Ngân hàng đổi mới phương thức cho vay theo dòng tiền

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) mới ban hành Quyết định số 2409/QĐ-NHNN về Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng triển khai Đề án “Tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa”, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026.

Kế hoạch xác định các nhiệm vụ trọng tâm về hiện đại hóa hoạt động ngân hàng, xử lý tổ chức tín dụng (TCTD) yếu kém và tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp. Trong đó, việc hoàn thiện cơ chế tín dụng, cải cách thủ tục hành chính, phát triển cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ được đặt trong lộ trình triển khai đến năm 2030.

Mở rộng tín dụng dựa trên dòng tiền, giảm phụ thuộc tài sản thế chấp

Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc NHNN Chi nhánh Khu vực 2, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp là một trong những nhiệm vụ chiến lược, trọng tâm của ngành Ngân hàng là quan điểm, định hướng được Chính phủ xác lập tại Đề án 1809 và được NHNN cụ thể hóa bằng Kế hoạch hành động theo Quyết định 2409.

Đổi mới phương thức cho vay, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm

Một nội dung đáng chú ý của Kế hoạch hành động là tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về tín dụng và hoạt động ngân hàng, tạo điều kiện để các TCTD phát triển phương thức cấp tín dụng phù hợp hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, các nhiệm vụ về hoàn thiện cơ chế tín dụng, hoạt động ngân hàng và bao thanh toán sẽ góp phần tạo môi trường pháp lý thuận lợi để các TCTD mở rộng khả năng cấp vốn, hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Điểm quan trọng là các giải pháp không chỉ dừng lại ở hoàn thiện chính sách mà còn gắn với đổi mới hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại.

Theo đó, NHNN tiếp tục chỉ đạo các TCTD phát triển dịch vụ tín dụng gắn với cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ. Nội dung triển khai gồm cải tiến quy định nội bộ, mở rộng cho vay dựa trên phương án sản xuất, kinh doanh, phương án phát triển thị trường đầu ra, cũng như các phương thức cho vay theo chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng.

Đáng chú ý, việc sử dụng dữ liệu thanh toán, dòng tiền trong xem xét cấp tín dụng được xác định là một hướng đổi mới nhằm tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng. Bên cạnh đó, các TCTD tiếp tục nghiên cứu hình thức cho vay dựa trên những loại tài sản bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật.

Những phương thức này hướng đến việc đánh giá nhu cầu và khả năng sử dụng vốn của doanh nghiệp thông qua hoạt động sản xuất, kinh doanh, quan hệ giao dịch và dòng tiền, thay vì chỉ tập trung vào tài sản bảo đảm.

Ông Nguyễn Đức Lệnh cho rằng, nếu triển khai tốt các giải pháp về chính sách, công nghệ và cải cách hành chính, doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) nói riêng sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để tiếp cận tín dụng, phục vụ tăng trưởng và phát triển.

Đồng thời, việc đổi mới phương thức cấp tín dụng cũng gắn với yêu cầu thực hiện các chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW và phát triển kinh tế nhà nước theo Nghị quyết số 79-NQ/TW.

Như vậy, định hướng tăng khả năng tiếp cận vốn trong Quyết định 2409 không chỉ liên quan đến mở rộng quy mô tín dụng mà còn đặt ra yêu cầu cải thiện cách thức ngân hàng tiếp nhận, thẩm định và đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp.

Tín dụng ưu đãi giảm trực tiếp chi phí vốn cho doanh nghiệp

Song song với đổi mới phương thức cấp tín dụng, việc giảm lãi suất và triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi đang được ngành Ngân hàng thực hiện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí tài chính.

Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, các ngân hàng thương mại đã đồng thuận thực hiện giảm lãi suất huy động, lãi suất cho vay và triển khai những gói tín dụng ưu đãi theo chỉ đạo của NHNN. Đây là những hành động cụ thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí thấp hơn.

Đáng chú ý là gói tín dụng dành cho DNNVV có quy mô hơn 400.000 tỷ đồng, với lãi suất cho vay thấp hơn tối thiểu 1 điểm phần trăm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính TCTD.

Theo số liệu của NHNN, chương trình đã giải ngân 54.300 tỷ đồng cho khoảng 30.000 lượt khách hàng. Mức lãi suất áp dụng phổ biến thấp hơn từ 1–2 điểm phần trăm/năm so với lãi suất cho vay thông thường.

Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, kết quả giải ngân này cho thấy chương trình tín dụng ưu đãi đã được triển khai đến doanh nghiệp, góp phần giảm chi phí vốn và chi phí lãi vay, tạo thêm điều kiện để các đơn vị duy trì, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, giảm lãi suất chỉ là một trong những nội dung hỗ trợ doanh nghiệp. Theo định hướng của Kế hoạch hành động, khả năng tiếp cận vốn còn gắn với việc cải cách thủ tục, đổi mới phương thức thẩm định và phát triển các dịch vụ tín dụng phù hợp với nhu cầu thực tế.

