Bài toán mới của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản: Làm sao neo lạm phát quanh mục tiêu 2%

Thống đốc BOJ Kazuo Ueda - Ảnh: Bloomberg

Từ “đạt 2%” sang “neo quanh 2%”

Phát biểu ngày 6/10, Thống đốc BoJ Kazuo Ueda cho rằng khi lạm phát cơ bản tiến gần mục tiêu 2%, điều “quan trọng hơn trước đây” là bảo đảm lạm phát được neo quanh mức này.

“Việc đảm bảo lạm phát cơ bản được neo quanh mức 2% đã trở nên quan trọng hơn trước”, để nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu không trở thành hiện thực và gây tổn hại cho nền kinh tế, ông nói. Đồng thời, ông cũng cho biết kinh tế và giá cả nhìn chung đang diễn biến phù hợp với dự báo của BoJ, trong khi kỳ vọng lạm phát dài hạn tiếp tục tăng.

Trước đó trong thông cáo công bố quyết định tăng lãi suất vào tháng 9, BoJ chỉ nói rằng việc neo lạm phát cơ bản quanh mục tiêu của ngân hàng là “quan trọng”.

Thống đốc Ueda nhấn mạnh điều kiện tài chính tại Nhật Bản vẫn mang tính hỗ trợ ngay cả sau đợt tăng lãi suất tháng trước. Theo ông, BoJ sẽ tiếp tục nâng chi phí vay để điều chỉnh mức độ hỗ trợ nếu diễn biến kinh tế và giá cả cho phép.

Sự dịch chuyển trọng tâm chính sách là điều đáng chú ý tại Nhật Bản. Trong nhiều năm, câu hỏi lớn của BoJ là liệu Nhật Bản có tạo được vòng xoáy tiền lương - giá cả đủ bền vững nhằm đưa lạm phát lên 2% hay không. Còn nay, khi lạm phát cơ bản đã tiến sát ngưỡng đó, bài toán chuyển sang làm sao để giá cả không vượt xa mục tiêu.

Reuters dẫn một số nguồn thạo tin cho biết, BoJ có thể sớm phát tín hiệu rằng lạm phát cơ bản đã “xấp xỉ đạt” mục tiêu 2% trong báo cáo triển vọng công bố sau cuộc họp chính sách ngày 29-30/10. Động thái này mang nhiều ý nghĩa tín hiệu, song sẽ củng cố kỳ vọng rằng BoJ còn tăng lãi suất trong những tháng tới.

BoJ đã nâng lãi suất chính sách lên 1,25% trong tháng 9, mức cao nhất trong 31 năm. Tuy nhiên, nhiều quan chức vẫn thận trọng với khả năng tăng tiếp ngay trong tháng 10, vì muốn đánh giá tác động của những lần tăng trước đối với nền kinh tế. Kỳ vọng thị trường hiện nghiêng nhiều hơn về khả năng BoJ hành động vào tháng 12 thay vì tăng lãi suất liên tiếp tại cuộc họp cuối tháng này.

Rủi ro lạm phát đang đổi chiều

BoJ giờ đây phải chú ý nhiều hơn tới nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu. Thống đốc BoJ Ueda cảnh báo lạm phát cơ bản có thể tăng quá 2% do tác động từ xung đột tại Trung Đông, nhu cầu liên quan đến trí tuệ nhân tạo và đồng yen yếu.

Khảo sát Tankan mới nhất của BoJ cũng cho thấy kỳ vọng lạm phát của doanh nghiệp vẫn ở mức cao. Các công ty dự báo lạm phát đạt 2,6% trong ba năm tới và 2,5% trong năm năm tới, đều cao hơn mục tiêu 2% của BoJ. Tuy nhiên, những dự báo này không tăng mạnh so với ba tháng trước, cho thấy áp lực giá chưa bùng lên theo cách buộc ngân hàng trung ương phải phản ứng ngay lập tức.

Phát biểu của Thống đốc BoJ Ueda cho thấy tín hiệu mới mang màu sắc cứng rắn hơn nhưng chưa đồng nghĩa với một chu kỳ tăng lãi suất dồn dập. BoJ phải cân bằng giữa hai rủi ro: thắt chặt quá nhanh có thể làm suy yếu tiêu dùng và tăng trưởng; nhưng đi quá chậm có thể khiến kỳ vọng lạm phát vượt khỏi vùng mục tiêu, nhất là nếu đồng yen lại suy yếu mạnh.

Bối cảnh quốc tế càng làm bài toán khó hơn. Trong đó, mặt bằng lợi suất cao tại Mỹ tiếp tục tạo sức hút cho đồng USD và có thể gây thêm áp lực lên yen nếu chênh lệch lãi suất giữa hai nền kinh tế duy trì ở mức lớn.

Với BoJ, thách thức mới là giữ lạm phát quanh 2% mà không khiến nền kinh tế chệch hướng. Nói cách khác, mốc 2% sẽ không còn là “đích đến” của BoJ, mà trở thành ngưỡng ngân hàng trung ương phải chủ động bảo vệ.