Ứng dụng trí tuệ nhân tạo: Từ đổi mới tư duy lãnh đạo của tổ chức đảng đến nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp

Ông Nguyễn Văn Sâm - Bí thư Chi bộ 1 Trụ sở chính, Đảng ủy Tổng Công ty Bảo hiểm VietinBank

Từ “đột phá quan trọng hàng đầu” đến bài toán của từng phòng kinh doanh

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục đặt mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP vào năm 2030. Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước yêu cầu “100% doanh nghiệp nhà nước thực hiện quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số”. Là doanh nghiệp trong hệ sinh thái của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, Bảo hiểm VietinBank (VBI) coi những yêu cầu ấy cũng là yêu cầu đối với chính doanh nghiệp mình.

Thực tiễn tại VBI cho thấy AI đang đi từ câu chuyện công nghệ sang bài toán kinh tế của ngành bảo hiểm. Những công việc có tính lặp lại, dựa nhiều vào dữ liệu và quy tắc được ứng dụng AI sớm nhất, rõ nhất ở bảo hiểm xe cơ giới và bảo hiểm sức khỏe – hai nghiệp vụ có lượng khách hàng, hồ sơ lớn. Khách hàng chụp ảnh xe sau tai nạn, AI nhận diện mức độ hư hỏng, phát hiện dấu hiệu bất thường và đề xuất mức bồi thường; với bảo hiểm sức khỏe, AI phân tích lịch sử yêu cầu bồi thường, hồ sơ y tế để nhận diện bất thường và hỗ trợ đề xuất mức chi trả. Theo số liệu của VBI, ứng dụng AI hỗ trợ khách hàng đã giúp giảm 80% thời gian khai báo trên ứng dụng, giảm 56% thời gian cán bộ xử lý bồi thường đối với hồ sơ bảo hiểm sức khỏe ngoại trú và giảm 20% thời gian giải quyết hồ sơ bồi thường xe cơ giới. Một hồ sơ được xử lý nhanh hơn đồng nghĩa cùng một nguồn lực có thể phục vụ nhiều khách hàng hơn.

Đồng thời thực hiện Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 23/7/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới, các Chi bộ trực thuộc Đảng bộ Tổng công ty Bảo hiểm VietinBank dành nhiều kỳ sinh hoạt chuyên đề để bàn và trả lời cho câu hỏi “công việc hằng ngày của cán bộ, đảng viên, việc gì máy có thể làm nhanh và chính xác hơn, việc gì con người phải trực tiếp làm?”, nghị quyết chuyên đề giao đích danh cho từng cán bộ, đảng viên chủ trì từng phần việc, có thời hạn và kết quả đo đếm được.

Công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi con người làm chủ được nó. Hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số” do Thủ tướng Chính phủ phát động tháng 3/2025, được Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu phải trở thành “phong trào cách mạng, toàn dân, toàn diện, bao trùm, sâu rộng”, chi bộ phân công đảng viên trẻ hướng dẫn, kèm cặp đồng nghiệp sử dụng các công cụ số; đến nay đã có 100% cán bộ, đảng viên được hướng dẫn trực tiếp và sử dụng thành thạo.

Máy làm phần việc lặp lại, con người giữ phần trách nhiệm

AI không đồng nghĩa với thay thế con người. Với những nghiệp vụ phức tạp, giá trị lớn như bảo hiểm tài sản, kỹ thuật hay hàng hải, AI phù hợp hơn với vai trò hỗ trợ chuyên gia; đánh giá rủi ro vẫn cần kinh nghiệm và khả năng xử lý những tình huống không theo khuôn mẫu. Đó cũng là nguyên tắc chi bộ thống nhất trong nghị quyết: AI làm phần việc soạn thảo, tra cứu, tính toán; con người kiểm tra, ký duyệt và chịu trách nhiệm cuối cùng.

Đằng sau nguyên tắc ấy là một yêu cầu về phẩm chất. Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới đặt ra chuẩn mực “bản lĩnh, đổi mới, sáng tạo, hội nhập” và “gương mẫu, khiêm tốn, tu dưỡng rèn luyện, học tập suốt đời”. Trước làn sóng AI, người đảng viên không thể đứng ngoài với tâm lý ngại thay đổi, càng không thể lo “bị máy thay thế” mà buông nghề. Chi bộ xác định: đảng viên phải là người học trước, dùng trước, và giỏi hơn ở chính những phần việc máy chưa làm được – thẩm định rủi ro công trình, đàm phán với khách hàng lớn, xử lý tổn thất phức tạp. Tinh thần Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị về khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung được chi bộ cụ thể hóa bằng việc ghi nhận, đánh giá sáng kiến số khi bình xét đảng viên cuối năm.