Vì vậy, các chương trình tín dụng ưu đãi và giải pháp hiện đại hóa hoạt động cấp tín dụng cần được triển khai đồng thời để doanh nghiệp vừa có cơ hội giảm chi phí vay vốn, vừa thuận lợi hơn trong quá trình tiếp cận các dịch vụ ngân hàng.

Ở góc độ điều hành chính sách tiền tệ, ông Nguyễn Đức Lệnh cho biết, NHNN đang tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở, mua bán ngoại tệ, trong đó có hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn dài hơn và mua ngoại tệ từ các TCTD, nhằm tác động đến cung – cầu vốn trên thị trường.

Các giải pháp điều hành này hướng đến mục tiêu ổn định và giảm lãi suất, đồng thời tạo điều kiện để các TCTD đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp trong những tháng cuối năm.

Theo ông Lệnh, sự phối hợp giữa điều hành chính sách tiền tệ và việc triển khai các chương trình giảm lãi suất, tín dụng ưu đãi đang có tác động tích cực đến thị trường, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Triển khai đồng bộ chính sách ở địa phương

Để những định hướng của Quyết định 2409 đi vào thực tiễn, việc tổ chức triển khai tại các địa phương có vai trò quan trọng, nhất là trong hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng.

Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Kế hoạch hành động theo Quyết định 2409 là chương trình triển khai chi tiết, toàn diện, với những nhiệm vụ, công việc được phân công cụ thể cho các đơn vị thuộc NHNN. Kế hoạch xác định yêu cầu về kết quả, sản phẩm đầu ra, thời gian thực hiện, đơn vị chủ trì và đơn vị phối hợp, nhằm thực hiện các mục tiêu của Đề án đến năm 2030.

Trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai, ngành Ngân hàng tập trung thực hiện ba nhóm nhiệm vụ.

Trước hết là tổ chức triển khai Đề án 1809 và Kế hoạch hành động theo Quyết định 2409, gắn với công tác thông tin, tuyên truyền và quán triệt nhiệm vụ trong toàn hệ thống. Qua đó, nâng cao nhận thức của cán bộ, nhân viên ngân hàng về vai trò, trách nhiệm và yêu cầu thực hiện các giải pháp hiện đại hóa hoạt động ngân hàng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Nhiệm vụ tiếp theo là thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về tiền tệ, tín dụng và hoạt động ngân hàng trên địa bàn; đồng thời phối hợp thực hiện những nhiệm vụ được NHNN giao nhằm thúc đẩy đổi mới dịch vụ tín dụng và cải cách thủ tục hành chính.

Trong đó, NHNN Chi nhánh Khu vực 2 sẽ tiếp tục chỉ đạo, phối hợp với các TCTD trên địa bàn triển khai các phương thức cho vay đa dạng như cho vay dựa trên dữ liệu thanh toán, dòng tiền, chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng, phương án sản xuất, kinh doanh và phương án mở rộng thị trường đầu ra.

Theo ông Lệnh, những giải pháp này nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV, tiếp cận thuận lợi hơn với nguồn vốn tín dụng ngân hàng, đồng thời góp phần thực hiện các chủ trương phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước.

Nhóm nhiệm vụ thứ ba tập trung vào hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, gắn việc thực hiện chính sách tiền tệ, tín dụng và lãi suất với phát triển dịch vụ ngân hàng, cải cách thủ tục hành chính và triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi.

Theo đó, ngành Ngân hàng trên địa bàn tiếp tục đẩy mạnh giải ngân các gói tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp, chương trình kết nối ngân hàng – doanh nghiệp và cho vay bình ổn thị trường.

Cùng với việc cung ứng vốn, NHNN Chi nhánh Khu vực 2 tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương và các hiệp hội doanh nghiệp tổ chức đối thoại, chia sẻ thông tin, dữ liệu, nắm bắt kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tiếp cận tín dụng để có giải pháp tháo gỡ.

Hoạt động phối hợp này cũng gắn với yêu cầu phát triển dịch vụ ngân hàng và cải cách hành chính, giúp các TCTD nhận diện rõ hơn nhu cầu vốn, phương án kinh doanh và những khó khăn cụ thể của từng nhóm doanh nghiệp.

Có thể thấy, Kế hoạch hành động theo Quyết định 2409 đặt yêu cầu tăng khả năng tiếp cận tín dụng trong một chương trình đổi mới rộng hơn của ngành Ngân hàng, từ hoàn thiện chính sách, hiện đại hóa hoạt động đến nâng cao chất lượng dịch vụ và hỗ trợ doanh nghiệp.

Đối với TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai, việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ này, cùng với các chương trình giảm lãi suất và kết nối ngân hàng – doanh nghiệp, là cơ sở để tiếp tục cải thiện điều kiện tiếp cận vốn, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh trong giai đoạn 2026–2030.