, chỉ tiêu sử dụng đất, lối tiếp cận giao thông, khả năng cấp điện và yêu cầu an toàn. Bà xác định giao thông tĩnh là chức năng chính. Theo bà, dự án phải bổ sung chỗ đỗ mà không gây thêm điểm nghẽn giao thông, thuận tiện cho người dân và đủ nguồn lực vận hành, bảo trì. Trạm sạc, năng lượng và dịch vụ phụ trợ chỉ được tích hợp khi phù hợp với quy hoạch, mục đích sử dụng đất, môi trường và hiệu quả đầu tư.

Bên cạnh việc làm rõ pháp lý, cấu hình sạc cần phù hợp với thời gian xe lưu lại. Tại khu dân cư, đại diện Công ty Cổ phần Dầu khí Bách Khoa gợi ý sạc AC kết hợp quản lý tải. Trung tâm thương mại có thể kết hợp các loại bộ sạc. Đầu mối giao thông, nơi xe quay vòng nhanh và cần tính công suất điện cho sạc nhanh.

Theo doanh nghiệp này, hiệu quả cần được tính từ tỷ lệ sử dụng chỗ đỗ và bộ sạc, chi phí đầu tư, vận hành, thời hạn khai thác mặt bằng và doanh thu dự kiến. Thiết bị ít được sử dụng sẽ kéo dài thời gian thu hồi vốn.

Để có dữ liệu cho quyết định đầu tư, Công ty Cổ phần Dầu khí Bách Khoa kiến nghị thí điểm trong 12-18 tháng ở các địa điểm có đặc điểm khác nhau. Trước khi vận hành, từng bãi cần ghi nhận nhu cầu đỗ, nhu cầu sạc, phụ tải và phương án tài chính. Sau đó, tỷ lệ sử dụng chỗ đỗ, bộ sạc, công suất cực đại, sản lượng điện mặt trời và sự cố an toàn sẽ được theo dõi để đánh giá mô hình.

Về dài hạn, TSKH. Phan Xuân Dũng, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, lưu ý công nghệ sạc và quản lý bãi xe sẽ tiếp tục thay đổi. Ông đề nghị nhìn theo các bước 5 năm, 10 năm rồi đến tầm nhìn dài hạn. Thuận An Holding đề xuất làm rõ pháp lý, đầu tư hạ tầng cơ bản và bảo đảm an toàn trước; sau đó mới mở rộng trạm sạc, năng lượng và tự động hóa theo nhu cầu thực tế.