AI còn trở thành công cụ để giữ kỷ cương. Thay vì mọi hồ sơ đi chung một quy trình, dữ liệu cho phép phân luồng theo mức độ phức tạp và rủi ro: hồ sơ đơn giản, đầy đủ thông tin được hệ thống xử lý tự động ở những khâu phù hợp; hồ sơ có dấu hiệu bất thường được chuyển sang kiểm tra sâu; tổn thất lớn, phức tạp do chuyên gia trực tiếp đánh giá. Căn cứ Quy định số 296-QĐ/TW ngày 30/5/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, chi bộ đưa khâu giải quyết bồi thường vào chương trình giám sát thường xuyên. Khi các tiêu chí được chuẩn hóa và mọi bước xử lý đều để lại lịch sử thực hiện trên hệ thống, dư địa cho sự tùy tiện, “xin – cho” hay trục lợi bảo hiểm bị thu hẹp. Đó là một cách thiết thực để thực hiện yêu cầu kiểm soát quyền lực chặt chẽ, hiệu quả mà Nghị quyết Đại hội XIV đã đề ra, ngay ở cấp cơ sở.

Ứng dụng AI cũng phải nằm trong khuôn khổ pháp luật. Chi bộ đưa Luật Trí tuệ nhân tạo (có hiệu lực từ ngày 1/3/2026) và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026) vào nội dung sinh hoạt chuyên đề; yêu cầu mỗi đảng viên gương mẫu thực hiện nguyên tắc chỉ thu thập, sử dụng dữ liệu khách hàng đúng mục đích, đúng quy định. Ảnh giấy tờ, hồ sơ y tế của khách hàng là dữ liệu cá nhân, có khi là dữ liệu nhạy cảm; giữ gìn chúng cũng là giữ chữ tín.

Không cạnh tranh bằng giá, cạnh tranh bằng niềm tin

Trong kinh doanh bảo hiểm, giá là yếu tố quan trọng nhưng không phải cốt lõi: khi khách hàng chưa nhìn thấy rủi ro và chưa hiểu bảo hiểm có thể bảo vệ điều gì, ngay cả mức phí thấp hơn cũng chưa chắc tạo ra nhu cầu. AI và dữ liệu cho phép doanh nghiệp hiểu rõ hơn bối cảnh của khách hàng để đưa sản phẩm phù hợp đến đúng thời điểm – khi họ vừa mua một chiếc ô tô, đặt một chuyến đi hay mở rộng một dự án.

Chi bộ nhìn nhận điều này dưới góc độ chính trị – đạo đức. Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định “người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực, động lực chính”; Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đề cao tinh thần phục vụ, “nói đi đôi với làm”. Công nghệ giúp “gợi ý đúng lúc”, nhưng nếu thiếu kỷ cương, gợi ý ấy rất dễ biến thành chào mời quá mức. Vì vậy, chi bộ đặt nguyên tắc: AI gợi ý, cán bộ tư vấn giải thích rõ rủi ro và quyền lợi, khách hàng tự quyết định; tuyệt đối không ép buộc, không gắn việc mua bảo hiểm với điều kiện tiếp cận khoản vay – đúng chuẩn mực “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” trong Quy định số 144-QĐ/TW và những điều đảng viên không được làm theo Quy định số 207-QĐ/TW ngày 26/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương.

Niềm tin còn phải được bảo vệ trên không gian mạng, nơi chính AI đang bị kẻ xấu lợi dụng để làm giả hình ảnh, giọng nói, giả danh doanh nghiệp bảo hiểm lừa đảo khách hàng. Thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, chi bộ định hướng đảng viên chủ động cung cấp thông tin chính xác về quyền lợi bảo hiểm, cảnh báo khách hàng trước các thủ đoạn giả mạo, kịp thời phản bác những thông tin sai lệch, quy chụp về hoạt động bảo hiểm.

