Giảm lãi suất bền vững cần giải pháp đồng bộ

Sau chỉ đạo của Chính phủ và NHNN, hơn 20 ngân hàng thương mại đã công bố giảm lãi suất huy động, phổ biến ở mức 0,5 điểm phần trăm đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên; đồng thời giảm lãi suất cho vay có chọn lọc đối với các đối tượng ưu tiên. Đặc biệt, đã có những ngân hàng giảm lãi suất hai lần liên tiếp. Đơn cử như ngày 26/10 VPBank tiếp tục giảm 0,4 điểm phần trăm lãi suất tiết kiệm trực tuyến kỳ hạn 6–13 tháng. Với khoản tiền gửi dưới 10 tỷ đồng, lãi suất kỳ hạn 6–11 tháng còn 6,6%/năm; kỳ hạn 12–13 tháng còn 6,7%/năm. Trước đó, ngày 20/10, ngân hàng đã giảm 0,5 điểm phần trăm tại kỳ hạn 15 và 18 tháng.

Techcombank cũng cho biết ngân hàng giảm 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiền gửi từ 6 tháng trở lên, áp dụng cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp. Sacombank và MSB cũng điều chỉnh giảm 0,5 điểm phần trăm đối với các kỳ hạn này.

Cùng với điều chỉnh đầu vào, các ngân hàng dành nguồn lực cho những chương trình tín dụng với lãi suất cho vay ưu đãi. Techcombank công bố các chương trình cho vay ưu đãi tổng quy mô 40.000 tỷ đồng, mức giảm lên tới 2%/năm, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Sacombank triển khai thêm gói tín dụng 20.000 tỷ đồng dành cho khách hàng cá nhân, giảm lãi suất từ 1,5–2%/năm. Trong đó, một nửa hạn mức dành cho vay sản xuất, kinh doanh, bao gồm hộ kinh doanh; phần còn lại dành cho khách hàng hiện hữu đáp ứng điều kiện của chương trình. Trước đó, ngân hàng này đã triển khai chương trình 40.000 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp, với lãi suất cho vay giảm 2%/năm.

MSB cũng công bố gói tín dụng 10.000 tỷ đồng cho khách hàng doanh nghiệp, áp dụng lãi suất bằng đồng Việt Nam từ 7,5%/năm, thấp hơn tối thiểu 2 điểm phần trăm/năm so với mức thông thường.

Những động thái này cho thấy nỗ lực chia sẻ của các ngân hàng. Tuy nhiên, việc giảm lãi suất phải gắn với khả năng huy động tiền gửi. Lãi suất huy động là một trong những yếu tố cấu thành phần lớn chi phí vốn của ngân hàng. Khi các tổ chức tín dụng vẫn phải trả mức lãi suất cao để thu hút tiền gửi, dư địa giảm lãi suất cho vay sẽ bị hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục ở mức lớn. Theo phân tích của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), lãi suất huy động có thể giảm nhanh trong ngắn hạn và ổn định đến cuối năm, nhưng khó giảm sâu trong năm 2027 do chênh lệch giữa huy động và tín dụng vẫn lớn.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng, các chỉ đạo điều hành có tác động nhất định tới thị trường lãi suất. Tuy nhiên, về lâu dài, lãi suất còn phụ thuộc nhu cầu vốn của nền kinh tế, khả năng huy động của ngân hàng, dòng tiền và các điều kiện kinh tế vĩ mô. Ông phân tích, nếu chỉ sử dụng biện pháp hành chính để yêu cầu giảm lãi suất, hiệu ứng có thể xuất hiện trước mắt nhưng chưa chắc duy trì lâu dài. Khi nhu cầu vốn vẫn lớn, ngân hàng tiếp tục chịu áp lực huy động tiền gửi và thanh khoản, mặt bằng lãi suất sẽ còn những yếu tố cản trở đà giảm.

Lãi suất huy động có thể giảm nhanh trong ngắn hạn và ổn định đến cuối năm

“Muốn giảm lãi suất trong dài hạn, trước hết cần quản lý kinh tế vĩ mô tốt, giữ lạm phát ở mức thấp và ổn định tỷ giá hối đoái. Đây là những điều kiện quan trọng để tạo dư địa giảm lãi suất mà không gây ra bất ổn khác đối với nền kinh tế”, TS. Lê Xuân Nghĩa nhấn mạnh và lưu ý, lãi suất không thể tách rời diễn biến thị trường tài chính quốc tế. Điều hành phải tính đến lạm phát, tỷ giá và điều kiện thị trường, thay vì chỉ đặt ra một mức lãi suất mong muốn rồi yêu cầu hệ thống ngân hàng thực hiện bằng mọi cách. Nền tảng vĩ mô ổn định mới quyết định khả năng duy trì mặt bằng lãi suất phù hợp với sản xuất, kinh doanh và nhu cầu tăng trưởng.

Nhìn về dài hạn, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, về lâu dài sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chính sách vĩ mô, chính sách tài chính và chính sách tiền tệ rất quan trọng, đưa mặt bằng lãi suất về mức phù hợp với tỷ suất lợi nhuận của nền kinh tế và doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng nhu cầu đầu tư tương lai.

Theo TS. Đào Minh Tú, cần có chính sách đồng bộ và phát triển các thị trường vốn. Nếu nhu cầu vốn tiếp tục dồn vào tín dụng, áp lực lên ngân hàng sẽ gia tăng. Muốn cho vay, ngân hàng phải huy động được vốn; sức ép huy động có thể khiến các tổ chức tín dụng phải tăng lãi suất để thu hút tiền gửi. Khi các nguồn vốn khác phát triển, cùng chia sẻ nhu cầu của nền kinh tế, áp lực lên thị trường tiền tệ và tín dụng sẽ giảm. Như vậy, nỗ lực hạ lãi suất của ngân hàng cần được hỗ trợ bằng những điều kiện nền tảng vĩ mô ổn định, chính sách phối hợp đồng bộ và các kênh dẫn vốn phát triển. Đây là cơ sở để việc giảm lãi suất được duy trì thực chất, lâu dài, giúp doanh nghiệp chủ động tính toán chi phí và kế hoạch đầu tư.