Đổi mới ngành nội thất: Khi công nghệ, AI kết hợp cùng chất nghề truyền thống

Hội thảo Mộc Kết 08 với chủ đề “Xưởng nội thất trước bài toán đổi mới: Vật liệu phù hợp – Công nghệ hiệu quả – Giữ chất nghề” vừa diễn ra dưới sự phối hợp tổ chức của Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam và CLB HAWA miền Bắc, đã mang đến những câu trả lời thực tế, mở ra hướng đi mới cho doanh nghiệp ngành gỗ trước bài toán đổi mới toàn diện. Sự kiện quy tụ đông đảo các chuyên gia, doanh nghiệp sản xuất, kiến trúc sư, nhà thiết kế và các đơn vị cung ứng giải pháp hàng đầu trong ngành gỗ và nội thất.

Mỗi mét khối gỗ cần mang lại nhiều giá trị hơn

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Ngô Sỹ Hoài – Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ & Lâm sản Việt Nam nhận định, hơn hai thập kỷ qua, sự đóng góp bền bỉ của cộng đồng doanh nghiệp đã đưa Việt Nam trở thành trung tâm xuất khẩu đồ gỗ có vị thế toàn cầu. Tuy nhiên, để tiến xa hơn trên chặng đường dài, ngành gỗ cần chuyển dịch mạnh mẽ: từ lợi thế gia công thuần túy sang nâng cao năng lực sáng tạo, thiết kế và khẳng định giá trị thương hiệu Việt trong các ngôi nhà trên thế giới.

“Muốn vậy, năng lực sản xuất phải được bồi đắp bằng năng lực sáng tạo. Mỗi mét khối gỗ cần mang lại nhiều giá trị hơn. Mỗi sản phẩm cần chứa đựng nhiều tri thức hơn”, ông Hoài nhấn mạnh.

Thông điệp cốt lõi của Mộc Kết 08 được đúc kết qua 3 trụ cột chiến lược:

Vật liệu phù hợp: Am hiểu sâu sắc đặc tính gỗ, công năng và nhu cầu khách hàng để tối ưu tài nguyên, giảm chi phí, nâng cao chất lượng công trình.

Công nghệ hiệu quả: Tinh thần dám thay đổi từ những việc nhỏ nhất như tối ưu sơ đồ cắt, cải tiến quy trình quản lý cho đến việc chủ động ứng dụng công nghệ số và AI vào vận hành.

Giữ chất nghề, lửa nghề: Giữ gìn đam mê sáng tạo, sự tinh tế trong chế tác, trung thực với vật liệu và nâng cao đời sống cho người thợ để truyền nghề cho thế hệ mai sau.

Máy móc là công cụ bàn tay người thợ là linh hồn

Công nghệ và AI: Lời giải cho bài toán quản trị thực tế

Ở góc độ kỹ thuật, kỹ sư Mario Kurniadi – Tổng Giám đốc Rothoblaas Indonesia gợi mở một hướng đi đột phá: mở rộng ứng dụng gỗ từ vật liệu hoàn thiện nội thất sang vật liệu kết cấu trong kiến trúc và xây dựng. Đây là cơ hội vàng để các xưởng mộc chuyển mình sang chế tạo cấu kiện kiến trúc, tư vấn kỹ thuật và cung cấp giải pháp tích hợp. Tuy nhiên, phân khúc giá trị cao này đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực đọc bản vẽ, hiểu vật liệu và phối hợp chặt chẽ với các nhà thầu, kỹ sư.

Nếu vật liệu mở ra cơ hội, thì quản trị sẽ quyết định hiệu quả thực tế. Ông Hoàng Đạt – Giám đốc HDC Việt Nam đã chia sẻ câu chuyện "bình dân hóa" công nghệ từ chính bất cập của xưởng mình. Khi thông tin giữa bộ phận kỹ thuật, sản xuất, lắp đặt và khách hàng bị phân tán qua quá nhiều nhóm chat, người quản lý rất dễ sót việc, dẫn đến tình trạng máy móc chờ bản vẽ hoặc sản phẩm xong nhưng chưa có kế hoạch lắp đặt.

