Bảo vệ công trình an ninh quốc gia trước thách thức mới

Toàn cảnh phiên họp

Nêu rõ biện pháp bảo vệ, lực lượng thực hiện, chi phí dự kiến

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, ngày 5/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Góp ý về Khoản 5, Điều 3 quy định nguyên tắc bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh, ĐBQH Võ Văn Hội (Vĩnh Long) cho rằng, quy định này mới chỉ định hướng về nội dung, phương pháp, nhiệm vụ, biện pháp và tổ chức lực lượng trong bảo vệ công trình, song chưa thể hiện đầy đủ yêu cầu phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ. Vì vậy, cần chỉnh lý cách diễn đạt, thay cụm từ "kết hợp giữa" theo hướng nhấn mạnh yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, nắm chắc tình hình và chủ động xây dựng phương án bảo vệ công trình, nhằm bảo đảm đầy đủ hơn nội hàm của nguyên tắc.

Đối với việc áp dụng biện pháp bảo vệ trong trường hợp đặc biệt, cấp thiết, ĐBQH Võ Văn Hội đồng tình giao Thủ tướng Chính phủ quyết định áp dụng các biện pháp bảo vệ mà pháp luật chưa quy định, để bảo đảm tuyệt đối an toàn cho công trình trọng điểm về an ninh quốc gia. Tuy nhiên, cần bổ sung giới hạn về thời gian áp dụng các biện pháp này. Nếu quyết định được ban hành mà không có khung thời hạn, việc áp dụng có thể kéo dài, ảnh hưởng đến quyền tự do đi lại, quyền cư trú và quyền tài sản của công dân. Do vậy, cần bổ sung cụm từ "cho đến khi mối đe dọa, xâm hại đến công trình bị loại bỏ" sau cụm từ “pháp luật chưa quy định”. Quy định này xác định khung thời hạn, đồng thời bảo đảm tính linh hoạt trong xử lý các tình huống đặc biệt, cấp thiết.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu giải trình tại phiên họp

Dành sự quan tâm đến phân loại công trình theo chức năng thiết yếu và gắn từng loại với bảo vệ, nguồn lực tương ứng, ĐBQH Vũ Minh Đạo (Lai Châu) cho biết, một trạm điều khiển có quy mô xây dựng nhỏ vẫn có thể làm gián đoạn việc cấp điện trên địa bàn rộng nếu hệ thống phụ thuộc vào trạm đó và thiếu phương án thay thế. Điều 7 quy định các tiêu chí về số người và hệ thống phụ thuộc, khả năng dự phòng, thời gian khôi phục và nguy cơ gián đoạn dây chuyền. Đối với công trình loại I, cần đánh giá tầm quan trọng theo chức năng và hậu quả có thể xảy ra, kể cả khi công trình chỉ do một cơ quan quản lý.

Tương ứng, Điều 28 cần xác định yêu cầu bảo vệ tối thiểu cho từng loại công trình. Hồ sơ đề nghị đưa công trình vào Danh mục cần nêu rõ biện pháp bảo vệ, lực lượng thực hiện, chi phí dự kiến và nguồn bảo đảm. Điều 30 cần cho phép sử dụng kết quả lấy ý kiến, thẩm định ở giai đoạn đầu tư nếu đã đáp ứng yêu cầu, chỉ thẩm định bổ sung phần còn thiếu hoặc đã thay đổi, ĐBQH Vũ Minh Đạo đề nghị.

Phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng

Một trong những nội dung được nhiều ý kiến quan tâm tại phiên thảo luận là quan hệ phối hợp giữa các lực lượng bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (Thành phố Quảng Ninh) nhận thấy, Điều 35 mới quy định phối hợp trong giai đoạn đầu tư, vận hành và ứng phó tấn công mạng, tàu bay không người lái, chưa có quy định đối với công trình ở khu vực biên giới, biển, đảo và công trình lưỡng dụng như cảng biển, sân bay, công trình viễn thông dùng chung, nơi có nhiều lực lượng cùng hoạt động: Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, cơ quan quân sự địa phương và chính quyền cơ sở.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Thống nhất với cơ quan soạn thảo đề nghị không luật hóa theo nguyên tắc Nghị quyết số 66-NQ/TW, giao các lực lượng xây dựng quy chế phối hợp; công trình lưỡng dụng thực hiện theo Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà không đề nghị quy định chi tiết, nhưng việc xác định lực lượng chủ trì, nghĩa vụ thông báo khi có đe dọa, sự cố và yêu cầu diễn tập chung là vấn đề khung, cần có căn cứ trong Luật để tránh mỗi địa bàn một cách làm, nhất là khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Theo đó nên bổ sung một khoản vào Điều 35: “Đối với công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia ở khu vực biên giới, biển, đảo và công trình lưỡng dụng, lực lượng bảo vệ của Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, cơ quan quân sự địa phương và Ủy ban nhân dân các cấp xây dựng phương án phối hợp bảo vệ, trao đổi thông tin, xử lý tình huống và tổ chức diễn tập”; nội dung chi tiết thực hiện theo khoản 4 Điều 35.

Cùng quan điểm, ĐBQH Phạm Thị Phương (Lào Cai) đề nghị Điều 35 của dự thảo Luật cần cụ thể hóa cơ chế phối hợp tại khu vực biên giới giữa công an, các lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng, trong đó có Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương và đơn vị vận hành công trình. Quy định cần xác định rõ đầu mối điều phối, thẩm quyền chỉ huy khi xảy ra sự cố, trách nhiệm trao đổi thông tin và huy động lực lượng hỗ trợ. Đối với công trình đi qua nhiều xã, nhiều tỉnh thì cần có phương án phối hợp thống nhất để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Ở góc nhìn vĩ mô hơn, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh, hoàn thiện dự án Luật cần quán triệt ba nguyên tắc: bảo vệ an ninh quốc gia phải chủ động, chặt chẽ và từ sớm, từ xa; phân cấp phải đi đôi với trách nhiệm, thủ tục phải rõ ràng, có thời hạn; phối hợp phải xác định được đầu mối và cơ chế xử lý cụ thể.

Giải trình trước Quốc hội một số vấn đề đại biểu quan tâm về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, với sự phát triển của khoa học công nghệ, các phương thức tấn công, xâm phạm công trình rất đa dạng, khó lường, không có tiền lệ, nên các biện pháp đang được quy định trong dự thảo Luật cũng như các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan chưa thể bảo đảm đối phó toàn diện với mọi nguy cơ đe dọa, tấn công, phá hoại.

Chính vì vậy, dự thảo Luật bổ sung quy định thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ mà pháp luật chưa quy định trong trường hợp đặc biệt cấp thiết để tạo cơ chế giúp kịp thời quyết định việc bảo vệ các công trình quan trọng về an ninh quốc gia, bảo đảm an ninh chế độ theo tinh thần Nghị quyết số 22-NQ/TW của Trung ương về Chiến lược an ninh quốc gia. Quy định này cũng phù hợp, thống nhất về thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ tại Luật Tổ chức Chính phủ.

Đồng thời, để bảo đảm tính thống nhất trong toàn bộ dự thảo Luật, Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đề xuất chỉnh lý tương tự đối với quy định về các biện pháp bảo vệ công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia và giao thẩm quyền quyết định cho Thủ tướng Chính phủ.