Dấu ấn ngành Ngân hàng trong hiện thực hóa chủ trương hội nhập quốc tế của Đảng

Nghị quyết 59-NQ/TW - Bước phát triển mới trong tư duy chiến lược về hội nhập quốc tế

Thế giới đang trải qua những biến động nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; kinh tế toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro; những thay đổi trong thương mại, tài chính, công nghệ và chuỗi cung ứng đang định hình lại cục diện kinh tế quốc tế. Bên cạnh những cơ hội mới từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các mô hình hợp tác đa dạng, nguy cơ tụt hậu, phụ thuộc, suy giảm khả năng tự chủ cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với mỗi quốc gia. Thực tiễn đó đòi hỏi Việt Nam phải đổi mới mạnh mẽ tư duy hội nhập theo hướng toàn diện, chủ động và linh hoạt; vừa tranh thủ hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, vừa củng cố nội lực, giữ vững độc lập, tự chủ, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc.

Đảng bộ NHNN tham đự Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng ngày 07/02/2026

Trong bối cảnh ấy, ngày 24/01/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Đây là dấu mốc có ý nghĩa quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy chiến lược của Đảng về hội nhập quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết khẳng định hội nhập quốc tế không chỉ dừng lại ở việc mở rộng quan hệ, tham gia các cơ chế hợp tác mà phải trở thành sự nghiệp của toàn dân, toàn diện trên mọi lĩnh vực. Trong đó, hội nhập kinh tế quốc tế tiếp tục giữ vai trò trung tâm; hội nhập trên các lĩnh vực chính trị, quốc phòng, an ninh, khoa học - công nghệ, văn hóa, giáo dục và các lĩnh vực khác có vai trò quan trọng.

Một trong những định hướng có ý nghĩa đột phá của Nghị quyết là yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy tiếp nhận, tham gia sang chủ động đóng góp, kiến tạo và định hình các cơ chế hợp tác; từ hội nhập sâu rộng sang hội nhập đầy đủ, thực chất, hiệu quả. Đây không đơn thuần là sự mở rộng về quy mô hay phạm vi hợp tác, mà còn là sự chuyển biến về chất trong tư duy và phương thức hội nhập, thể hiện khát vọng vươn lên, tinh thần tự chủ, tự cường và trách nhiệm của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế.

Những định hướng chiến lược đó đặt ra yêu cầu mới đối với các bộ, ngành, trong đó có NHNN, không chỉ tham gia sâu hơn vào các khuôn khổ hợp tác quốc tế mà còn phải chủ động đóng góp sáng kiến, nâng cao năng lực hoạch định chính sách, năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của hệ thống tài chính - ngân hàng, qua đó góp phần nâng cao vị thế quốc gia trong trật tự quốc tế đang định hình.

Ngành Ngân hàng - Từ chủ động hội nhập đến chủ động đóng góp, kiến tạo

Đối với ngành Ngân hàng, hội nhập quốc tế vừa là động lực phát triển, vừa là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao năng lực quản lý, điều hành và sức cạnh tranh của hệ thống tài chính - ngân hàng Việt Nam. Với vai trò là huyết mạch của nền kinh tế, ngành Ngân hàng có vị trí đặc biệt quan trọng trong kết nối các dòng vốn, thúc đẩy thương mại, đầu tư và tăng cường liên kết tài chính với khu vực và thế giới.

Một trong những dấu mốc có ý nghĩa mở đường cho tiến trình hội nhập tài chính quốc tế của Việt Nam là việc chính thức nối lại quan hệ tín dụng với Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) vào năm 1993. Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quan hệ hợp tác tài chính quốc tế mà còn góp phần khơi thông các nguồn lực phát triển, tạo điều kiện xử lý, tái cơ cấu nợ nước ngoài, huy động vốn đầu tư cho kết cấu hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội và xóa đói, giảm nghèo. Đồng thời, việc khôi phục quan hệ với các định chế tài chính quốc tế đã góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng quốc tế và các nhà đầu tư đối với Việt Nam, tạo tiền đề thuận lợi cho tiến trình đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn tiếp Trưởng Văn phòng đại diện IMF tại Việt Nam, Lào và Campuchia

Từ dấu mốc lịch sử đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo của Chính phủ, NHNN từng bước chủ động mở rộng quan hệ hợp tác, đưa ngành Ngân hàng hội nhập ngày càng sâu rộng với thế giới. Quá trình này gắn liền với việc tiếp cận, vận dụng các chuẩn mực, nguyên tắc và thông lệ quốc tế; đồng thời không ngừng củng cố, mở rộng quan hệ với các tổ chức tài chính - tiền tệ và đối tác trên toàn cầu.

