Chi phí đầu vào hạ, vì sao giá bán khó giảm?

Áp lực của bài toán hạ giá

Phân tích về cơ chế hình thành giá, TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê), từng đề cập tác động của giá nguyên nhiên vật liệu, quan hệ cung cầu và biến động thị trường thế giới đối với giá hàng hóa, dịch vụ trong nước. Với nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu cũng là yếu tố ảnh hưởng đến diễn biến giá cả.

Áp lực chi phí ngoài nguyên liệu thể hiện rõ trong hoạt động thương mại điện tử. Ông Đỗ Hữu Tân, Giám đốc CTCP Giải pháp đóng gói Magix cho biết, ngoài phí trên mỗi đơn hàng, doanh nghiệp còn phải chi cho quảng cáo, khuyến mại và chương trình bán hàng. Vì vậy, doanh thu tăng chưa chắc lợi nhuận tăng.

Ông Tân chia sẻ: “Phí tăng thì phải tìm cách bù lại bằng năng suất. Không thể cứ đẩy toàn bộ sang giá bán hoặc chấp nhận lợi nhuận giảm mãi”. Để giảm áp lực, Magix rà soát sản phẩm có biên lợi nhuận thấp, điều chỉnh danh mục kinh doanh và cải tiến quy trình. Nhờ ứng dụng công nghệ, hiện 2 nhân viên có thể xử lý khoảng 500 đơn mỗi ngày, thay cho 3 người như trước đây.

Hiện bài toán kiểm soát giá thành cũng được các doanh nghiệp sản xuất đặt ra. Bà Nguyễn La Anh Đào, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại sản xuất cơ khí Phước Hưng đề cập việc cải tiến sản phẩm, quy trình, thay đổi nguyên liệu và nâng năng suất nhằm giảm chi phí sản xuất. Những giải pháp này cho thấy khả năng tiết giảm còn gắn với cách tổ chức hoạt động của từng doanh nghiệp.

Một yếu tố khác cũng cần được xem xét là sự khác biệt giữa giá niêm yết và số tiền khách hàng thực trả. Trong hoạt động thương mại điện tử, người bán có thể thu hẹp khuyến mại, phiếu ưu đãi khi chi phí gia tăng. Khi đó, giá công bố không thay đổi nhưng chi phí mua hàng thực tế của người tiêu dùng vẫn tăng.

Tối ưu hoạt động đóng gói, lưu kho và phân phối góp phần giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí kinh doanh

Để phần tiết giảm đến với người mua

Câu chuyện điều chỉnh giá càng đáng quan tâm khi sức mua chưa tạo áp lực lớn lên mặt bằng giá. Ông Lâm nhận định, tổng cầu trong nước chưa gây sức ép đáng kể đối với giá tiêu dùng. Người dân vẫn thận trọng chi tiêu, trong khi doanh nghiệp khó tăng giá khi sức mua chưa mạnh.

Theo ông, giá nhiên liệu quốc tế tiếp tục là yếu tố cần theo dõi bởi tác động trực tiếp đến sản xuất và tiêu dùng. Điều này cho thấy quyết định giá bán chịu ảnh hưởng đồng thời từ chi phí kinh doanh và khả năng tiêu thụ trên thị trường.

Nhìn từ số liệu thống kê, CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52% so với cùng kỳ. Mặc dù một số nguyên liệu có những đợt giảm giá, áp lực đối với mặt bằng giá chung vẫn hiện hữu.

Ở góc độ điều hành, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá mới đây, giá cả thị trường tăng cao trong quý I, giảm ở quý II trước khi tăng trở lại trong quý III. Biến động này chủ yếu chịu tác động của nhu cầu theo mùa vụ, giá nhiên liệu thế giới và chi phí nguyên liệu đầu vào. Đáng chú ý, sự chậm điều chỉnh của giá bán khi chi phí đầu vào giảm cũng được cơ quan quản lý đặt ra.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá, nêu thực tế: “Có những thời điểm mà giá đầu vào đã giảm, thế nhưng giá đầu ra, giá dịch vụ rồi giá hàng hóa lại không giảm tương ứng hoặc giảm rất chậm”. Trước tình hình này, Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường kiểm tra kê khai, niêm yết giá, nhất là đối với hàng hóa thiết yếu; xử lý hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá và yêu cầu doanh nghiệp kịp thời giảm giá bán tương ứng khi chi phí nguyên vật liệu đầu vào giảm.

Cùng với giám sát thị trường, Bộ Tài chính được giao tiếp tục triển khai các chính sách miễn, giảm và gia hạn thuế, phí còn phù hợp nhằm giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, hỗ trợ đời sống người dân.