Doanh nghiệp SME tận dụng FTA để thâm nhập thị trường Úc

Những năm gần đây, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Úc duy trì quanh mức 14-15 tỷ USD

Theo Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC), những năm gần đây, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Úc duy trì quanh mức 14-15 tỷ USD, trong đó xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Úc ghi nhận tăng trưởng tích cực. Nhiều sản phẩm như dệt may, da giày, điện tử, hạt tiêu, hạt điều, cà phê và thủy sản Việt Nam ngày càng hiện diện phổ biến tại các hệ thống siêu thị Úc.

Ông Nguyễn Mạnh Hiệp, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Úc, cho biết doanh nghiệp Việt Nam có nhiều lợi thế để thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường này, đặc biệt từ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ngày càng sâu sắc, sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế và năng lực ngày càng nâng cao của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Hiện Việt Nam và Úc cùng tham gia ba FTA quan trọng gồm Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Úc - New Zealand (AANZFTA), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Các hiệp định này tạo điều kiện cắt giảm, xóa bỏ phần lớn dòng thuế quan theo lộ trình, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác dịch vụ, đầu tư và tối ưu hóa chuỗi cung ứng khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong bối cảnh xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, ưu đãi từ FTA giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Theo ông Hiệp, doanh nghiệp SME cần chuyển từ nhận thức về sự tồn tại của FTA sang chủ động vận dụng hiệu quả các cam kết. Trước hết, doanh nghiệp phải nghiên cứu nội dung từng hiệp định, đối chiếu danh mục sản phẩm, thuế suất và quy tắc xuất xứ để lựa chọn cơ chế ưu đãi phù hợp, đồng thời tối ưu chi phí logistics và chứng nhận xuất xứ (C/O).

Đặc biệt, AANZFTA được đánh giá là hiệp định có nhiều lợi thế đối với hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Úc. Hiện Úc đã đưa toàn bộ dòng thuế nhập khẩu về mức 0% theo hiệp định này. Tuy nhiên, để được hưởng ưu đãi, doanh nghiệp phải đáp ứng quy tắc xuất xứ cụ thể đối với từng mã hàng, thay vì chỉ chứng minh sản phẩm được sản xuất tại Việt Nam.

“Doanh nghiệp nên chủ động liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn về chứng nhận xuất xứ, nhất là C/O mẫu AANZ. Đồng thời, cần tái cấu trúc chuỗi cung ứng, minh bạch hồ sơ, lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ nguyên liệu đầu vào và quy trình sản xuất để phục vụ xác minh xuất xứ từ Hải quan Úc, kể cả sau khi hàng hóa đã thông quan”, ông Hiệp lưu ý.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, ưu đãi FTA không phải yếu tố duy nhất quyết định thành công. Úc là thị trường có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, an toàn sinh học và trách nhiệm xã hội. Người tiêu dùng cũng có xu hướng trung thành với những sản phẩm đã tạo dựng được niềm tin. Vì vậy, lựa chọn phương thức thâm nhập thị trường phù hợp đóng vai trò quan trọng.

Thị trường bán lẻ Úc tập trung vào các hệ thống lớn như Coles, Woolworths, Aldi trong lĩnh vực thực phẩm, hàng tiêu dùng và Bunnings Warehouse đối với vật liệu, đồ gia dụng. Việc tiếp cận trực tiếp các chuỗi này có thể mang lại đơn hàng lớn, ổn định nhưng đòi hỏi doanh nghiệp đáp ứng năng lực sản xuất, giá cả cạnh tranh, tiêu chuẩn chất lượng, điều kiện thanh toán và trách nhiệm xã hội.

Đối với SME, đây là thách thức đáng kể. Do đó, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp tăng cường liên kết, hợp tác để bổ trợ năng lực sản xuất, tiết kiệm nguồn lực và nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng. Đồng thời, hợp tác với các nhà phân phối bản địa có sẵn hệ thống kho bãi, logistics và am hiểu pháp luật sẽ giúp giảm chi phí, hạn chế rủi ro khi tiếp cận thị trường.

Bên cạnh kênh phân phối truyền thống và các hội chợ quốc tế, thương mại điện tử cũng mở ra cơ hội cho SME. Những nền tảng như Amazon, eBay cho phép doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm, đánh giá nhu cầu tiêu dùng, xây dựng thương hiệu và tiếp cận khách hàng mà không cần nguồn vốn đầu tư ban đầu quá lớn.

Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp nghiên cứu kỹ thị hiếu tiêu dùng, quy định pháp luật, tiêu chuẩn chất lượng, thành phần hóa chất, chất bảo quản và thủ tục hải quan tại Úc. Đồng thời, chú trọng đóng gói, vận chuyển và bảo quản hàng hóa, kết hợp khai thác hiệu quả ưu đãi FTA để nâng cao khả năng cạnh tranh và từng bước mở rộng thị phần tại thị trường này.