Việc Việt Nam trở thành thành viên sáng lập Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng Châu Á (AIIB) năm 2015 và gia nhập Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) năm 2020 tiếp tục ghi dấu những bước tiến quan trọng trong tiến trình hội nhập tài chính quốc tế. Những dấu mốc này không chỉ mở rộng không gian hợp tác mà còn tạo điều kiện để Việt Nam tiếp cận sâu hơn với các cơ chế, diễn đàn và mạng lưới chuyên môn của cộng đồng tài chính - tiền tệ toàn cầu.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn tham dự Hội nghị Thường niên BIS năm 2026

Có thể thấy, từ vị thế chủ yếu tiếp nhận các nguồn lực hỗ trợ và kinh nghiệm quốc tế trong giai đoạn đầu hội nhập, ngành Ngân hàng đã từng bước nâng cao năng lực tham gia, hợp tác và đóng góp vào các khuôn khổ tài chính quốc tế. Đây là quá trình chuyển biến có ý nghĩa, phản ánh sự trưởng thành của hệ thống ngân hàng Việt Nam cũng như hiệu quả của đường lối đối ngoại, hội nhập quốc tế đúng đắn của Đảng và Nhà nước.

Hội nhập quốc tế không chỉ được thể hiện qua những dấu mốc gia nhập các tổ chức quốc tế mà còn được cụ thể hóa bằng mạng lưới hợp tác ngày càng rộng mở, thực chất và hiệu quả. Đến nay, NHNN đã ký kết nhiều bản ghi nhớ hợp tác với các cơ quan quản lý tiền tệ - ngân hàng trên thế giới.

Từ các đối tác truyền thống đến những đối tác mới tại ASEAN, Trung Đông, Châu Phi và Nam Á, các khuôn khổ hợp tác song phương, đặc biệt là cơ chế hội đàm song phương thường niên, đã góp phần tăng cường trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin về điều hành chính sách tiền tệ, quản lý hoạt động ngân hàng. Qua đó, quan hệ hợp tác giữa NHNN với các cơ quan quản lý tiền tệ - ngân hàng trên thế giới ngày càng đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao năng lực quản lý, điều hành và khả năng thích ứng của hệ thống ngân hàng Việt Nam trước những biến động từ bên ngoài.

Cùng với hợp tác thể chế, hội nhập trong lĩnh vực thanh toán đang trở thành một điểm sáng, thể hiện rõ nét sự kết hợp giữa hợp tác quốc tế và chuyển đổi số của ngành Ngân hàng.

Trong bối cảnh thanh toán bán lẻ xuyên biên giới bằng mã QR ngày càng phát triển tại nhiều quốc gia Châu Á, Việt Nam đã triển khai thành công kết nối hệ thống thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua mã QR với Thái Lan, Campuchia, Lào, Trung Quốc và Hàn Quốc; đồng thời tiếp tục mở rộng kết nối với Singapore, Ấn Độ và nhiều quốc gia khác.

Đây không chỉ là bước tiến về công nghệ thanh toán mà còn là minh chứng cho hiệu quả hợp tác giữa Việt Nam với các đối tác trong khu vực. Việc kết nối các hệ thống thanh toán giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện giao dịch thuận tiện hơn, góp phần thúc đẩy thương mại, du lịch, giao lưu nhân dân và phát triển kinh tế số. Qua đó, những thành quả của hội nhập tài chính quốc tế được chuyển hóa thành lợi ích thiết thực đối với nền kinh tế và đời sống xã hội.

Lễ công bố kết nối thanh toán bán lẻ song phương sử dụng mã QR giữa Việt Nam và Singapore

Trong hợp tác đa phương, NHNN chủ động tham gia và đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng trong các khuôn khổ ASEAN, SEACEN và APEC; tích cực thúc đẩy hội nhập ngân hàng, phát triển hệ thống thanh toán, tài chính toàn diện và tự do hóa dịch vụ tài chính. Đồng thời, NHNN tham gia triển khai các cam kết trong 17 Hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên, góp phần tạo lập môi trường thuận lợi cho hoạt động ngân hàng, tài chính và nâng cao mức độ hội nhập của lĩnh vực ngân hàng Việt Nam.

Từ hợp tác song phương đến đa phương, từ kết nối thể chế đến liên thông hạ tầng thanh toán, những hoạt động này cho thấy hội nhập quốc tế của ngành Ngân hàng ngày càng được triển khai đồng bộ, thực chất, gắn chặt với yêu cầu phát triển của đất nước và xu thế vận động của kinh tế thế giới.

Khẳng định vai trò, vị thế Việt Nam trên các diễn đàn tài chính - tiền tệ quốc tế

Nếu như trong giai đoạn đầu, hội nhập quốc tế chủ yếu hướng tới mở rộng quan hệ và tiếp cận các nguồn lực bên ngoài thì đến nay, ngành Ngân hàng Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò, tiếng nói và trách nhiệm trong các cơ chế hợp tác khu vực, quốc tế. Việc NHNN đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại các diễn đàn tài chính - tiền tệ không chỉ thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với năng lực và uy tín của cơ quan quản lý tiền tệ Việt Nam mà còn góp phần nâng cao vị thế quốc gia trong lĩnh vực tài chính toàn cầu.

