Luật Phát triển công nghiệp văn hoá: Chính sách tạo động lực đủ mạnh để huy động nguồn lực xã hội

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên họp

Trở thành ngành kinh tế chiến lược của quốc gia

Sáng 24/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã trình bày Tờ trình dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hoá. Bộ trưởng nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Đây là đạo luật mới được xây dựng nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cùng các kết luận, chỉ đạo có liên quan. Việc xây dựng luật xuất phát từ yêu cầu thực tiễn nhằm giải phóng sức sáng tạo, khơi thông nguồn lực và tạo đòn bẩy đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước.

Dự thảo luật được xây dựng dựa trên ba quan điểm chính: tiếp cận công nghiệp văn hóa theo chuỗi giá trị, phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế chiến lược của quốc gia; không quy định lại những chính sách đã có trong luật chuyên ngành, thay vào đó, bổ sung quy định đối với những khoảng trống pháp lý, tập trung làm rõ điểm mờ trong tổ chức thực thi và tháo gỡ các điểm nghẽn đã được nhận diện trong pháp luật hiện hành. Đồng thời tập trung quy định những nguyên tắc, cơ chế, chính sách then chốt thuộc thẩm quyền của Quốc hội, tạo khung pháp lý thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời hạn chế phát sinh thủ tục hành chính mới và tăng cường phân cấp, hậu kiểm.

Bộ trưởng Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày Tờ trình dự án Luật

Dự thảo luật gồm 8 chương, 39 điều, tập trung vào 6 nhóm chính trọng tâm. Trong đó có nhóm quy định các nội dung về hình thành sàn giao dịch công nghiệp văn hóa để tạo lập thiết chế trung gian có vai trò kết nối chủ thể sáng tạo, quyền sở hữu trí tuệ, sản phẩm, nhà đầu tư và người sử dụng. Đồng thời quy định các nội dung hỗ trợ nâng cao năng lực phát triển đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã công nghiệp văn hóa, phát triển thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa, hỗ trợ phát triển thị trường và thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm công nghiệp văn hóa. Quy định các nội dung về tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư cho phát triển công nghiệp văn hóa nhằm khắc phục khoảng trống của pháp luật hiện hành, tạo động lực đủ mạnh để huy động nguồn lực xã hội, hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Lấy chủ thể sáng tạo và doanh nghiệp làm trung tâm

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành luật. Dự án luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn và Ủy ban ghi nhận, đánh giá cao cơ quan chủ trì soạn thảo đã chủ động xây dựng báo cáo đánh giá tác động chính sách. Tuy nhiên, đây là dự án luật được xây dựng mới, xác lập nhiều nội dung, cơ chế, chính sách đặc thù, trong đó có các quy định về ưu đãi, hỗ trợ tài chính, đầu tư tác động trực tiếp đến ngân sách nhà nước, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trên nhiều lĩnh vực. Do đó, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đánh giá cụ thể hơn tính khả thi của các chính sách mới, đồng thời nghiên cứu bổ sung quy định về bình đẳng giới, chính sách dân tộc, bảo vệ lao động nữ và trẻ em.

Đối với 6 nhóm chính sách, cơ quan chủ trì thẩm tra cơ bản tán thành và đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các chính sách ưu tiên đầu tư phát triển ngành công nghiệp văn hóa mà Việt Nam có thế mạnh, bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, lấy chủ thể sáng tạo và doanh nghiệp làm trung tâm. Tuy nhiên, đề nghị rà soát quy định thống nhất về chủ thể sáng tạo, bảo đảm tính mở, bao quát cộng đồng dân cư, hộ gia đình, làng nghề; cân nhắc kỹ lưỡng việc giao thẩm quyền quy định trình tự, thủ tục, hồ sơ, phương thức giám sát, chế độ báo cáo.

Về hạ tầng công nghiệp văn hóa, đề nghị rà soát các quy định về thành lập, điều chỉnh cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa để thống nhất với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và Luật Quy hoạch. Cân nhắc kỹ lưỡng thẩm quyền cho phép chấp thuận nhà đầu tư không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu đối với các dự án có vai trò hình thành hoặc dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Rà soát tài sản công dôi dư, hình thức đối tác công tư, không gian công cộng, làm rõ lộ trình đối với 7 loại công trình thực hiện hoạt động phát triển công nghiệp văn hóa. Đặc biệt, cần nghiên cứu bổ sung quy định về chủ quyền văn hóa trên không gian mạng, cơ chế phối hợp và phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý văn hóa với cơ quan quản lý an ninh mạng trong kiểm soát nền tảng xuyên biên giới, bảo vệ kho dữ liệu văn hóa số quốc gia.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Đồng thời cần tiếp tục rà soát sử dụng thống nhất các khái niệm, thuật ngữ về tác phẩm, sản phẩm lõi, sản phẩm trọng điểm, sản phẩm có bản sắc văn hóa Việt Nam cùng các tiêu chí cụ thể; đồng thời làm rõ nội hàm, điều kiện trong giao dịch tài sản,quyền tài sản đang sử dụng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.Về tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi, điều kiện bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng; bổ sung điều kiện bảo đảm quốc phòng, an ninh, cơ chế hậu kiểm, thu hồi ưu đãi khi nhà đầu tư nước ngoài không thực hiện cam kết. Tiếp tục rà soát các quy định ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, hoàn thuế giá trị gia tăng, xác định nguyên tắc hoặc khung, trần mức hoàn thuế, bảo đảm đồng bộ với các luật về thuế đang trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2.