Từ 5/10, áp dụng quy trình mới xử lý tin giả, tin sai sự thật

Một trong những điểm đáng chú ý là Nghị định không chỉ xác định thế nào là tin giả, tin sai sự thật mà còn quy định cụ thể cơ chế tiếp nhận phản ánh, kiểm chứng, xác minh và trách nhiệm phối hợp của cơ quan quản lý, doanh nghiệp cung cấp nền tảng, dịch vụ trên môi trường mạng.

Theo Nghị định, tin giả, tin sai sự thật là thông tin không có thật hoặc có một phần sự thật xâm hại đến an ninh, uy tín, hình ảnh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Các dạng thông tin thuộc phạm vi này gồm thông tin giả, thông tin sai sự thật, thông tin sai lệch, thông tin giả mạo, thông tin bịa đặt, thông tin vu khống và thông tin xuyên tạc.

Nghị định phân loại tin giả, tin sai sự thật theo mức độ nguy hại. Nhóm thứ nhất là tin giả, tin sai sự thật gây hậu quả hoặc có nguy cơ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, tác động tiêu cực trên quy mô lớn đến an ninh quốc gia, quốc phòng, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội; xâm hại uy tín của Đảng, Nhà nước, lãnh đạo cấp cao; hoặc có khả năng gây khủng hoảng truyền thông, kích động bạo loạn, gây hoang mang sâu sắc trong dư luận xã hội.

Nhóm còn lại là tin giả, tin sai sự thật nguy hại, gồm thông tin tác động trong phạm vi hẹp, xâm hại quyền, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân cụ thể. Ngoài ra, thông tin còn được phân loại theo quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin, gồm thông tin công dân không được tiếp cận, thông tin được tiếp cận có điều kiện và thông tin công dân được tiếp cận.

Ảnh minh họa

Nghị định đặt ra 6 bước trong quy trình xử lý, gồm phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật; kiểm chứng, xác minh, làm rõ; gắn nhãn; công bố, cảnh báo; ngăn chặn, gỡ bỏ; và áp dụng các hình thức xử lý. Thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật có thể được phát hiện từ phản ánh, tố giác của cá nhân, cơ quan, tổ chức; qua hoạt động giám sát, rà soát, kiểm soát của cơ quan chức năng; cảnh báo của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, mạng xã hội và thông tin xuyên biên giới; hoặc theo yêu cầu của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các cấp.

Đáng chú ý, nạn nhân hoặc tổ chức bị ảnh hưởng bởi thông tin nghi là giả, sai sự thật cũng có quyền yêu cầu cơ quan chức năng kiểm chứng, xác minh và làm rõ.

Quá trình kiểm chứng phải làm rõ thông tin thuộc loại nào, nguồn phát sinh, đối tượng tạo lập, lưu trữ, đăng tải, phát tán, chia sẻ, bình luận và mức độ vi phạm. Khi cần thiết, cơ quan chức năng có thể yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, dữ liệu phục vụ việc xác minh. Trường hợp phát hiện dấu hiệu tội phạm, vụ việc được chuyển cho cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật hình sự. Sau khi hoàn tất kiểm chứng, nếu thông tin được xác định là tin giả, tin sai sự thật, đơn vị trực tiếp kiểm chứng, xác minh có trách nhiệm gắn nhãn.

Nhãn được thể hiện dưới dạng ký hiệu, biểu tượng hoặc dòng chữ “TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT” đối với nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền xác thực. Việc gắn nhãn không chỉ áp dụng với nội dung ban đầu mà trong một số trường hợp còn có thể được thực hiện tại nơi thông tin được đăng tải, phát tán, chia sẻ.

Nghị định cũng đặt trách nhiệm đáng kể lên các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, mạng xã hội và thông tin xuyên biên giới.

Theo đó, trong thời hạn 24 giờ kể từ khi có yêu cầu của cơ quan chức năng có thẩm quyền, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ phải triển khai việc ngăn chặn, gỡ bỏ tin giả, tin sai sự thật hoặc thực hiện các biện pháp xử lý khác theo yêu cầu. Đối với một số trường hợp thuộc nhóm có mức độ nghiêm trọng cao, việc xử lý được thực hiện ngay sau khi nhận yêu cầu.

Các nền tảng, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cũng phải có cơ chế báo cáo vi phạm cho người dùng; không cho phép đăng tải, phát tán, chia sẻ các nội dung đã được cơ quan chức năng xác định là tin giả, tin sai sự thật; đồng thời thiết lập đầu mối phối hợp 24/7 với cơ quan chức năng của Bộ Công an và các cơ quan có thẩm quyền khác để tiếp nhận yêu cầu ngăn chặn, gỡ bỏ hoặc khóa tài khoản vi phạm.

Đối với hoạt động công bố, cảnh báo, cơ quan chức năng căn cứ tính chất, mức độ và hậu quả của thông tin để lựa chọn hình thức phù hợp. Việc công bố, cảnh báo có thể được thực hiện tại nơi cư trú hoặc làm việc của cá nhân, tổ chức có liên quan; trên trang, cổng thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị; trên các phương tiện truyền thông đại chúng hoặc thông qua hình thức phù hợp khác.

Bộ Công an được giao vai trò đầu mối giúp Chính phủ quản lý nhà nước về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật. Bộ có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra, tổ chức kiểm chứng, xác minh, gắn nhãn, công bố, cảnh báo và xử lý các trường hợp thuộc thẩm quyền; đồng thời duy trì, cập nhật và công bố thông tin về tin giả, tin sai sự thật trên các kênh thuộc Bộ.

Theo Nghị định, một trong các kênh tiếp nhận, công bố và cảnh báo được Bộ Công an sử dụng là ứng dụng VNeID, bên cạnh cổng thông tin điện tử và các kênh truyền thông phục vụ công tác phòng, chống tin giả, tin sai sự thật.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm tổ chức các biện pháp phòng, chống tin giả, tin sai sự thật trong lĩnh vực được giao quản lý; hướng dẫn các cơ quan báo chí, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội và thông tin xuyên biên giới thực hiện các biện pháp cần thiết, đồng thời rà soát, phát hiện, gắn nhãn, công bố và cảnh báo thông tin sai sự thật thuộc thẩm quyền.

Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao và các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các cấp cũng được giao trách nhiệm tổ chức kiểm chứng, xử lý thông tin giả, sai sự thật trong lĩnh vực, địa bàn thuộc phạm vi quản lý; phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan khi vụ việc vượt thẩm quyền.

Đối với cá nhân, tổ chức, Nghị định yêu cầu tuân thủ pháp luật về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật; phối hợp, trao đổi, cung cấp thông tin với cơ quan chức năng; chịu trách nhiệm đối với nội dung do mình tạo lập, lưu trữ, cung cấp, đăng tải, phát tán hoặc chia sẻ theo quy định pháp luật.

Nghị định xác định nguyên tắc phòng, chống tin giả, tin sai sự thật theo hướng chủ động phòng ngừa; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi vi phạm, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch, lợi ích quốc gia, dân tộc, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Nghị định cũng quy định không áp dụng lại quy trình xử lý đối với những thông tin đã có kết luận của cơ quan có thẩm quyền, đã được công bố từ trước hoặc đang được cơ quan chức năng xử lý theo quy định pháp luật khác.

Nghị định số 328/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 5/10/2026.