Sau nhiều nỗ lực thuê viết phần mềm riêng không thành, HDC đã lựa chọn ứng dụng AI để tự xây dựng công cụ quản lý theo đúng nhu cầu. Bài học từ HDC cho thấy: công nghệ hiệu quả không nhất thiết phải phức tạp hay đắt đỏ, mà phải phù hợp quy mô xưởng, giảm thời gian xử lý và tăng tính kết nối giữa các công đoạn.

Số hóa dữ liệu: Tấm "hộ chiếu" tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu

Bên cạnh quản trị vận hành, việc minh bạch nguồn gốc nguyên liệu đang trở thành áp lực sống còn. Bà Nguyễn Thị Vân Anh – Giám đốc Trung tâm Tái ký và Chăm sóc Khách hàng (Base Enterprise) nhấn mạnh, Quy định không gây mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang tác động mạnh mẽ đến toàn chuỗi cung ứng. Ngay cả các xưởng nhỏ không trực tiếp xuất khẩu cũng phải chuẩn hóa hồ sơ nguyên liệu nếu muốn tham gia vào chuỗi cung ứng lớn.

Các chuyên gia, doanh nghiệp sản xuất, kiến trúc sư, nhà thiết kế trao đổi tại Hội thảo

Thay vì quản lý phân tán bằng sổ sách hay Excel, bà Vân Anh đề xuất giải pháp số hóa dữ liệu xuyên suốt 6 công đoạn: Nhập ván – Quản lý kho – Cắt/CNC – Dán cạnh/Sơn – Thành phẩm – Giao hàng. Việc liên kết mã lô nguyên liệu với lệnh sản xuất không chỉ giúp truy xuất nguồn gốc dễ dàng khi có sự cố, mà còn hỗ trợ kiểm soát tồn kho, tính giá thành và tối ưu dịch vụ bảo hành.

"Giữ chất nghề" để tạo ra linh hồn cho sản phẩm

Dù công nghệ có tiến xa đến đâu, "chất nghề" và bản sắc sản phẩm vẫn là vũ khí cạnh tranh tối thượng. KTS Đồng Minh Hậu – Tổng Giám đốc Nội thất Đồng Gia, Ủy viên BCH Hội Nội thất Việt Nam khẳng định: “Máy móc là công cụ, bàn tay thợ là linh hồn”. Chất nghề nằm ở tư duy thiết kế nghiêm túc, sự chỉn chu trong chế tác và trách nhiệm với khách hàng.

Để tay nghề thợ phát huy tối đa, thiết kế phải gắn liền với năng lực sản xuất của xưởng. Tại Đồng Gia, việc đầu tư cho R&D và khai thác giá trị văn hóa Việt được xem là chìa khóa tạo bản sắc. Bộ sưu tập DG Infinity lấy cảm hứng từ hình tượng chim Lạc là minh chứng rõ nét cho việc chuyển hóa chất liệu truyền thống thành ngôn ngữ nội thất đương đại. Khi các xưởng đều có thể mua máy móc giống nhau, sự khác biệt sống còn sẽ nằm ở thiết kế, độ tinh sảo trong hoàn thiện và uy tín dịch vụ.

Từ những góc nhìn đa chiều tại Mộc Kết 08, hành trình đổi mới của các xưởng nội thất phải đi bằng "hai chân": vừa chủ động làm chủ công nghệ số, AI để tối ưu hóa vận hành, vừa phải giữ gìn và phát huy bản sắc, tay nghề truyền thống. Bên cạnh đó, việc thắt chặt hợp tác giữa doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo sẽ là nền tảng để tạo ra một thế hệ nhân lực mới những người thợ, người thiết kế vừa có tư duy thẩm mỹ cao, vừa am hiểu công cụ số để đưa ngành nội thất Việt Nam bay cao, bay xa hơn.