Đề xuất gom dự án nhỏ để mở rộng vốn xanh

Tại Hội thảo “Giải pháp triển khai kinh tế tuần hoàn trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại các khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh” do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 1/10, nhiều chuyên gia đề xuất TP. Hồ Chí Minh nên gom các dự án kinh tế tuần hoàn quy mô nhỏ thành danh mục chung ở cấp khu công nghiệp, qua đó tạo điều kiện kết nối với tín dụng xanh, thuê mua thiết bị và các nguồn vốn tư nhân.

Theo đó, phần lớn dự án tuần hoàn tại doanh nghiệp nhỏ và vừa có quy mô không lớn, phân tán theo từng hạng mục như tiết kiệm điện, nước, thu hồi nhiệt, nâng cấp thiết bị hoặc tái sử dụng phụ phẩm. Trong khi đó, ngân hàng, công ty cho thuê và đơn vị cung cấp dịch vụ năng lượng cần danh mục dự án có quy mô đủ lớn, dữ liệu rõ và dòng tiền có thể đánh giá để xem xét tài trợ.

Các chuyên gia đề xuất gom các dự án kinh tế tuần hoàn quy mô nhỏ thành danh mục chung ở cấp khu công nghiệp để để tăng cơ hội huy động vốn. Ảnh: Q.Huy

Từ thực tế này, TS. Phạm Thị Thùy Linh, Học viện Chính trị khu vực II đề xuất doanh nghiệp hạ tầng khu công nghiệp đứng ra tập hợp các nhu cầu tương đồng thành danh mục chung, thay vì để từng doanh nghiệp tiếp cận riêng lẻ.

Theo bà Linh, việc gom các nhu cầu đầu tư cùng nhóm công nghệ hoặc ngành sản xuất có thể giúp doanh nghiệp dịch vụ năng lượng và công ty cho thuê phân tán rủi ro trên nhiều khách hàng, đồng thời giảm chi phí thẩm định trên mỗi đồng vốn đối với ngân hàng.

Một điểm đáng chú ý khác là phần chi phí điện, nước, năng lượng hoặc nguyên liệu tiết kiệm được sau đầu tư có thể được xem xét như một nguồn dòng tiền của dự án, với điều kiện kết quả được đo lường và xác minh đủ tin cậy. Từ đó, tín dụng ngân hàng có thể kết hợp với thuê mua thiết bị, dịch vụ năng lượng và đầu tư chia sẻ lợi ích.

Với thiết bị tiêu chuẩn, doanh nghiệp có thể thuê hoặc thuê mua thay vì phải bỏ toàn bộ vốn ban đầu. Với các dự án tiết kiệm năng lượng, đơn vị cung cấp dịch vụ có thể tham gia đầu tư và thu hồi vốn từ phần lợi ích tiết kiệm được. Cách làm này giúp phân bổ vốn và rủi ro phù hợp hơn với từng loại dự án.

Các số liệu được trình bày tại hội thảo cũng cho thấy dư địa kinh tế từ các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên còn khá lớn.

Dẫn số liệu từ Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu (GEIPP), TS. Nguyễn Thanh Nhân, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh cho biết, tại KCN Hiệp Phước, các giải pháp triển khai đã tạo lợi ích kinh tế ước tính khoảng 987.204 USD mỗi năm và tiết kiệm khoảng 151.220 m3 nước/năm.

Ở phạm vi rộng hơn, GEIPP giai đoạn 2020-2024 đã hỗ trợ 88 doanh nghiệp, nhận diện 603 cơ hội sử dụng hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn, trong đó 217 giải pháp được triển khai, mang lại lợi ích kinh tế khoảng 69,2 tỷ đồng mỗi năm.

Không chỉ dừng ở cấp doanh nghiệp và khu công nghiệp, Hội Nước và Môi trường TP. Hồ Chí Minh còn đề xuất hình thành Trung tâm thu hồi tài nguyên và tái chế chất thải rắn sinh hoạt đô thị theo hướng chuyển từ “xử lý rác” sang “khai thác tài nguyên đô thị”. Theo phương án, trung tâm được thiết kế theo đơn nguyên công suất khoảng 1.000 tấn chất thải/ngày, mục tiêu thu hồi 80-90% tài nguyên và chỉ còn khoảng 2-3% phải chôn lấp cuối cùng.

Kịch bản sơ bộ tính toán một trung tâm quy mô này cần vốn đầu tư khoảng 110 triệu USD. Nguồn thu dự kiến không chỉ từ phí xử lý chất thải mà còn từ vật liệu tái chế, năng lượng, nhiên liệu RDF/SRF, biomethane, compost và giá trị carbon khi đáp ứng điều kiện đo lường, xác minh. Hội Nước và Môi trường TP. Hồ Chí Minh lưu ý các thông số tài chính này vẫn cần được kiểm chứng trong nghiên cứu khả thi.

Bên cạnh đó, nhóm Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Tuần hoàn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đề xuất giai đoạn 2027-2030 thí điểm mô hình tại hai khu công nghiệp hiện hữu với khoảng 30 doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia tự nguyện. Mục tiêu là hình thành dữ liệu, danh mục dự án, cơ chế mua dịch vụ chung và thử nghiệm các mô hình liên kết tài nguyên trước khi xem xét nhân rộng.

Mô hình Trung tâm thu hồi tài nguyên và tái chế chất thải rắn sinh hoạt đô thị theo đề xuất của Hội Nước và Môi trường TP. Hồ Chí Minh. (Nguồn: Dữ liệu và hình ảnh do Hội Nước và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cung cấp, Đồ họa do AI tạo dựng)