Kiểm soát nguồn lực công, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu chào mừng Hội thảo

Tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính

Phát biểu chào mừng hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, trong tiến trình phát triển của mỗi quốc gia, các cơ quan kiểm toán tối cao, hoạt động trên cơ sở nguyên tắc độc lập, khách quan, có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực công; góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí; nâng cao chất lượng quản trị quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững.

Tại Việt Nam, trải qua hơn ba thập kỷ xây dựng và phát triển, Kiểm toán Nhà nước Việt Nam đã không ngừng trưởng thành, từng bước khẳng định vị thế, uy tín, vai trò quan trọng và là công cụ đắc lực, hữu hiệu của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong kiểm toán, kiểm soát việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, tăng cường kỷ luật tài chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia minh bạch, liêm chính và hiệu quả.

Các kết quả kiểm toán cung cấp thông tin khách quan, đáng tin cậy phục vụ Quốc hội thực hiện chức năng lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, nhất là về tài chính quốc gia, ngân sách nhà nước; đồng thời hỗ trợ Chính phủ trong chỉ đạo, điều hành, phát hiện và khắc phục những bất cập trong cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực công.

Đánh giá về bối cảnh thế giới hiện nay, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết những biến đổi nhanh chóng và khó dự báo từ toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các mục tiêu phát triển bền vững đang đặt ra nhiều thách thức. Trước bối cảnh đó, yêu cầu bảo đảm việc huy động, phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực công minh bạch, hiệu quả, bền vững ngày càng cao. Kiểm toán công hiện đại trên thế giới không còn bó hẹp trong phạm vi kiểm tra tuân thủ tài chính truyền thống mà đã trở thành công cụ quan trọng cung cấp luận cứ phục vụ hoạch định chính sách vĩ mô, cảnh báo sớm rủi ro hệ thống và nâng cao giá trị công.

Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ như AI, phân tích dữ liệu lớn, hệ thống thông tin địa lý, ảnh vệ tinh cùng phương thức kiểm toán thời gian thực đang tái cấu trúc toàn diện phương pháp luận kiểm toán. Đồng thời, sự xuất hiện của các đối tượng kiểm toán mới như tài sản số, cơ sở dữ liệu quốc gia, tài chính xanh, trái phiếu xanh và các chương trình ứng phó biến đổi khí hậu đang mở ra dư địa mới, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới cho các cơ quan kiểm toán tối cao.

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu tại Hội thảo

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn chiến lược đã được Đảng và Nhà nước Việt Nam định hình rõ nét, nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng tích cực, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nước ngoài; đồng thời Việt Nam đang đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hoàn thiện thể chế, pháp luật, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên; phấn đấu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Cùng với các nghị quyết mang tính đột phá như Nghị quyết số 57-NQ/TW về chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 66-NQ/TW về xây dựng, thi hành pháp luật, yêu cầu nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực công, bảo đảm an toàn tài chính quốc gia càng trở nên cấp thiết.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, cùng với đổi mới mô hình phát triển, huy động và khơi thông các nguồn lực, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực công; bảo đảm an toàn tài chính quốc gia, tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Toàn cảnh Hội thảo

Điều chỉnh để tăng uy tín trong khu vực và quốc tế

Trước những thay đổi của bối cảnh mới, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh, sứ mệnh, phương thức hoạt động, cách thức quản trị và tổ chức hoạt động kiểm toán cần được điều chỉnh để thích ứng linh hoạt, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người dân. Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, Kiểm toán Nhà nước Việt Nam đang tích cực đổi mới toàn diện về thể chế, chính sách, pháp luật, tổ chức bộ máy và hoạt động, với trọng tâm là xây dựng Chiến lược phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán Nhà nước.

Với vai trò là công cụ đắc lực của Đảng, Nhà nước trong kiểm soát nguồn lực công, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Kiểm toán Nhà nước Việt Nam càng phải đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, ứng dụng công nghệ hiện đại và nâng cao năng lực nhân sự để thích ứng kịp thời với bối cảnh mới…. tăng cường trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ tầm nhìn chiến lược và các giải pháp đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần xây dựng Kiểm toán Nhà nước Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại, có uy tín trong khu vực và quốc tế, đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của cộng đồng kiểm toán toàn cầu.

Dưới góc độ quốc tế, ông K. Sanjay Murthy, Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch ASOSAI, nhấn mạnh tính độc lập là nền tảng hoạt động, niềm tin của công chúng là mục tiêu hướng tới. Kiểm toán thế hệ mới không chỉ phải giải thích những gì đã sai mà còn cần giúp các chính phủ nhận diện những rủi ro đang hình thành. Bên cạnh đó, công nghệ giúp kiểm toán viên tiếp cận nhiều thông tin hơn, nhưng xét đoán chuyên môn mới giúp hiểu đúng những thông tin đó, còn tính liêm chính quyết định cách thức hành động trên cơ sở kết quả phân tích.

Theo ông K. Sanjay Murthy, không một cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) nào có thể tự mình chuẩn bị đầy đủ cho tương lai, bởi nợ công, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số đều là những vấn đề vượt qua biên giới quốc gia. Việc học hỏi lẫn nhau, tôn trọng sự khác biệt và chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp từng SAI nâng cao năng lực, đồng thời củng cố trách nhiệm giải trình trước công chúng trên toàn thế giới.

Cùng chung nhận định này, Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cũng khẳng định, dù thế giới có nhiều biến động và điều kiện của mỗi quốc gia không giống nhau, các SAI vẫn giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy tính hiệu lực, hiệu quả, liêm chính, trách nhiệm giải trình, kỷ cương, an toàn và lành mạnh của nền quản trị công, nền tài chính công và ngân sách nhà nước. Do đó quá trình đổi mới cần hướng tới củng cố địa vị pháp lý, vị thế độc lập của các SAI, góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, liêm chính của hệ thống quản trị công, bảo đảm kỷ cương và hiệu quả trong quản lý, sử dụng nguồn lực công.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, làm rõ các vấn đề: xu hướng kiểm toán mới nổi, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong kiểm toán; đổi mới toàn diện Kiểm toán Nhà nước Việt Nam phục vụ phát triển bền vững, đổi mới phân cấp, phân quyền trong hoạt động kiểm toán; địa vị pháp lý, vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và tính độc lập của các cơ quan kiểm toán tối cao; thẩm quyền truy cập, khai thác dữ liệu và bảo mật thông tin trong môi trường số; phạm vi kiểm toán, quản trị rủi ro và kiểm soát chất lượng kiểm toán.

Các đại biểu cũng trao đổi về ứng dụng AI trong khu vực công và hoạt động của các cơ quan kiểm toán tối cao; vai trò của Kiểm toán Nhà nước trong kiểm toán các chủ trương, chính sách lớn, quy hoạch quốc gia, dự án quan trọng quốc gia, cũng như cảnh báo rủi ro, dự báo các vấn đề chiến lược và chính sách kinh tế vĩ mô.