Chung sức kiến tạo cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn phát biểu tại Hội nghị Các chính sách, giải pháp tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho DNNVV

Chuyển mạnh tư duy... coi tín dụng là một loại dịch vụ đặc biệt

Ngay từ đầu phần kết luận hội nghị, Thống đốc đã đặt lại vấn đề nhận diện một cách dứt khoát không có sự tách biệt mà ngân hàng hay doanh nghiệp, bởi cả hai đều là doanh nghiệp, chẳng qua cái tên gọi khác nhau thôi. Còn đều là phải kinh doanh, đều phải đảm bảo an toàn, hiệu quả. Đây không phải một cách nói xã giao, mà là một sự xác lập lại bản chất mối quan hệ tín dụng: Ngân hàng không đứng ở vị trí ban phát, mà là một chủ thể kinh doanh có nghĩa vụ với chính người gửi tiền - “đấy là đi vay vốn để cho vay... phải đảm bảo thu hồi nợ để trả cho người dân. Đây là yêu cầu quan trọng nhất”, ông nhấn mạnh.

Cũng chính vì xác lập rõ bản chất ấy, nên thời gian qua ngành Ngân hàng luôn xác định DNNVV là lĩnh vực ưu tiên để phát triển tín dụng. Từ đó các ngân hàng đã nỗ lực đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng, dành nguồn lực để ưu đãi về lãi suất, cải tiến quy trình, thủ tục cho vay để có thể đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu vốn của DNNVV.

Mặc dù vậy, Thống đốc NHNN vẫn một lần nữa đốc thúc các TCTD phải “thực sự chuyển mạnh tư duy... coi hoạt động cấp tín dụng là một loại dịch vụ đặc biệt. Bởi coi là dịch vụ thì mới tìm mọi cách để cải tiến, cải thiện để cung cấp dịch vụ ngày càng hoàn thiện hơn cho khách hàng. Còn không thì nó thành xin - cho”.

Một câu nói ngắn, nhưng đã nói lên tất cả mong muốn của tư lệnh ngành Ngân hàng về việc nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho khu vực DNNVV và nó chính là kim chỉ nam cho hoạt động của ngành Ngân hàng: Khi nào doanh nghiệp còn cảm thấy mình đang “xin” vốn chứ không phải đang “được phục vụ”, khi đó cải cách vẫn chưa chạm tới gốc rễ.

Cần sự nỗ lực từ nhiều phía

Qua phát biểu của Thống đốc cũng có thể thấy, để giải bài toán tiếp cận tín dụng của DNNVV, cần sự chung sức đồng lòng từ các cơ quan quản lý, từ ngân hàng và cả doanh nghiệp.

Với ngân hàng, Thống đốc chỉ rõ việc nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng cho DNNVV không phải là một cam kết giảm lãi suất hay nới lỏng điều kiện vay, mà “lãi suất phù hợp với thị trường và đúng thời điểm, đúng kỳ hạn; không hạ chuẩn tín dụng, nhưng cần phù hợp với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp và cho vay dựa trên dòng tiền, theo chuỗi giá trị và đơn giản hóa thủ tục cấp tín dụng”.

Đây là một sự dịch chuyển đúng hướng, bởi tài sản đảm bảo từ lâu đã trở thành rào cản lớn nhất với khối doanh nghiệp nhỏ. Thế nhưng để các ngân hàng có thể cho vay dựa trên dòng tiền, buộc phải có dữ liệu thật và Thống đốc đã chỉ rõ con đường: “Kết nối, chia sẻ dữ liệu về thuế, hóa đơn điện tử, đất đai, đăng ký doanh nghiệp, bảo hiểm xã hội và hệ thống thông tin tín dụng ngân hàng để rút ngắn thời gian thẩm định, mở rộng tín dụng trên cơ sở đánh giá dòng tiền của doanh nghiệp”.

Đây không còn là chuyện kỹ thuật của riêng ngành Ngân hàng, mà là bài toán liên thông dữ liệu quốc gia, cần sự vào cuộc đồng bộ của nhiều bộ, ngành. Nếu tiếp tục để mỗi nơi giữ một mảnh dữ liệu rời rạc, câu chuyện “cho vay dựa trên dòng tiền” sẽ mãi chỉ là khẩu hiệu.

Thống đốc cũng chỉ ra một sự thật là chính doanh nghiệp cũng đang tự làm khó mình khi “Báo cáo liên quan đến nghĩa vụ của doanh nghiệp cho Nhà nước thì làm thấp, báo cáo để tiếp cận vốn ngân hàng thì tô hồng hơn”. Đây là nghịch lý mà không cơ chế tín dụng nào có thể hóa giải thay cho chính doanh nghiệp.

