Hiện đại hóa ngân hàng: Trọng tâm là chất lượng vận hành

Trao đổi với Thời báo Ngân hàng, PGS.TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính - Trường Đại học Đại Nam cho rằng, trọng tâm giai đoạn tới là nâng cao năng lực vận hành, chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối và quản trị rủi ro công nghệ.

Ông đánh giá thế nào về kết quả đạt được và yêu cầu tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng đặt ra tại Quyết định 1809/QĐ-TTg?

Có thể thấy, chuyển đổi số đã tạo ra những thay đổi tương đối rõ trong hoạt động ngân hàng những năm gần đây. Tỷ lệ giao dịch qua các kênh số tăng nhanh, thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến, hệ sinh thái ngân hàng số được mở rộng và khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính của người dân cũng được cải thiện.

Các NHTM đồng thời chủ động ứng dụng nhiều công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và từng bước nghiên cứu các công nghệ mới trong quản trị, thanh toán và cung ứng dịch vụ. Nhiều sản phẩm số được đưa ra thị trường giúp giảm thời gian giao dịch, tiết kiệm chi phí và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng thông qua các nền tảng số cũng ngày càng thuận tiện hơn, kể cả tại những khu vực trước đây khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính còn hạn chế.

Trong bối cảnh đó, Quyết định 1809/QĐ-TTg tiếp tục đặt hiện đại hóa hệ thống ngân hàng là một nhiệm vụ quan trọng. Theo tôi, điểm đáng chú ý là quá trình này không chỉ dừng ở việc phát triển thêm các dịch vụ số cho khách hàng, mà cần đi sâu hơn vào năng lực quản trị và vận hành của toàn hệ thống.

Đối với NHNN, yêu cầu đặt ra là tiếp tục nâng cao năng lực quản trị trên cơ sở dữ liệu, phục vụ tốt hơn công tác phân tích, dự báo và cảnh báo sớm. Với các NHTM, công nghệ cũng có thể hỗ trợ mở rộng khả năng tiếp cận vốn của DNNVV thông qua chấm điểm tín dụng, xét duyệt khoản vay trực tuyến và kết nối với các hệ sinh thái số. Qua đó, doanh nghiệp có thể tiếp cận dịch vụ tài chính thuận tiện và minh bạch hơn.

Theo ông, đâu là những yếu tố cần tập trung trong giai đoạn tiếp theo để chuyển đổi số đi vào thực chất, tạo nền tảng cho hiện đại hóa ngân hàng?

Hiện đại hóa ngân hàng trong giai đoạn tới cần đi vào chiều sâu, thay vì chỉ chuyển giao dịch từ quầy lên môi trường số. Có bốn yếu tố cần được chú trọng là dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, hạ tầng công nghệ và khả năng kết nối giữa các hệ thống.

Trước hết, dữ liệu cần được chuẩn hóa và nâng cao chất lượng để phục vụ tốt hơn cho phân tích, dự báo, quản trị rủi ro và phát triển sản phẩm. Đây cũng là điều kiện quan trọng để các mô hình AI hoạt động chính xác và đáng tin cậy hơn.

Cùng với đó, các ngân hàng có thể tăng cường phát triển và ứng dụng AI phù hợp với nhu cầu riêng, chẳng hạn trong phân tích hành vi khách hàng, phát hiện giao dịch bất thường, quản trị rủi ro, chăm sóc khách hàng và tối ưu hóa hoạt động. Đối với cơ quan quản lý, AI và các công cụ phân tích mới cũng có thể hỗ trợ nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm.

Một yêu cầu khác là tiếp tục đầu tư hạ tầng công nghệ đủ năng lực xử lý khối lượng giao dịch lớn, bảo đảm hệ thống vận hành ổn định và có khả năng mở rộng. Điện toán đám mây, bảo mật và an ninh mạng sẽ ngày càng trở thành những cấu phần quan trọng của quá trình này.

Bên cạnh đó, khả năng kết nối giữa các hệ thống cần được cải thiện. Việc phát triển ngân hàng mở và các giao diện kết nối tiêu chuẩn có thể tạo điều kiện để ngân hàng kết nối an toàn với doanh nghiệp fintech và các nhà cung cấp dịch vụ khác, trên cơ sở tuân thủ quy định và được khách hàng cho phép. Khi khả năng kết nối tốt hơn, hệ sinh thái dịch vụ tài chính số cũng có điều kiện phát triển đa dạng và thuận tiện hơn.

Khi AI, dữ liệu lớn và điện toán đám mây được ứng dụng sâu hơn, đâu là những yêu cầu cần ưu tiên để vừa thúc đẩy đổi mới, vừa bảo đảm an toàn hệ thống và quyền lợi khách hàng, thưa ông?

Trước hết phải bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu khách hàng. Các ngân hàng tiếp tục củng cố hệ thống bảo mật, nâng khả năng phát hiện bất thường và ứng phó sự cố; đồng thời quản trị dữ liệu chặt chẽ, đúng mục đích và tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Cùng với đó, rủi ro công nghệ cũng cần được kiểm soát tốt hơn. Việc triển khai AI, điện toán đám mây hay các mô hình phân tích dữ liệu lớn cần đi kèm quy trình đánh giá, kiểm thử và giám sát, nhất là với những rủi ro có thể phát sinh từ thuật toán, mô hình và việc kết nối với các hệ thống bên ngoài.

Cuối cùng, hạ tầng công nghệ phải đủ ổn định, có khả năng xử lý khối lượng giao dịch lớn và duy trì kết nối an toàn. Hiện đại hóa chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ giúp nâng hiệu quả vận hành, quản trị rủi ro tốt hơn và cung cấp dịch vụ thuận tiện, an toàn hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Xin cảm ơn ông!