Thanh toán số phát triển bứt phá

Giai đoạn trưởng thành mới của thị trường

Phát biểu tại họp báo công bố chuỗi sự kiện Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 vừa diễn ra, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) nhận định, năm 2026 đánh dấu một giai đoạn trưởng thành mới của thị trường thanh toán số tại Việt Nam.

Góc nhìn từ cơ quan quản lý cho thấy, hệ sinh thái thanh toán số của Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc. Các chỉ số về số lượng, giá trị giao dịch qua kênh internet, điện thoại di động và đặc biệt là mã QR liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức cao.

Thanh toán số đã thực sự len lỏi vào mọi ngõ ngách của đời sống kinh tế, từ những siêu thị lớn, trung tâm thương mại cho đến các khu chợ dân sinh, quán trà đá vỉa hè; từ trong nước vươn tầm ra khu vực và thế giới. Thiết bị di động và mã QR đã biến mọi nơi thành điểm chấp nhận thanh toán tiện lợi với chi phí thấp.

Song song với sự phát triển về quy mô, yếu tố an toàn, bảo mật luôn được Ngân hàng Nhà nước đặt lên hàng đầu. Tính đến hết ngày 2/10/2026, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 175,2 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân được đối chiếu thông tin sinh trắc học; hơn 2,94 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Nhờ việc kết nối dữ liệu dân cư, làm sạch dữ liệu và triển khai đối chiếu sinh trắc học cho hàng trăm triệu hồ sơ khách hàng, hệ thống đã ngăn chặn hiệu quả các rủi ro, bảo vệ an toàn cho hàng ngàn tỷ đồng của người dân.

Những con số bứt phá trên không chỉ phản ánh sự tăng trưởng thuần túy về quy mô mà còn đánh dấu một giai đoạn trưởng thành mới của thị trường thanh toán số Việt Nam.

Vượt lên trên những con số tăng trưởng đó, điều đáng ghi nhận nhất là chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng đã được nâng tầm. Sự tích hợp liền mạch giữa dịch vụ ngân hàng với các tiện ích thiết yếu như y tế, giáo dục, giao thông, dịch vụ công,... đã tạo ra một không gian số đích thực, nơi người dân có thể hoàn tất mọi nhu cầu giao dịch chỉ qua một điểm chạm.

Kiến tạo hệ sinh thái số bao trùm

Minh chứng rõ nét cho sự vươn mình của hạ tầng thanh toán quốc gia được ông Nguyễn Quang Hưng ,Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), phác họa qua hành trình lột xác và phát triển trong công nghệ thanh toán giai đoạn 2020-2025.

Khởi đầu từ việc phổ cập thẻ phi tiếp xúc vào năm 2020, người dùng bắt đầu quan tâm đến thanh toán thẻ, máy POS và các giao dịch trực tuyến; thanh toán dịch vụ công trực tuyến đã được triển khai; hạ tầng đã nhanh chóng đón bắt làn sóng thanh toán QR Code bùng nổ trong đại dịch Covid-19.

Năm 2021-2022, dịch vụ chuyển nhanh qua mã VietQR được ra mắt và nhanh chóng trở thành phương thức thanh toán được người dân ưa chuộng; phương thức định danh trực tuyến eKYC phát triển. Đến cuối năm 2022, hơn 11,9 triệu tài khoản thanh toán mở qua eKYC đang hoạt động và đạt mốc hơn 260 triệu lượt giao dịch thanh toán với giá trị khoảng 191,93 nghìn tỷ đồng trong năm 2023.

Đặc biệt đến năm 2025, xác thực sinh trắc học được triển khai nhằm tăng cường bảo mật giao dịch điện tử. QR, ứng dụng ngân hàng, Internet Banking, thẻ và thanh toán tại điểm bán cùng phát triển; ATM giảm dần vai trò trong khi các phương thức thanh toán số được sử dụng rộng rãi hơn.

Ở góc độ hội nhập, mạng lưới thanh toán số Việt Nam đã không còn bó hẹp trong nước mà đã kết nối xuyên biên giới thành công tới các nền kinh tế láng giềng thể hiện rõ tính linh hoạt và khả năng mở rộng của hạ tầng tài chính nội địa. Đơn vị đã hoàn tất kết nối thanh toán với 6 quốc gia gồm Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Singapore và Hàn Quốc.

Số liệu 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy tốc độ tăng trưởng đáng chú ý. Tại Thái Lan, Lào và Campuchia, số lượng và giá trị giao dịch của du khách ba nước thanh toán tại Việt Nam qua QR xuyên biên giới tăng 11 lần so với cùng kỳ năm 2025.

Ở chiều ngược lại, số lượng giao dịch của người Việt Nam tại ba thị trường này tăng 5 lần, trong khi giá trị giao dịch tăng 4 lần. Trung Quốc cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh sau khi NAPAS lần lượt kết nối với UPI vào tháng 12/2025, Alipay vào tháng 4/2026 và Weixin Pay vào tháng 8/2026. Riêng tháng 9/2026, giao dịch của du khách Trung Quốc quét mã VietQRGlobal tại Việt Nam tăng 3 lần cả về số lượng và giá trị so với cùng kỳ.

Từ những thực tiễn này, ông Nguyễn Quang Hưng khẳng định, thanh toán số giờ đây không còn là xu hướng mà đã trở thành thói quen tự nhiên trong đời sống hàng ngày của thế hệ trẻ. Từ chạm thẻ, chạm điện thoại đến quét mã QR, thẻ vật lý là điểm bắt đầu, còn thanh toán số chính là hành trình tương lai.

Tuy nhiên, sự dịch chuyển vĩ mô này cũng đặt ra áp lực lớn lên hệ thống các ngân hàng thương mại, buộc họ phải liên tục tái cấp vốn cho nền tảng công nghệ nhằm giữ vững thị phần. Đặc biệt, theo ông Phạm Anh Tuấn, thanh toán số tại Việt Nam không còn dừng lại ở bước khởi động hay thay đổi thói quen mà đang bước vào giai đoạn tối ưu hóa trải nghiệm và phát triển bền vững.

Định hướng thời gian tới, ông Phạm Anh Tuấn cho biết, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục coi thanh toán số là một trong những trụ cột quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. NHNN sẽ tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy phát triển các dịch vụ thanh toán hiện đại, đồng thời tăng cường hợp tác công - tư để xây dựng một hệ sinh thái thanh toán toàn diện, an toàn và hiệu quả.

Trong đó, đặc biệt chú trọng định hướng phủ sóng thanh toán số tới những "vùng trắng" - khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và hỗ trợ các chủ thể kinh doanh quy mô nhỏ tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái thanh toán số, góp phần hiện thực hóa mục tiêu không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số.

"Thông điệp xuyên suốt mà NHNN muốn gửi gắm là kiến tạo một hệ sinh thái số hiện đại, an toàn và bao trùm, giúp mọi người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận dịch vụ ngân hàng - tài chính, với cam kết vững chắc: Không để ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình phát triển’’, ông Phạm Anh Tuấn khẳng định.