Nhấn mạnh, “tất cả doanh nghiệp lớn bây giờ cũng xuất phát từ cái nhỏ, mà nhỏ muốn lớn lên thì không có gì khác đấy là phải làm ăn một cách minh bạch và tuân thủ pháp luật, đóng góp cho Nhà nước là theo đúng quy định”, ông cũng thẳng thắn cảnh báo: "cứ lách thế nọ thế kia thì chưa lớn thì đã bị xử lý thì còn đâu mà lớn?".

Sự thật là, không có doanh nghiệp lớn nào lớn lên từ gian dối sổ sách. Minh bạch tài chính không phải là điều kiện bị áp đặt từ phía ngân hàng, mà là nền móng để chính sách cho vay dựa trên dòng tiền - thứ mà DNNVV đang mong mỏi - có thể vận hành được trong thực tế, đúng như Thống đốc khẳng định: khi thông tin thực chất, “ngân hàng hoàn toàn tin tưởng có thể cho vay”.

Đồng hành phải đo được bằng dữ liệu, tốc độ giải ngân và niềm tin

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 20 năm thành lập Hiệp hội DNNVV Việt Nam, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết đường lối, cơ chế, chính sách của Đảng, Nhà nước ngày càng đầy đủ, đồng bộ, kiến tạo không gian phát triển mới cho các DNNVV. Các nghị quyết của Đảng, đặc biệt Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã tạo hệ thống định hướng chiến lược đồng bộ, đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển, coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh Việt Nam đang thực hiện 2 mục tiêu chiến lược của đất nước đến năm 2030 và 2045. Vì vậy, trước hết chúng ta phải thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, khu vực kinh tế tư nhân cần phát triển lớn hơn về quy mô, cao hơn về năng suất, mạnh hơn về công nghệ, tham gia sâu hơn trong chuỗi giá trị, đáp ứng tốt hơn cho thị trường trong nước và vươn xa hơn trên thị trường khu vực, quốc tế. Trong đó, DNNVV phải trở thành nền tảng vững chắc và nguồn bổ sung liên tục cho lớp doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp lớn. “Cộng đồng DNNVV chính là “vườn ươm” của những doanh nghiệp vừa, những doanh nghiệp và tập đoàn lớn của đất nước”, Thủ tướng kỳ vọng.

Để hiện thực mục tiêu ấy, trong nhiều năm qua, ngành Ngân hàng luôn xem khu vực DNNVV là đối tượng ưu tiên để phục vụ. Trong phát biểu tại Hội nghị “Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho DNNVV”, Thống đốc NHNN cũng khẳng định: Về phía ngành Ngân hàng luôn luôn sẵn sàng nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu vốn sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên chính sách hỗ trợ tiếp cận tín dụng cần phải đặt trong tổng thể các chính sách khác như phát triển của thị trường tài chính khác; nâng cao các năng lực kết nối thị trường, tháo gỡ các khó khăn trong lĩnh vực thuế, đất đai, thủ tục đầu tư xây dựng để hỗ trợ tạo thuận lợi hơn cho DNNVV, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Từ đó, ông đề nghị các bộ, ngành trên cơ sở kiến nghị của Hiệp hội DNNVV, các hiệp hội ngành nghề, các doanh nghiệp nhỏ sớm có đề xuất hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách hỗ trợ DNNVV thuộc lĩnh vực quản lý nhằm tạo điều kiện hơn nữa để chính sách hỗ trợ DNNVV được triển khai đồng bộ và có hiệu quả.

Đồng thời Thống đốc phân vai rõ: NHNN hoàn thiện thể chế và hạ tầng dữ liệu; hiệp hội doanh nghiệp "tiếp tục nâng cao vai trò, tầm ảnh hưởng của mình để làm cầu nối”; còn doanh nghiệp phải “chủ động nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa thông tin tài chính, xây dựng phương án sản xuất kinh doanh khả thi”. Trong bối cảnh cả nước đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông khẳng định: "DNNVV sẽ tiếp tục là một lực lượng quan trọng của nền kinh tế. Ngành Ngân hàng vẫn tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện về vốn, sản phẩm, dịch vụ ngân hàng phù hợp trong phạm vi khả năng và quy định của pháp luật”.

Tín dụng cho DNNVV, vì thế, phải trở thành một cuộc cải cách thực chất, đo được bằng dữ liệu, bằng tốc độ giải ngân và bằng niềm tin thực sự được xây dựng giữa ngân hàng và doanh nghiệp. Khi đó, sự đồng hành hợp tác của ngân hàng và doanh nghiệp không chỉ là cùng nhau phát triển, mà trở thành động năng thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới góp sức xây dựng một Việt Nam hùng cường độc lập, tự do, hạnh phúc, xã hội chủ nghĩa, sánh vai với các cường quốc năm châu.