Hoàn thiện cơ chế xác minh khách hàng

Làm rõ quy trình, linh hoạt để hạn chế rủi ro

Trong hồ sơ tiếp thu, giải trình 153 ý kiến của 43 cơ quan, tổ chức về dự thảo sửa đổi Nghị định 19/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền, NHNN đã làm rõ nhiều tình huống nghiệp vụ. Các nội dung chỉnh lý tập trung vào căn cứ từ chối giao dịch, thời hạn hoàn tất xác minh và cách xử lý khi khách hàng không tiếp tục giao dịch.

Theo dự thảo tờ trình, các tổ chức còn gặp vướng mắc khi nhận biết khách hàng đối với giao dịch tự động, thực hiện nghĩa vụ với cơ quan nhà nước. Trong bản thuyết minh, NHNN giải thích những giao dịch này có tính chất tuân thủ nghĩa vụ, một số khoản thanh toán theo kỳ hạn hoặc thời điểm đã đăng ký phát sinh từ hợp đồng gốc, như hợp đồng bảo hiểm, mà tổ chức đã nhận biết khách hàng khi giao kết.

Theo đó, NHNN đề xuất bổ sung, làm rõ các trường hợp loại trừ nhận biết khách hàng theo ngưỡng giá trị, giúp xử lý thuận lợi giao dịch rủi ro thấp. Cơ quan soạn thảo đồng thời giới hạn phạm vi loại trừ tại điểm b khoản 1 Điều 6. Khi có dấu hiệu đáng ngờ, tổ chức vẫn phải nhận biết khách hàng và thực hiện báo cáo theo quy định.

Về căn cứ từ chối giao dịch, NHNN tiếp thu góp ý của Bộ Công an, bổ sung điều kiện tổ chức khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu, bảo đảm thống nhất với quy định không yêu cầu khách hàng cung cấp lại thông tin mà tổ chức có thể kết nối, khai thác theo pháp luật.

Tiếp nhận ý kiến TPBank, làm rõ trường hợp ngân hàng không thể nhận biết, cập nhật thông tin do khách hàng từ chối cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ. Dự thảo đồng thời nêu căn cứ xử lý khi ngân hàng nghi ngờ tính chính xác của thông tin khách hàng cung cấp.

Theo NHNN, pháp luật hiện hành mới đề cập một phần nội dung này trong yêu cầu xây dựng chính sách chấp nhận khách hàng của từng tổ chức. Đưa quy định vào nghị định sẽ tạo căn cứ đầy đủ, thống nhất hơn. Khi từ chối hoặc chấm dứt quan hệ do không thể nhận biết khách hàng, ngân hàng phải xem xét báo cáo giao dịch đáng ngờ.

Ở khâu hoàn tất xác minh, NHNN tiếp thu góp ý của Nhóm Công tác Ngân hàng (BWG) làm rõ phạm vi áp dụng và thời hạn thực hiện. Với khách hàng mới có rủi ro thấp khi thiết lập quan hệ lần đầu, ngân hàng có thể cung cấp sản phẩm, dịch vụ trước khi hoàn tất xác minh, nhưng phải hoàn thành sớm nhất và không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày cung cấp.

Ban soạn thảo giải thích, thời hạn này tạo điều kiện kiểm tra thông tin nhưng không kéo dài quá trình xác minh, nhằm hạn chế rủi ro phát sinh. Ngân hàng phải có quy trình kiểm soát tương ứng, không áp dụng cơ chế trên cho cập nhật thông tin khách hàng hiện hữu hoặc trường hợp nghi ngờ liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Đối với giao dịch chưa hoàn thành, NHNN tiếp thu góp ý của Bộ Tư pháp, thay diễn đạt khách hàng “có ý định thực hiện” bằng hành vi cụ thể như: đã đề nghị, yêu cầu, khởi tạo hoặc thực hiện một số bước giao dịch… Dự thảo loại trừ giao dịch không hoàn thành do sự cố kỹ thuật, gián đoạn hệ thống, ngân hàng lưu thông tin, tài liệu trong phạm vi đã tiếp nhận, thu thập khi khách hàng dừng giao dịch.

Cụ thể hóa tiêu chí xác định chủ sở hữu thụ hưởng

Theo NHNN, quá trình triển khai Nghị quyết 66.23/2026/NQ-CP cho thấy một số tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi cần rõ hơn để ngân hàng áp dụng thống nhất. Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu góp ý, thay “quan hệ nhân thân” bằng “quan hệ gia đình”, thống nhất với pháp luật doanh nghiệp và tạo thuận lợi khi đối chiếu hồ sơ khách hàng.

Giải đáp phản ánh của Agribank về cấu trúc sở hữu nhiều tầng, cơ quan quản lý cho biết, ngân hàng phải rà soát qua các tổ chức trung gian để xác định cá nhân cuối cùng sở hữu. Ngân hàng chỉ xác định người quản lý cấp cao theo trường hợp dự phòng sau khi không tìm được chủ sở hữu hưởng lợi qua tiêu chí sở hữu và quyền kiểm soát.

Để ngân hàng có hướng dẫn cụ thể khi rà soát, NHNN đang xây dựng sổ tay xác định chủ sở hữu hưởng lợi. Cơ quan quản lý cũng tiếp nhận kiến nghị của Agribank, BWG và Mizuho về tiếp cận dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, dự kiến tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính về thông tin và phân quyền khai thác phục vụ xác minh.

Cùng với việc làm rõ quy trình xác minh khách hàng, NHNN đã chủ động tham mưu xây dựng khuôn khổ phòng, chống rửa tiền cho Trung tâm tài chính quốc tế. Chính phủ đã ban hành Nghị định 329/2025/NĐ-CP, quy định chế độ báo cáo chuyển tiền điện tử quốc tế, trách nhiệm tiếp nhận, giám sát việc thực hiện báo cáo của NHNN và phối hợp chia sẻ thông tin với Cơ quan giám sát, đáp ứng yêu cầu quản lý mô hình mới.

Với dự thảo sửa đổi Nghị định 19, NHNN đồng thời đặt mục tiêu không phát sinh thủ tục hành chính mới, không tạo gánh nặng không cần thiết. Cơ quan soạn thảo làm rõ hồ sơ chủ sở hữu hưởng lợi đã thu thập, xác minh hợp pháp tiếp tục có giá trị, ngân hàng không mặc nhiên phải thực hiện lại khi quy định được thay thế.