Làm rõ lộ trình làm chủ công nghệ lõi, phát triển công nghệ chiến lược

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn trước Quốc hội - Ảnh: quochoi.vn

Chất vấn tại nghị trường về lĩnh vực khoa học công nghệ ngày 12/11, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn Phú Thọ) cho biết hiện nay, chúng ta làm chủ được công nghệ lõi liên quan đến thiết bị bay không người lái (UAV), robot. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ giải thích công nghệ lõi, công nghệ nghiên cứu vật liệu mà chúng ta làm được là những công nghệ gì? Cho rằng, vật liệu sắt, thép, nhôm, nhựa, tất cả hiện nay đều đi nhập, do đó đại biểu bày tỏ băn khoăn vậy chúng ta làm chủ được gì?

“Nếu chúng ta không nghiên cứu lĩnh vực công nghệ vật liệu thì làm gì chúng ta có thể phát triển bền vững được? Tôi đề nghị Bộ trưởng cho biết với chức năng quản lý nhà nước của mình, định hướng về nghiên cứu công nghệ lõi như thế nào?”, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn chất vấn.

Cùng quan tâm chất vấn nội dung này, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị cho biết thực trạng và giải pháp về phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi để phục vụ bảo đảm an ninh quốc gia và đảm bảo trật tự an toàn xã hội cũng như huy động doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, phát triển, sản xuất sản phẩm khoa học công nghệ.

Để cấu thành một sản phẩm công nghệ chiến lược đòi hỏi chuỗi nhiều công đoạn phức tạp

Giải đáp chất vấn của đại biểu về bài toán công nghệ lõi và công nghệ vật liệu, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành thông báo Kết luận nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghệ vật liệu. Đối với mức độ làm chủ công nghệ lõi, Bộ trưởng dẫn chứng ngay từ lĩnh vực chip bán dẫn, hiện Việt Nam đã đảm nhận được khâu thiết kế, song công đoạn chế tạo hoàn chỉnh vẫn phải chuyển ra nước ngoài. Từ thực tiễn này có thể thấy, để cấu thành một sản phẩm công nghệ chiến lược đòi hỏi chuỗi nhiều công đoạn phức tạp, trong đó công nghệ lõi nằm ở từng mắt xích cụ thể và chúng ta đã từng bước làm chủ được một số công đoạn then chốt.

Đề cập về chiến lược của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ, Bộ đang phân ra hai nhóm tiếp cận. Trong đó, đối với nhóm có thể áp dụng trong công nghệ chiến lược thì tiến hành triển khai ngay.

“Ví dụ như công nghệ vắc-xin, rõ ràng chúng ta có thể chuyển giao từ nước ngoài về để sản xuất ở trong nước. Đây là một cách tiếp cận mà có thể có đóng góp ngay cho sự phát triển kinh tế. Nhưng, có những nhóm công nghệ đòi hỏi thời gian lâu dài và không thể làm ngay được”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết.

Dẫn chứng từ lĩnh vực thiết bị bay không người lái, Bộ trưởng Vũ Hải Quân chỉ rõ, đây là một hệ thống tích hợp đa công nghệ, từ chip bán dẫn, chip thu phát tần số, chip điều khiển cho đến cơ khí chính xác, khoa học vật liệu, công nghệ vật liệu cùng nhiều lĩnh vực chuyên sâu khác. Trước bài toán công nghệ mang tính dài hạn và phức hợp này, Bộ trưởng cho rằng giải pháp căn cơ là phải bóc tách thành từng nhóm vấn đề chuyên biệt, qua đó thực hiện cơ chế đặt hàng nhiệm vụ cụ thể để giải quyết dứt điểm từng khâu.

“Chúng ta không thể cùng một lúc làm nhiều công nghệ… Đây cũng là định hướng mà Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ thực hiện trong thời gian tới”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định.

Trả lời chất vấn của đại biểu Dương Khắc Mai, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, sau khi Thủ tướng có phê duyệt Danh mục công nghệ chiến lược, đồng thời giao nhiệm vụ cho các bộ, ngành theo từng lĩnh vực thì đã thành lập Hội đồng liên bộ do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì.

“Bây giờ, tất cả các bộ, ngành đều có đề xuất nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Tôi đơn cử, Bộ Giáo dục và Đào tạo có một nền tảng về AI để hỗ trợ về học tập, hay Bộ Y tế phụ trách về vắc-xin…, tức là các danh mục bài toán đó đã được giao cụ thể cho các bộ, ngành”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu dẫn chứng.

Về quy trình làm như thế nào, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin, sau khi có Danh mục thì bộ, ngành đó làm việc với doanh nghiệp và đề xuất lên để Hội đồng liên ngành thẩm định. Sau khi thẩm định đạt kết quả mà Hội đồng chấp nhận thì giao lại cho các bộ, ngành hoàn thiện đề án, hồ sơ, mời gọi và triển khai. Nhấn mạnh đây là quy trình cơ bản, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định, Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm về một số công nghệ chiến lược, trong đó có AI, chip bán dẫn, UAV…

Lý giải nguyên nhân quy trình này diễn ra chậm, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng đây là vấn đề mới, cách tiếp cận rất mới và rất khó, đối với từng bài toán phải hạch toán là tạo ra được sản phẩm nào, công nghệ nào, khả năng thương mại hóa đến đâu và khả năng đóng góp vào tăng trưởng là bao nhiêu. Do đó, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng vấn đề này sẽ gặp lúng túng thời gian đầu nhưng theo thời gian, khi mọi thứ đã vào guồng, thì quy trình này sẽ diễn ra thuận lợi hơn.