Chuyên gia Việt tìm kiếm điều gì khi quyết định ra nước ngoài làm việc?

Bà Laura Lindeman, Giám đốc cấp cao đơn vị Work in Finland

Thưa bà, đâu là những cơ hội khiến kỹ sư và chuyên gia công nghệ Việt Nam quan tâm đến thị trường lao động quốc tế, đặc biệt là Phần Lan?

Phần Lan từ lâu được biết đến với thế mạnh về công nghệ phần mềm, công nghệ thông tin và truyền thông (ICT), điện toán đám mây. Bên cạnh đó, hệ sinh thái công nghệ của chúng tôi còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), vi điện tử, bán dẫn, an ninh mạng, điện toán lượng tử, phương tiện tự hành và công nghệ sạch.

Sự đa dạng này mang đến cho chuyên gia quốc tế nhiều lựa chọn nghề nghiệp, từ tham gia nghiên cứu, phát triển sản phẩm đến dẫn dắt các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) quy mô toàn cầu.

Với hệ thống phòng thí nghiệm R&D công nghệ sâu, các trung tâm bán dẫn cùng sự phát triển của AI và công nghệ sạch, Phần Lan tạo điều kiện để kỹ sư Việt Nam phát huy chuyên môn, tiếp cận công nghệ tiên tiến và phát triển sự nghiệp trong những lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng.

Một trong những băn khoăn của chuyên gia Việt Nam khi làm việc ở nước ngoài là thủ tục cư trú, ngôn ngữ và khả năng hòa nhập. Phần Lan có những chính sách hỗ trợ nào, thưa bà?

Thủ tục nhập cảnh và cư trú luôn là mối quan tâm hàng đầu. Đối với chuyên gia trình độ cao đã nhận được lời mời làm việc, Phần Lan triển khai quy trình cấp giấy phép cư trú nhanh (Fast Track) thông qua cổng thông tin chính thức Enter Finland. Theo cơ chế này, chuyên gia và thành viên gia đình đủ điều kiện có thể nhận kết quả xét duyệt trong vòng 14 ngày.

Về ngôn ngữ, dù tiếng Phần Lan đóng vai trò quan trọng trong đời sống, tại nhiều doanh nghiệp công nghệ, tiếng Anh được sử dụng làm ngôn ngữ làm việc chính. Điều này giúp nhân sự quốc tế có thể bắt đầu công việc mà chưa cần thành thạo tiếng Phần Lan. Tuy nhiên, học ngôn ngữ bản địa sẽ giúp họ hòa nhập tốt hơn nếu có kế hoạch sinh sống lâu dài.

Đối với các gia đình có con nhỏ, hệ thống giáo dục Phần Lan có những chương trình hỗ trợ ngôn ngữ và văn hóa dành cho học sinh quốc tế, giúp trẻ thích nghi với môi trường học tập mới.

Ngoài ra, các tổ chức như Hội Chuyên gia Việt Nam tại Phần Lan (VPF), Cộng đồng Công nghệ Việt Nam (VTC) và BiziVietnam thường xuyên tổ chức hoạt động chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn thực tế cùng các sự kiện văn hóa như Ngày hội Việt Nam, Tết Nguyên đán, góp phần hỗ trợ người mới đến hòa nhập với cuộc sống.

Thu nhập, thuế và chính sách phúc lợi thường là những yếu tố quan trọng khi lựa chọn làm việc ở nước ngoài. Theo bà, chuyên gia Việt Nam nên đánh giá vấn đề này như thế nào?

Khi xem xét một cơ hội nghề nghiệp quốc tế, chuyên gia không nên chỉ nhìn vào mức lương trước thuế mà cần đánh giá tổng thể thu nhập thực nhận, chi phí sinh hoạt, chính sách thuế và phúc lợi dành cho gia đình.

Tại Phần Lan, một trong những chính sách đáng chú ý là mức thuế suất cố định 25% dành cho chuyên gia nước ngoài đáp ứng điều kiện áp dụng. Đây là yếu tố cần được tìm hiểu kỹ khi xây dựng kế hoạch tài chính.

Bên cạnh đó, ứng viên nên trao đổi với nhà tuyển dụng về các khoản hỗ trợ tái định cư như chi phí di chuyển, nhà ở tạm thời, đăng ký thuế, thủ tục nhập học cho con và chương trình hỗ trợ hòa nhập dành cho người thân.

Một số doanh nghiệp có thể chi trả chi phí chuyển nhà, sắp xếp nơi ở ban đầu và hỗ trợ gia đình thích nghi với môi trường mới. Tuy nhiên, phạm vi hỗ trợ cần được làm rõ trong quá trình tuyển dụng.

Mặc dù chính sách thuế tại Phần Lan có thể làm giảm thu nhập thực nhận, nguồn thu ngân sách được tái đầu tư vào hạ tầng công cộng, giáo dục và hệ thống chăm sóc sức khỏe. Vì vậy, khi đánh giá một lời mời làm việc, chuyên gia cần tính đến giá trị của các dịch vụ công và hệ thống an sinh xã hội, thay vì chỉ so sánh mức lương.

Các chế độ như chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp, bảo hiểm hưu trí, nghỉ phép hưởng lương và hỗ trợ tái định cư cũng là những yếu tố quan trọng đối với kế hoạch tài chính và cuộc sống lâu dài của gia đình.

Vậy chuyên gia Việt Nam cần chuẩn bị những gì để đưa ra quyết định phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp và cuộc sống gia đình?

Trước hết, cần lập kế hoạch chi phí sinh hoạt thực tế tại nơi dự kiến làm việc. Ứng viên có thể tham khảo các nền tảng bản địa như Oikotie để khảo sát thị trường nhà ở tại các thành phố của Phần Lan.

Đồng thời, cần tìm hiểu kỹ các điều khoản trong hợp đồng lao động, đặc biệt là mức lương, nghĩa vụ thuế, bảo hiểm, chế độ phúc lợi và chính sách hỗ trợ người thân.

Chúng tôi luôn khuyến khích ứng viên trao đổi minh bạch với nhà tuyển dụng ngay từ giai đoạn phỏng vấn để nắm rõ quyền lợi, điều kiện học tập của con và các khoản hỗ trợ trước khi chính thức nhận việc.

Về lâu dài, Phần Lan hướng tới đơn giản hóa thủ tục di trú cho chuyên gia trình độ cao, tạo điều kiện để gia đình cùng sang sinh sống và có cơ hội định cư.

Vì vậy, khi quyết định làm việc ở nước ngoài, chuyên gia Việt Nam cần cân nhắc đồng thời cơ hội phát triển nghề nghiệp, thu nhập thực tế và các điều kiện bảo đảm cuộc sống gia đình.

Xin cảm ơn bà!