Lãnh đạo, không làm thay và những trăn trở còn lại

Quan điểm nhất quán của Đảng ta là phát triển kinh tế – xã hội là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt. Trong doanh nghiệp, hai nhiệm vụ ấy quy định lẫn nhau: kết quả kinh doanh là thước đo năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng, còn tổ chức đảng vững mạnh là bảo đảm chính trị để doanh nghiệp phát triển đúng hướng, an toàn, bền vững. Nghị quyết số 79-NQ/TW vừa yêu cầu “tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng”, vừa yêu cầu “phân định rõ chức năng sở hữu, chức năng quản lý kinh tế, chức năng thực hiện các nhiệm vụ chính trị” với chức năng kinh doanh. Với chuyển đổi số, chi bộ không làm thay bộ phận công nghệ hay ban điều hành, mà lãnh đạo bằng chủ trương, bằng phân công cán bộ, bằng kiểm tra, giám sát và bằng sự nêu gương của đảng viên.

Thực tiễn cũng đặt ra không ít trăn trở. Kỹ năng số trong đội ngũ chưa đồng đều; áp lực doanh số khiến không phải lúc nào cán bộ trẻ cũng dành đủ thời gian cho học tập lý luận chính trị; kết quả do AI đưa ra có thể sai lệch nếu dữ liệu đầu vào chưa chuẩn; và việc đánh giá đảng viên bằng sản phẩm số vẫn cần những tiêu chí định lượng phù hợp hơn. Nhìn thẳng vào những vấn đề ấy cũng chính là thực hành tự phê bình và phê bình, để nghị quyết chi bộ kỳ sau sát hơn kỳ trước.

Những điều rút ra

Từ thực tiễn lãnh đạo ứng dụng AI, công tác xây dựng Đảng tại Đảng bộ Bảo hiểm VietinBank rút ra một số kinh nghiệm bước đầu:

1. Nghị quyết chuyển đổi số phải bắt đầu từ bài toán cụ thể. Không chung chung “đẩy mạnh chuyển đổi số”, mà chỉ rõ việc gì giao cho máy, ai chủ trì, đo bằng kết quả nào – theo yêu cầu của Chỉ thị số 50-CT/TW của Ban Bí thư và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
2. Đảng viên phải học trước, dùng trước, giỏi hơn. Vai trò tiên phong của đảng viên trong thời đại số được đo bằng năng lực làm chủ công nghệ và năng lực ở những phần việc máy chưa thay được – theo tinh thần Quy định số 144-QĐ/TW, Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị và phong trào “Bình dân học vụ số”.
3. Công nghệ phải đi cùng kỷ cương, đạo đức và pháp luật. Con người chịu trách nhiệm cuối cùng; dữ liệu khách hàng được bảo vệ; mọi khâu nhạy cảm được giám sát – gắn với Chỉ thị số 05-CT/TW, Quy định số 207-QĐ/TW, Quy định số 21-QĐ/TW.
4. Lấy khách hàng làm trung tâm, chữ tín làm thước đo. Hiệu quả của AI không chỉ ở chi phí giảm, mà ở chỗ khách hàng được phục vụ nhanh hơn, hiểu rõ hơn và tin tưởng hơn – đúng định hướng của Nghị quyết Đại hội XIV, các Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Công nghệ mới, giá trị không đổi

Vấn đề hôm nay không còn là AI thay thế bao nhiêu người, mà là mỗi nhân sự có thể tạo ra bao nhiêu giá trị hơn nhờ AI. Ở góc độ xây dựng Đảng, câu hỏi ấy còn có một vế nữa: mỗi đảng viên giữ được bao nhiêu phẩm chất, trách nhiệm và chữ tín khi làm việc cùng máy móc. Công cụ có thể thay đổi rất nhanh; điều không thay đổi là con người phải làm chủ, tổ chức đảng phải dẫn dắt, và mọi đổi mới đều hướng tới phục vụ khách hàng, phục vụ xã hội.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
2. Bộ Chính trị, Nghị quyết số Nghị quyết số 79-NQ/TW, ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế nhà nước.
3. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 10-NQ/TW, ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
4. Ban Bí thư, Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 23/7/2025 về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới.
5. Bộ Chính trị, Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.
6. Bộ Chính trị, Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên giai đoạn mới.
7. Bộ Chính trị, Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
8. Ban Chấp hành trung ương Đảng, Quy định số 207-QĐ/TW ngày 26/7/2026 về những điều đảng viên không được làm.
9. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quy định số 21-QĐ/TW ngày 11/4/2026 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng.