Ly hôn khi chưa trả hết nợ ngân hàng, vợ hay chồng phải trả?

Ly hôn khi khoản vay ngân hàng chưa được thanh toán hết, ai phải chịu trách nhiệm trả nợ là vấn đề nhiều gia đình quan tâm. Theo quy định pháp luật, trách nhiệm này phụ thuộc vào khoản vay là nợ chung hay nợ riêng, mục đích sử dụng vốn và các thỏa thuận liên quan, chứ không chỉ căn cứ vào người đứng tên hợp đồng vay.

Theo Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình và một số nghĩa vụ khác theo luật được xác định là nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng. Chẳng hạn, nếu hai người cùng vay ngân hàng để mua nhà phục vụ cuộc sống gia đình, khoản vay có thể được xác định là nợ chung. Khi ly hôn, hai bên có thể thỏa thuận phương án trả nợ; nếu không đạt được thống nhất, Tòa án sẽ xem xét giải quyết theo quy định pháp luật.

Ngược lại, Điều 45 của Luật này quy định một số nghĩa vụ riêng về tài sản, trong đó có nghĩa vụ phát sinh trước khi kết hôn. Về nguyên tắc, người có nghĩa vụ riêng phải tự chịu trách nhiệm thanh toán, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Đối với khoản vay phát sinh trong thời kỳ hôn nhân nhưng chỉ một người đứng tên, cần xem xét mục đích vay và việc sử dụng tiền để xác định trách nhiệm. Việc một người đứng tên hợp đồng không đồng nghĩa khoản nợ đương nhiên là nợ riêng.

Một điểm cần lưu ý là thỏa thuận phân chia nghĩa vụ trả nợ giữa vợ chồng sau ly hôn không mặc nhiên làm thay đổi quyền của ngân hàng. Nếu cả hai vẫn là bên có nghĩa vụ theo hợp đồng tín dụng, việc một người nhận trách nhiệm trả toàn bộ khoản vay không tự động giải phóng người còn lại. Do đó, các bên cần chủ động làm việc với ngân hàng nếu muốn điều chỉnh hợp đồng hoặc thay đổi người thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Đối với khoản vay có tài sản bảo đảm như nhà, đất hoặc ô tô, việc ly hôn không làm chấm dứt hiệu lực của biện pháp bảo đảm đã xác lập hợp pháp. Nếu khoản vay không được thanh toán đúng hạn, ngân hàng có thể xử lý tài sản bảo đảm theo hợp đồng và quy định pháp luật.

Vì vậy, khi ly hôn trong lúc vẫn còn dư nợ ngân hàng, vợ chồng nên rà soát hợp đồng tín dụng, xác định rõ nghĩa vụ chung hay riêng, thống nhất phương án thanh toán và trao đổi với ngân hàng khi cần điều chỉnh khoản vay. Việc làm rõ trách nhiệm ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tranh chấp tài sản, đồng thời tránh phát sinh rủi ro tài chính sau khi quan hệ hôn nhân chấm dứt.