Dấu ấn đó được thể hiện qua việc NHNN chủ trì các tiến trình hợp tác tài chính - tiền tệ ASEAN, chủ trì Diễn đàn hợp tác tài chính - ngân hàng APEC, đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Hội đồng Thống đốc SEACEN năm 2022 và trong giai đoạn 2024 - 2026, đồng thời đồng chủ trì Ủy ban cấp cao về hội nhập tài chính ASEAN.

Đặc biệt, tại BIS - một trong những định chế tài chính quốc tế có vai trò quan trọng trong thúc đẩy hợp tác giữa các ngân hàng trung ương trên thế giới, vai trò của NHNN Việt Nam ngày càng được nâng cao. Tháng 9/2024, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng đảm nhiệm chức Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Châu Á của BIS nhiệm kỳ 2024 - 2026. Tháng 10/2024, NHNN gia nhập Ủy ban Tư vấn Basel thuộc Ủy ban Basel về Thanh tra, giám sát ngân hàng. Tiếp đó, tháng 9/2025, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà đảm nhiệm vai trò đồng Chủ tịch Nhóm Tư vấn khu vực Châu Á thuộc BIS nhiệm kỳ 2025 - 2027.

Những vị trí và vai trò được giao không đơn thuần mang ý nghĩa về mặt đại diện mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam trực tiếp tham gia trao đổi, thảo luận, đóng góp ý kiến vào các vấn đề chính sách, quản lý và giám sát ngân hàng quốc tế. Qua đó, NHNN có thêm điều kiện tiếp cận những xu hướng mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời phản ánh quan điểm, lợi ích và tiếng nói của Việt Nam trong quá trình xây dựng các khuôn khổ hợp tác chung.

Đây cũng là minh chứng cho sự chuyển biến về chất trong tiến trình hội nhập của ngành Ngân hàng: Từ tham gia để học hỏi, tiếp nhận kinh nghiệm đến chủ động đóng góp, tham gia định hình các cơ chế hợp tác; từ khẳng định năng lực của một cơ quan quản lý tiền tệ đến góp phần thể hiện hình ảnh một Việt Nam chủ động, trách nhiệm và có tiếng nói ngày càng quan trọng trong cộng đồng tài chính - tiền tệ quốc tế.

Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, hiện thực hóa tầm nhìn hội nhập trong giai đoạn mới

Nhìn lại chặng đường hội nhập, từ dấu mốc nối lại quan hệ với các tổ chức tài chính - tiền tệ quốc tế năm 1993 đến mạng lưới hợp tác rộng khắp và những vị trí quan trọng tại các diễn đàn quốc tế ngày nay, có thể khẳng định tiến trình hội nhập của NHNN là minh chứng sinh động cho sự trưởng thành, phát triển và vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế.

Những kết quả đạt được không chỉ thể hiện năng lực và uy tín ngày càng được nâng cao của ngành Ngân hàng mà còn phản ánh hiệu quả đường lối đối ngoại, hội nhập quốc tế nhất quán của Đảng và Nhà nước. Với vai trò là cơ quan đại diện Chính phủ Việt Nam trong các tổ chức tài chính - tiền tệ quốc tế, NHNN đã phát huy vai trò cầu nối chính sách, kết nối Việt Nam với các định chế tài chính toàn cầu, đồng thời góp phần đưa tiếng nói, hình ảnh và lợi ích quốc gia tham gia ngày càng sâu hơn vào quá trình xây dựng các khuôn khổ hợp tác khu vực và quốc tế.

Quan trọng hơn, thành quả hội nhập không chỉ được đo đếm bằng số lượng thỏa thuận hợp tác, vị trí đảm nhiệm tại các tổ chức quốc tế hay phạm vi kết nối giữa các hệ thống tài chính. Giá trị cốt lõi của hội nhập phải được thể hiện ở khả năng tranh thủ nguồn lực, tri thức và kinh nghiệm quốc tế để phục vụ mục tiêu phát triển đất nước; nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh tiền tệ và tài chính quốc gia.

Trong thời gian tới, quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết 59-NQ/TW, NHNN sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp về hội nhập quốc tế, bảo đảm tính chủ động, thực chất và phù hợp với lợi ích quốc gia, dân tộc. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản lý, điều hành, củng cố an ninh tiền tệ, tài chính; mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác song phương, đa phương, đồng thời chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Qua đó, không chỉ nâng cao năng lực và sức cạnh tranh của hệ thống ngân hàng Việt Nam mà còn phát huy vai trò tiên phong của ngành Ngân hàng trong hiện thực hóa chủ trương hội nhập quốc tế của Đảng, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trong cộng đồng tài chính - tiền tệ quốc tế.