Cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho việc đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ

Kiện toàn mô hình quản lý tập trung, thống nhất

Tiếp tục Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 24/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày tờ trình, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nêu rõ, việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện thể chế sở hữu trí tuệ, đổi mới tổ chức bộ máy, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh. Đồng thời, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ; kiện toàn mô hình quản lý nhà nước theo hướng tập trung, thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về xác lập quyền sở hữu trí tuệ trong đó có quyền đối với giống cây trồng.

Theo Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật đầu tư năm 2026, dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đã được loại bỏ khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ cũng đã bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp; bãi bỏ các thủ tục hành chính liên quan giám định sở hữu công nghiệp, giám định quyền đối với giống cây trồng, bãi bỏ thủ tục hành chính liên quan đến tổ chức giám định về quyền tác giả, quyền liên quan.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung các quy định tương ứng gồm bãi bỏ quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đối với tổ chức và cá nhân. Dự thảo không quản lý hoạt động giám định thông qua tiêu chuẩn, quy chuẩn mà quản lý hoạt động này thông qua quy định về nghĩa vụ thông báo thông tin của tổ chức, cá nhân hoạt động giám định để cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền công bố và tổ chức, cá nhân tự chịu trách nhiệm về thông tin và hoạt động giám định mà mình thông báo hoặc thực hiện.

Ngoài ra, trong lĩnh vực về quyền đối với giống cây trồng, dự thảo lược bỏ các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng, giao Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết; bãi bỏ các thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng; việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng quyền được thực hiện theo thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ.

Nội dung đáng chú ý nữa là dự thảo Luật chuyển chức năng quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, việc chuyển hoạt động này sang Bộ Khoa học và Công nghệ cho phép sử dụng chung nguồn lực sẵn có để thực hiện đồng bộ các nội dung quản lý Nhà nước cũng như hạ tầng số, cơ sở dữ liệu về sở hữu trí tuệ. Đối với người dân và doanh nghiệp, việc chỉ cần liên hệ một cơ quan để thực hiện các thủ tục liên quan đến cả hai lĩnh vực sẽ giúp việc xác lập và bảo vệ quyền sở hữu trở nên thuận tiện và đơn giản hơn.

Kiểm soát hiệu quả và nâng cao chất lượng giám định

Nhất trí về sự cần thiết ban hành và phạm vi sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ, song Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị Chính phủ chỉ đạo tiếp tục theo dõi, đánh giá việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ để tổng kết, đề xuất sửa đổi toàn diện Luật vào thời điểm thích hợp, bảo đảm đồng bộ với lộ trình nghiên cứu, xây dựng Luật Bản quyền tác giả và đáp ứng yêu cầu của sự phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Để bảo đảm chính xác, rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối và thống nhất với cách thể hiện tại các luật khác, đề nghị chỉnh lý quy định tại khoản 2 Điều 11 của Luật Sở hữu trí tuệ theo hướng Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ.

Về bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ (sửa đổi, bổ sung Điều 201 của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, giám định về sở hữu trí tuệ là hoạt động có tính chuyên môn cao; kết luận giám định là nguồn tài liệu quan trọng phục vụ việc xác lập, thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu nêu rõ, việc bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ trong khi chưa quy định cụ thể về cơ chế hậu kiểm có thể ảnh hưởng đến chất lượng, độ tin cậy của kết luận giám định, gây khó khăn cho cơ quan nhà nước trong việc lựa chọn, đánh giá khi có nhiều kết luận giám định khác nhau. Do đó, đề nghị Chính phủ tiếp tục theo dõi, đánh giá thực tiễn thi hành quy định về việc bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ để có giải pháp phù hợp nhằm kiểm soát hiệu quả và nâng cao chất lượng của hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ.

Do đó, đề nghị Chính phủ tiếp tục theo dõi, đánh giá thực tiễn thi hành quy định về việc bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ để có giải pháp phù hợp nhằm kiểm soát hiệu quả và nâng cao chất lượng của hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ. Đồng thời, cân nhắc sự cần thiết của việc quy định chuyển tiếp về thời điểm có hiệu lực của việc chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng trong dự thảo Luật để bảo đảm tính thống nhất nội tại và phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành.